Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność karna i karna skarbowa kierownika jednostki

Monika Górska
Grażyna Urbaniak
Artykuł wskazuje kierownikom jednostek budżetowych prawidłową drogę wypełniania nałożonych na nich obowiązków, jak również korzystania z przysługujących im praw oraz porusza tematykę odpowiedzialności karnej i karnej skarbowej

Zagadnienie odpowiedzialności karnej w zakresie rachunkowości reguluje ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor) w rozdziale „Odpowiedzialność karna” w art. 77–79, przy tym do kierownika sądu powszechnego ma zastosowanie jedynie art. 77. Przewiduje ona wiele sankcji karnych (kara grzywny, kara pozbawienia wolności do lat 2 lub obie kary łącznie) względem osób, w szczególności kierownika jednostki organizacyjnej, do których stosuje się przepisy uor.

Należy zaznaczyć, że do kierownika jednostki budżetowej ma zastosowanie tylko przepis dotyczący odpowiedzialności karnej za:

● nieprowadzenie ksiąg rachunkowych, prowadzenie ich wbrew przepisom uor lub podawanie w tych księgach nierzetelnych danych,

● niesporządzenie sprawozdania finansowego, sporządzenie go niezgodnie z przepisami ustawy lub zawarcie w tym sprawozdaniu nierzetelnych danych.

Niedopełnienie tych obowiązków jest przestępstwem, które na podstawie art. 7 § 1 i 3 ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (dalej: k.k.) jest występkiem, a w kontekście przywołanych przepisów uor jest występkiem umyślnym. Szczegółowy wymiar kary za ten występek (wysokość grzywny i kary ograniczenia wolności) wymierza sąd na podstawie przepisów k.k.

Kara ograniczenia wolności może wynosić od miesiąca do dwóch lat, natomiast karę grzywny wymierza się w stawkach dziennych, określając liczbę stawek oraz wysokość jednej stawki, przy czym najniższa liczba stawek wynosi 10, zaś najwyższa 360.

Przy ustalaniu stawki dziennej sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe, mając na uwadze, że stawka dzienna nie może być niższa niż 10 zł i wyższa niż 2000 zł (art. 33 § 1 i 3 k.k.).

Przepis ten, poprzez użycie w jego treści wyrazu „kto”, wskazuje, że odpowiedzialność karną z tytułu dopuszczenia się tego występku ponosić może każda osoba, która należy na podstawie upoważnienia do kręgu osób uprawnionych, w tym również każda osoba przyjmująca odpowiedzialność w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych (przyjęcie tej odpowiedzialności przez inną osobę powinno być stwierdzone w formie pisemnej). A zatem odpowiedzialność tę może ponieść nie tylko kierownik jednostki, lecz również np. główny księgowy, który wbrew przepisom uor dopuści do nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Na podstawie przedstawionych uregulowań kierownik jednostki budżetowej zawsze ponosi odpowiedzialność prawną, w tym odpowiedzialność karną, za rachunkowość jednostki. Należy przy tym wyraźnie zaznaczyć, że w myśl art. 4 ust. 5 i art. 11 ust. 3 uor ponosi on odpowiedzialność karną, mimo powierzenia w formie pisemnej obowiązku prowadzenia rachunkowości (z wyłączeniem odpowiedzialności za przeprowadzenie inwentaryzacji w postaci spisu z natury) innej osobie za jej zgodą, w tym również osobie uprawnionej do prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Przechodząc do omówienia kwestii związanych z odpowiedzialnością karną skarbową kierownika jednostki budżetowej, należy zauważyć, że związane są one nierozerwalnie z realizacją jego obowiązków w zakresie gospodarki finansowej, w tym rachunkowości, które w szczególności dotyczą wykonywania obowiązków płatnika wszystkich zobowiązań publicznoprawnych jednostki.

Odwołując się do Kodeksu Zawodowej Etyki w Rachunkowości (http://www.skwp.pl/Kodeks,Zawodowej,Etyki,w,Rachunkowosci,3356.html) i zawartej w nim definicji rachunkowości, należy przypomnieć, że rachunkowość to m.in. zajmowanie się rozliczeniami podatkowymi i innymi rozliczeniami publicznoprawnymi w jednostce. Są to więc wszystkie działania mające na celu właściwe rozliczenie jednostki z obowiązków nałożonych przez państwo, jak choćby prawidłowe i terminowe ustalanie wszelkiego rodzaju podatków nałożonych na jednostkę, właściwe rozliczenia z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych i innymi organami administracji publicznej uprawnionymi do nakładania oraz pobierania podatków i opłat narzuconych przez prawo.

