Łączenie środków unijnych z PPP

Departament Wsparcia Projektów Partnerstwa Publiczno-Prywatnego Ministerstwa Infrastruktury i Roz­woju opublikował poradnik „Partnerstwo publiczno-prywatne w nowym okresie programowania (2014-2020). Komentarz do przepisów Rozporządzenia Ogólnego na lata 2014-2020 w zakresie partnerstwa publiczno-prywatnego" (http://www.ppp.gov.pl/Aktualnosci/Documents/ Komentarz_ppp_w_CPR_final.pdf). Publikację przygo­towali Robert Abramowski i Krzysztof Mierkiewicz, pod kierownictwem Michała Piwowarczyka oraz Roberta Ka­łuży. Powstała ona w ramach Platformy PPP.

W latach 2007-2013 niewiele było projektów hybry­dowych, czyli łączących środki unijne z partnerstwem publiczno-prywatnym (PPP). Rozpoczęto 16 tego typu projektów. Najbardziej znany, a jednocześnie największy, jest poznański projekt „System Gospodarki Odpadami".

Pozostałe dotyczą przede wszystkim turystyki i sieci szerokopasmowych. Autorzy publikacji wskazują, że „doświadczenia z przygotowania powyższych projektów pokazały, że w celu skutecznej realizacji tego typu inwe­stycji konieczne jest uwzględnienie specyfiki PPP poprzez wprowadzenie konkretnych udogodnień dla projektów hy­brydowych w ramach uregulowań na poziomie europej­skim". Udało się to zrobić, dzięki staraniom polskich ne­gocjatorów, w dokumentach nowej perspektywy unijnej.

Zobacz również: Brak umiejętności współpracy szkodzi PPP

20 listopada 2013 r. Parlament Europejski przyjął roz­porządzenie ogólne w zakresie wdrażania polityki spój­ności na lata 2014-2020 (dalej: rozporządzenie ogólne), w którym odrębny rozdział został poświęcony wybranym warunkom realizacji projektów hybrydowych, czyli łączą­cych środki unijne z partnerstwem publiczno-prywatnym (PPP). Najważniejsze dla przyszłych beneficjentów programów unijnych jest wyraźne zezwolenie na łą­czenie po 2013 roku PPP ze środkami unijnymi. Dla rynku wyraźnym sygnałem, że rozporządzenie ogólne daje zielone światło projektom hybrydowym, jest zwłasz­cza to, że można je będzie stosować w przypadku każdego programu operacyjnego, a więc nie tylko w programach zarządzanych przez resort rozwoju czy marszałków, lecz także w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ponad­to z zawartej w rozporządzeniu ogólnym definicji PPP wynika, że tego typu projekty mogą być wspierane środ­kami unijnymi na każdym etapie, czyli zarówno w fazie przygotowawczej, która często jest bardzo kosztowna, jak i realizacyjnej. Jak piszą autorzy publikacji, „w pełni do­puszczalne są zatem sytuacje, w których umowa o do­finansowanie zostanie zawarta przed zakończeniem procesu wyboru partnera prywatnego".

Dla możliwości realizacji projektów hybrydowych istotna jest definicja beneficjenta. Rozporządzenie ogólne przewiduje dla tego typu przedsięwzięć odstęp­stwo od definicji podstawowej, przewidując, że „beneficjentem środków UE w projekcie PPP może być podmiot publiczny lub prywatny, odpowiedzialny za rozpoczęcie lub rozpoczynający i realizujący projekt". Przy czym podmiot publiczny może jedynie inicjować prace nad projektem, ale musi zawrzeć umowę o dofinansowanie ze środków unijnych jeszcze przed przystąpieniem do procedury wyboru partnera prywatnego, ale dopiero wte­dy, kiedy przygotowanie projektu jest już dość zaawan­sowane. Jak piszą autorzy publikacji, „projekt powinien mieć zamknięty etap testów rynkowych oraz jasno zde­finiowany, w ramach studium wykonalności, zakres rze­czowy. Wówczas instytucja oceniająca projekt może za­kładać, że na etapie wyboru partnera prywatnego koszty inwestycyjne, a tym samym wartość dotacji, nie ulegną znaczącej modyfikacji".

W przypadku beneficjenta, którym jest partner pry­watny, sprawa jest bardziej skomplikowana. Rozporządze­nie ogólne przewiduje, że beneficjentem środków unijnych w projektach hybrydowych może być partner prywatny, „który został wybrany lub zostanie wybrany do realizacji projektu". Pierwszy przypadek jest prosty. Umowę o do­finansowanie ze środków unijnych podpisze partner pry­watny wybrany z postępowaniu o zamówienie publiczne, z którym podmiot publiczny podpisał umowę o PPP.

W drugim przypadku nie jest już tak prosto, ponieważ podmiot publiczny prowadzi zazwyczaj negocjacje (często długotrwałe) z kilkoma zainteresowanymi podmiotami i dopóki nie wybierze zwycięskiej oferty, nie ma żadnych podstaw do wskazania beneficjenta. Gwarancją realizacji projektu nie jest też sam wybór partnera, a dopiero pod­pisanie z nim umowy o PPP. Dlatego autorzy publikacji przestrzegają, aby nie interpretować przepisów w ten sposób, że rolę beneficjenta projektu UE może odgry­wać jakikolwiek podmiot, który ubiega się o pełnienie funkcji partnera prywatnego w projekcie. Wskazują też, że ostateczną decyzję w sprawie dopuszczenia do podpisa­nia umowy o dofinansowanie ze środków unijnych partnera prywatnego, który jeszcze nie zawarł kontraktu z podmio­tem publicznym, podejmą instytucje zarządzające.

Rozporządzenie ogólne przewiduje też sytuację, w któ­rej przed rozstrzygnięciem procedury przetargowej to pod­miot publiczny składa wniosek o środki unijne z zastrzeże­niem, że beneficjentem będzie wybrany partner prywatny. Taka umowa będzie miała charakter warunkowy - środki unijne zostaną przyznane tylko wtedy, gdy wybrany przed­siębiorca będzie spełniał wymagania dla programu.

Ostatecznie każdy partner prywatny, będący beneficjen­tem środków unijnych, będzie podpisywał trzy umowy, czyli:

• umowę o dofinansowanie projektu ze środków UE (zawarta z instytucją odpowiedzialną za przyznanie dofinansowania),
• umowa o PPP (zawarta z podmiotem publicznym),
• umowa finansowania projektu (zawarta z dostawcą ka­pitału, najczęściej bankiem lub konsorcjum banków). Rozporządzenie ogólne bierze pod uwagę także sytua­cję, gdy w trakcie realizacji projektu hybrydowego trzeba zmienić partnera prywatnego, a tym samym beneficjenta środków unijnych. Taka możliwość będzie istniała pod wa­runkiem uwzględnienia jej w umowie o PPP albo umowie finansowania i uzyskania zgody instytucji zarządzającej.

Czytaj więcej w: Nowe przepisy unijne w zakresie PPP - PDF

Polecamy serwis: Współpraca