Kategorie

Zapłata za usługi jako korzystanie z mienia komunalnego

Zapłata za usługi jako korzystanie z mienia komunalnego /fot. shutterstock
Za wykonywanie działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego przez radnego, należy uznać nie tylko przypadki gdy korzysta on z ruchomości bądź nieruchomości stanowiących własność gminy, ale także sytuacje w których otrzymuje zapłatę za świadczone usługi z budżetu gminy.

Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2020r.[1] Naczelny Sąd Administracyjny [dalej także: NSA]  oddalił skargę kasacyjną K.I. [dalej także: skarżący] na uchwałę Rady Gminy [dalej także: organ] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego.

Orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżący prowadził działalność polegającą na sprzedaży artykułów spożywczych i chemicznych, których odbiorcami były osoby uprawnione do świadczeń z tytułu pomocy społecznej. Płatnikiem tychże był Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej [dalej także: GOPS]. K.I. świadcząc powyższe usługi na podstawie umowy zlecenia z GOPS, realizował obowiązki wynikające z umowy cywilnoprawnej zawartej z gminną jednostką organizacyjną. Był on zobligowany do dostarczania określonych artykułów, co wiązało się z obowiązkiem zapłaty wynagrodzenia za świadczone usługi przez Gminę. Na Gminie ciążył więc niejako dług związany z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, który pokryty mógł zostać nie inaczej, jak tylko ze środków budżetowych.

Polecamy: Tarcza antykryzysowa – Samorząd i administracja. Pakiet e-booków

W związku z powyższym Rada Gminy uznając działalność gospodarczą prowadzoną przez skarżącego, za działalność wykonywaną z wykorzystaniem mienia komunalnego, podjęła uchwałę, którą stwierdzono wygaśnięcie mandatu radnego.

W konsekwencji K.I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie[2] skargę na powyższe rozstrzygnięcie, którą to skargę sąd oddalił.

Reklama

W skardze kasacyjnej zarzucono powyższemu rozstrzygnięciu naruszenie art 24f ust.1 ustawy o samorządzie gminnym[3] [dalej także: usg] poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu i przyjęcie, że skarżący piastując mandat radnego naruszył zakaz ustanowiony wskazanym przepisem, a w konsekwencji uznanie  uchwały podjętej przez Radę Gminy za prawidłową.

Zdaniem skarżącego nie można uznać, aby prowadzona przezeń działalność gospodarcza mogła zostać uznana za prowadzoną z wykorzystaniem mienia gminy. Jak argumentował: „o ile zapłata z tytułu sprzedaży ww. artykułów, jest realizowana przez GOPS to środki, z których jest ona dokonywana utraciły status >>należących do gminy<<, w związku z przyznaniem ich w drodze decyzji osobie uprawnionej. Są to zatem środki należące do osoby uprawnionej”. Podniósł on także, że umowy z GOPS były przezeń zawierane jeszcze przed uzyskaniem mandatu, w związku z czym nie pozostają w związku z jego piastowaniem.

Przechodząc do rozpoznania skargi NSA uznał ją za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgadzając się jednocześnie z wykładnią art. 24f ust. 1 usg przeprowadzoną przez sąd pierwszej instancji.

Reklama

Skład orzekający zauważył, że skarżący jako radny zawierał rokrocznie umowy z jednostką organizacyjną gminy tj. GOPS-em, które polegały na odpłatnym wydawaniu artykułów spożywczych i chemicznych określonym osobom. Działalność charakteryzująca się wskazanymi cechami, zasadnie została zdaniem sądu uznana, za odpłatną usługę świadczoną na rzecz gminy, a jednocześnie prowadzenie działalności gospodarczej z wykorzystaniem jej mienia.

Dokonując wykładni art 24f ust. 1 usg NSA stwierdził, że zastosowane w przepisie obostrzenia antykorupcyjne mają na celu nie tylko wyeliminowanie sytuacji, w której radny uzyskiwałby nieuprawnione korzyści dla siebie lub swoich bliskich, lecz także mają pełnić rolę gwarancji wykonywania mandatu radnego w interesie gminnej wspólnoty samorządowej. Innymi słowy przepis ten ma zdaniem sądu zapobiegać angażowaniu się: „osób publicznych w sytuacje i uwikłania mogące nie tylko podawać w wątpliwość ich osobistą bezstronność czy uczciwość, ale także podważać autorytet organów Państwa oraz osłabiać zaufanie wyborców i opinii publicznej do ich prawidłowego funkcjonowania”.

Z uwagi na powyższe wszelkie wątpliwości interpretacyjne nie powinny zdaniem sądu prowadzić do obejścia sensu art 24f ust. 1 usg, a co za tym idzie służyć działalności sprzecznej ze standardami właściwego wykonywania mandatu.