Użyte w definicji pojęcie „należności publicznoprawne” zostało zdefiniowane na potrzeby ustawy z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (dalej: k.k.s.) w art. 53 § 26, jako będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego należność państwowa (czyli podatek stanowiący dochód budżetu państwa, należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji lub należność celna) lub samorządowa (to jest podatek stanowiący dochód jednostki samorządu terytorialnego lub należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji).

Na mocy nowelizacji dokonanej w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej k.k.s. uznaje również za należność publicznoprawną należność stanowiącą przychód budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetu zarządzanego przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu, w myśl wiążących Rzeczpospolitą Polską przepisów prawa Unii Europejskiej, która jest przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (art. 53 § 26a k.k.s.).

Płatnik, który nie wpłaca w terminie pobranego podatku na rachunek właściwego organu, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do lat 2 lub też obu tym karom łącznie (art. 77 k.k.s.). Jeżeli kwota niewpłaconego podatku jest małej wartości, sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych, gdy zaś kwota ta nie przekracza ustawowego progu – karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Widoczne jest więc wyraźnie, że przedmiotowy przepis wprowadza karalność już samego nieodprowadzenia w terminie pobranych od podatnika kwot podatku.

Wobec sprawcy, który przed wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe wpłacił w całości pobrany podatek, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od jej wymierzenia. W takiej samej sytuacji w odniesieniu do wykroczenia skarbowego sąd może odstąpić od wymierzenia kary (art. 77 k.k.s).

Jednocześnie płatnik, który nie pobiera podatku albo pobiera go w kwocie niższej od należnej, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności do roku, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych, gdy zaś kwota ta nie przekracza ustawowego progu – karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 78 k.k.s.).

Nie jest przewidziana karalność pobrania przez płatnika podatku w zawyżonej kwocie, ponieważ nie godzi to w ogólny przedmiot ochrony prawa karnego skarbowego (interes fiskalny Skarbu Państwa lub w ogóle w publiczny interes finansowy).

Podstawa odpowiedzialności karnej skarbowej kierownika jednostki znajduje swoje umocowanie w art. 9 § 3 k.k.s., w myśl którego za przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe odpowiada, jak sprawca, także ten, kto na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną.

Zasadna jest uwaga, że zawarte w art. 9 § 3 k.k.s. słowa „także ten” wskazują na możliwość „jednoczesnej” odpowiedzialności osoby, o której mowa w tym przepisie.

Równocześnie pomocne będzie wskazanie, że przez pojęcie „zajmowanie się cudzymi sprawami” należy rozumieć decydowanie o określonych sprawach, współdziałanie w tych sprawach lub też wpływanie na – choćby jednorazowe – decyzje (jednak z wyłączeniem czynności ściśle wykonawczych). „Zajmowanie się” sprawami gospodarczymi, a w szczególności finansowymi, o którym mowa w wymienionym przepisie, może być rozumiane ogólnie, bez konieczności wskazywania, że konkretne obowiązki (czynności) powierzone zostały konkretnej osobie (wyrok SN z 2 lipca 2002 r., sygn. akt IV KK 164/02).

Kierownik jednostki budżetowej ponosi również odpowiedzialność karną skarbową z innych tytułów. Jednak trzeba podkreślić, że odpowiedzialności karnej za przestępstwo skarbowe lub odpowiedzialności za wykroczenie skarbowe podlega ten tylko, kto popełnia czyn społecznie szkodliwy, zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia (art. 1 § 1 k.k.s.).

Kierownik jednostki budżetowej – jak zostało wcześniej zasygnalizowane – ponosi odpowiedzialność w zakresie rachunkowości, a więc również za prowadzenie ksiąg rachunkowych (obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, obowiązek przechowywania księgi w miejscu wykonywania działalności lub w miejscu wskazanym przez podatnika jako jego siedziba, przedstawicielstwo lub oddział, obowiązek rzetelnego i niewadliwego prowadzenia ksiąg rachunkowych – art. 60 i 61 k.k.s.) – pod groźbą kary grzywny do 240 stawek dziennych lub kary grzywny za wykroczenie skarbowe – chyba że określone obowiązki w tym zakresie zostaną przypisane innym osobom za ich zgodą, przyjęcie odpowiedzialności powinno być zaś stwierdzone dokumentem.

Płatnik ponosi odpowiedzialność karną skarbową za niesporządzenie i przekazanie wymaganych przepisami informacji podatkowych, jak również jeżeli wbrew obowiązkowi nie dokonuje w terminie zgłoszenia identyfikacyjnego albo aktualizacji objętych nim danych albo też podaje w nim dane niezgodne ze stanem rzeczywistym lub niepełne, dokonuje zgłoszenia więcej niż jeden raz lub nie podaje numeru identyfikacji podatkowej lub podaje numer nieprawdziwy (art. 80 i 81 k.k.s.).

PODSTAWY PRAWNE

• Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 47, poz. 278)

• Ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 40, poz. 227)

• Ustawa z 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    300 mln zł dla artystów z opłaty od komputerów, tabletów, smartfonów, dysków i pendrivów
    Projekt ustawy o artystach zawodowych przewiduje zasilenie kwotą 300 mln zł nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Pieniądze będą pochodziły z opłaty reprograficznej płaconej przez importerów i sprzedawców elektroniki (komputery, tablety, smartfony, dyski twarde i pendrivy).
    300 mln zł dla Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Opłata od smartfonów i laptopów w 2023 r.
    300 mln zł. To planowane wpłaty z opłaty reprograficznej na rzecz nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych (FWAZ). Jeżeli nie będzie tych pieniędzy fundusz dla artystów otrzyma z budżetu dotację celową 100 mln zł rocznie. Podstawą dla płatności tych kwot jest ustawa o artystach zawodowych. 27 czerwca 2022 r. rząd przedstawił jej najnowszy projekt w wersji, która ma zostać skierowana do Sejmu i tam uchwalona.
    Świadczenie 40 zł za dzień dłużej niż 120 dni za pomoc Ukrainkom w ciąży, osobom w wieku 60/65 lat i matkom trójki dzieci
    Gminy otrzymały prawo do wydłużenia ponad 120 dni okresu wypłaty świadczenia 40 zł za dzień zakwaterowania i wyżywiania uchodźców z Ukrainy.
    Czy umowy zawierane na realizację zadań w programie rozwiązywania problemów alkoholowych podlegają Prawu zamówień publicznych?
    Pytanie nr 1. Czy umowy zawierane na realizację zadań zapisanych w gminnym programie rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii podlegają Prawu zamówień publicznych? Pytanie nr 2. Czy prawidłowym jest zawieranie umów zlecenia na realizację usług konsultanta bez określania okresu świadczenia usługi?
    Połowa nauczycieli z Warszawy myśli o odejściu ze szkoły. Nauczyciel woli prowadzić zakład pogrzebowy niż uczyć za 3500 zł
    Blisko połowa kadry zatrudnionej w publicznych szkołach myśli o odejściu z zawodu – pokazują badania realizowane m.in. przez Urząd Miasta st. Warszawy. Według ratusza zbliżamy się do dramatycznego punktu, kiedy po prostu nie będzie komu uczyć dzieci. Tym bardziej że spośród 31 tys. stołecznych nauczycieli ponad 5 tys. jest w wieku emerytalnym lub przedemerytalnym. Wiadomo też, że wakatów w tym roku jest więcej niż w latach 2021 i 2020, a z podobnym problemem borykają się szkoły w całym kraju.
    "DGP": Od 1 lipca 2022 r. błąd w przepisach o składce zdrowotnej i liczeniu zaliczek od pensji [nieudana korekta Polskiego Ładu?]
    DGP: Przepisy korygujące Polski Ład były tworzone w pośpiechu i rząd zapomniał zmienić zasady wyliczania składki zdrowotnej. Nie ma wątpliwości, że w po 1 lipca 2022 r. pracodawcy dalej muszą wyliczać wysokość zaliczki na PIT dwukrotnie: 1) według zasad z 2022 r. i 2) zasad z 2021 r. W jakim celu? Dla ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki z 2021 r.
    IMGW: Najnowsza prognoza pogody na wakacje 2022 r. W lipcu upały powyżej 30 stopni. W sierpniu ciepło i burze
    Z eksperymentalnej prognozy długoterminowej wynika, że w lipcu w Polsce temperatury będą powyżej normy, to znaczy, że będzie naprawdę upalnie.
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto i netto 3270,83 zł dla pracownika chorującego przez część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9167,58 zł netto [42 przykłady od 1 lipca 2022 r.]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Ochrona zabytków w gminach
    Zadania, które realizuje samorząd gminny w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, obejmują między innymi ochronę i opiekę nad zabytkami. Oznacza to wiele obowiązków ustawowych, które gmina musi wypełniać.
    Okazjonalne kąpielisko za milczącą zgodą wójta