W toku dalszej analizy, NSA wskazał, że art 24 f ust. 1 usg mówi o wykorzystaniu „mienia”, nie ogranicza się zatem jedynie do „własności” czy też „zarządzania”. Przepis ten dotyczy wszystkich przypadków korzystania z mienia gminnego - bez względu na częstotliwość, odpłatność czy nawet osiągnięcie przez radnego zysku. Wygaśnięcie mandatu jest niezależne od wskazanych czynników. Rozstrzygającą jest jedynie przesłanka prowadzenia działalności gospodarczej czy też zarządzania tą działalnością przy wykorzystaniu tego mienia.

Wygaśnięcia mandatu nie należy jednocześnie postrzegać jako sankcji, a raczej jak zaznaczył sąd, jako element instytucji prawnej mającej na celu zwiększać zaufanie do organów samorządu terytorialnego i zapewnić ich prawidłowe funkcjonowanie.

Zdaniem NSA poprawna wykładnia art. 24f ust. 1 usg: „prowadzi do stwierdzenia, że naruszenie (…) zakazu nie jest uwarunkowane także rodzajem czy przedmiotem działalności gospodarczej, (…) ani też doniosłością środków uzyskanych z takiej działalności w kontekście całokształtu sytuacji finansowej przedsiębiorcy”.  Za bezpodstawne należy przy tym uznać formułowanie jakichkolwiek dodatkowych przesłanek odpowiedzialności, które nie zostały wprowadzone przez ustawodawcę. Należy mieć przy tym na uwadze, że naruszeniem normy art 24f ust.1 usg może być także zachowanie jednorazowe, a polegające na wykorzystaniu mienia gminy do prowadzenia działalności gospodarczej.

Cytując art. 44 Kodeksu cywilnego[4] skład orzekający podniósł, że pojęcie mienia komunalnego odpowiada definicji mienia zawartej we wskazanym przepisie. W związku z powyższym: „mienie komunalne stanowi całokształt praw majątkowych przysługujących określonemu podmiotowi i obejmuje (…) własność oraz inne składniki mienia mieszczące się w zbiorczej kategorii >>inne prawa majątkowe<<”. Także z art 43 usg wynika, że za mienie komunalne należy uznać nie tylko własność, ale też inne prawa majątkowe.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, NSA wskazał, że za ugruntowany należy uznać pogląd, przyjmujący że mieniem komunalnym są prawa majątkowe (takie które można wymierzyć za pomocą pieniądza), a także że zapłata za wykonanie określonej działalności jest korzystaniem z mienia komunalnego. Wynagrodzenie wypłacane radnemu za wykonanie określonej czynności jest mieniem komunalnym, a jego wypłata winna być uznała za prowadzenie przezeń działalności z korzystaniem z mienia komunalnego. Jak podniósł sąd: „zapłata należności za wydany towar ze środków z budżetu gminy należy zakwalifikować jako prowadzenie przez radnego działalności z wykorzystaniem mienia komunalnego”.

Art. 24f ust. 1 usg obejmuje przy tym nie tylko przypadki prowadzenia działalności gospodarczej, ale jak wymienił sąd, także: „zarządzanie taką działalnością lub pełnienie funkcji przedstawiciela lub pełnomocnika w prowadzeniu takiej działalności, w której dochodzi nawet do jednorazowego świadczenia odpłatnej usługi na rzecz gminy”.

Wykładnię pojęcia „mienie komunalne”, która obejmuje także środki pieniężne uzasadnia  zdaniem NSA okoliczność, iż radny który świadczy na rzecz gminy usługi za wynagrodzeniem nie jest w pełni niezależny od jej organów wykonawczych. Stąd, jak podniósł sąd, przy interpretacji i stosowaniu art. 24f ust. 1 usg: „konieczny jest pewien automatyzm, w celu wytworzenia korzystnych dla funkcjonowania organów władzy samorządowej standardów postępowania”.

Za wykonywanie działalności gospodarczej z wykorzystaniem z mienia komunalnego przez radnego, należy zatem według NSA uznać nie tylko przypadki gdy korzysta on z ruchomości bądź nieruchomości stanowiących własność gminy, ale także sytuacje w których otrzymuje on zapłatę z budżetu gminy za świadczone usługi.


[1] Wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2020r., sygn. akt II OSK 34/20.

[2] Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 września 2019r., sygn. akt II SA/Ol 553/19.

[3] Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 506 z późn. zm.).

[4]  Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.).

Maciej Kiełbus

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, Partner, specjalizuje się w zakresie prawa administracyjnego, w szczególności prawa samorządowego

Martyna Krystman

asystent w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, interesuje się prawem administracyjnym

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    15 cze 2021
    Zakres dat:

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.