    Zmienia się procedura tworzenia miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli. Zgłoszenie wodnoprawne i zgłoszenie na utworzenie takiego miejsca będzie można załatwić w jednym urzędzie - gminy. Nowelizacja Prawa wodnego upraszcza także zasady i formę zgody na utworzenie takiego miejsca (może być milcząca). Ważne jest również skrócenie terminów opiniowania zgłoszenia przez inspekcje ochrony środowiska, sanepid, dyrektorów: parku narodowego, urzędu morskiego czy urzędu żeglugi śródlądowej.
    Pełnomocnictwo dla wójta do reprezentowania spółki to nie dokument urzędowy
    Pełnomocnictwo udzielone przez reprezentującego podmiot gospodarczy, nawet na rzecz osoby sprawującej funkcję publiczną, nie jest dokumentem urzędowym. Taki dokument jest wystawiony przez podmiot prywatny i dotyczy spraw, które nie są związane z działalnością organu publicznego oraz zarządzaniem mieniem komunalnym. Z tego powodu dokument taki nie stanowi również informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu.
    Listy płac dla 3010 zł, 6000 zł i 11 000 zł brutto netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    W artykule jeden z 42 przykładów jak przeliczać wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. z poradnika Wydawnictwa Infor. I sporządzić listy płac. Od 1 lipca 2022 r. pensja 3010 zł brutto, to 2363,56 zł netto, wynagrodzenie 6000 zł brutto, to na rękę 4420,43 zł a 11 000 zł brutto, to wypłata netto 7828.63 zł. Pozostałe 41 przykłady w poradniku.
    PIP po kontroli przestrzegania PPK może nałożyć mandat karny do 2000 zł [wykaz naruszeń prawa]
    Po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 4 czerwca br., każdy podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK – nie tylko pracodawca, ale też np. zleceniodawca - może być kontrolowany przez PIP w zakresie obowiązków wynikających z ustawy o PPK.
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Trzy kalkulatory wynagrodzeń brutto netto od 1 lipca 2022 r. - umowy o pracę, zlecenie, o dzieło [Infor.pl]
    Infor.pl przygotował trzy kalkulatory przeliczające wartości wynagrodzeń z brutto do netto uwzględniające zmiany w PIT od 1 lipca 2022 r. określane jako „Polski Ład 2.0” albo „likwidacja Polskiego Ładu”.
    Posiłki w szkołach obowiązkowo od 1 września 2022 r. [Nowe obowiązki szkół]
    Od 1 września 2022 r. szkoły podstawowe będą miały ustawowy obowiązek zapewnienia posiłku uczniom. Przepisy dotyczące wyżywienia w przedszkolach nie zmieniły się. Art. 106a u.p.o. dotyczy tylko szkół podstawowych.
    Likwidacja nauczyciela kontraktowego i stażysty [Sejm zmienił Kartę Nauczyciela]
    Liczba stopni awansu zawodowego zostanie zmniejszona, a nauczyciele w pierwszych latach pracy będą zarabiać więcej – zdecydował w czwartek Sejm, uchwalając nowelizację ustawy Karta nauczyciela.
    Podwyżki w służbie zdrowia od 632 zł do 2000 zł [Sejm uchwalił ustawę]
    Najniższe wynagrodzenie zasadnicze ratowników medycznych i pielęgniarek ze średnim wykształceniem wzrośnie o 1550 zł (wzrost z 3772 zł do 5323 zł), magistrów pielęgniarstwa, fizjoterapii, farmaceutów i diagnostów laboratoryjnych ze specjalizacją o 1827 zł (wzrost z 5478 zł do 7304 zł).
    Czy pracodawcy będą musieli informować pracownika, jakie ma możliwości awansu?
    Pracodawca prawdopodobnie będzie przekazywać zatrudnionym informację o „możliwości awansu”. Oznaczałoby to, że pracownik w momencie przyjmowania do pracy będzie miał jasność co do tego, czy z daną pracą wiążą się możliwości awansu czy też takich możliwości nie ma (np. z uwagi na brak wolnego stanowiska związanego z awansem).
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pacjentowi w szpitalu usunięto zdrowe oko
    W szpitalu w Bratysławie usunięto pacjentowi niewłaściwe oko, w wyniku czego stracił oboje oczu, poinformował w środę portal gazety „Pravda”. Lekarka, która przeprowadziła operację, już nie pracuje z pacjentami. Zdaniem dziennikarzy chodzi o cenioną specjalistkę.
    Rząd: w 2023 r. budowa 500 hal sportowych w gminach miejsko-wiejskich i wiejskich
    Rozpoczynamy program budowy hal sportowych, które będą wielofunkcyjne. W ciągu najbliższych paru lat chcemy, aby takich hal powstał tysiąc. W tym roku wybudujemy co najmniej kilkadziesiąt takich hal, a w przyszłym 500 - zapowiedział w środę premier Mateusz Morawiecki.