Odpowiedź na skargę musi mieć podstawę prawną

Zgodnie z art. 238 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), pisemne zawiadomienie o sposobie załatwiania skargi powinno zawierać: 

- oznaczenie organu, od którego pochodzi, 
- wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, 
- uzasadnienie faktyczne i prawne oraz 
- podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi.

Jak jednak pokazuje praktyka, w rzeczywistości bardzo często bywa, że odpowiedzi do skarżących nie zawierają uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz podstawy prawnej upoważniającej dany organ do udzielenia odpowiedzi na skargę. Powyższa nieprawidłowość jest szczególnie istotna w przypadku skarg nieuzasadnionych, dlatego warto na tą kwestię zwrócić szczególną uwagę, by w przyszłości całkowicie ją wyeliminować.

Prawo zawsze chroni skarżącego

Kwestie dotyczące składania skarg do organów administracji publicznej regulują przepisy Działu VIII (art. 221–260) k.p.a. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków (Dz.U. nr 5, poz. 46).

Prawo składania skarg w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą do organów władzy publicznej w związku z wykonywanymi przez nie zadaniami zleconymi z zakresu administracji publicznej każdemu gwarantuje art. 63 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 z późn. zm.).

Według art. 227 k.p.a., przedmiotem skargi mogą być zwłaszcza sprawy zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszanie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Katalog ten ma jednak charakter otwarty. Jak czytamy w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1636/97, „skarga, o której mowa w art. 227 k.p.a., jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwione w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialnotechniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy”.

Zgodnie z art. 225 par. 1 k.p.a., nikt nie może być narażony na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu złożenia skargi albo z powodu dostarczenia materiału do publikacji o znamionach skargi, jeżeli działał w granicach prawem dozwolonych. Organy administracji publicznej są obowiązane przeciwdziałać hamowaniu krytyki i innym działaniom ograniczającym prawo do składania skarg lub dostarczania informacji – do publikacji – o znamionach skargi.



  

Treść decyduje, czy pismo jest skargą

Stosownie do treści art. 223 par. 1 k.p.a., skargi składa się do organów właściwych ze względu na ich przedmiot. Organy administracji publicznej powinny bowiem załatwiać skargi tylko w ramach swojej właściwości. Dlatego na podstawie art. 231 k.p.a., jeżeli organ, który otrzymał skargę, nie jest właściwy do jej rozpatrzenia, obowiązany jest niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni, przekazać ją zwykłym pismem właściwemu organowi, zawiadamiając równocześnie o tym skarżącego, albo wskazać mu właściwy organ. Według par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków, skargi mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu, który podpisuje wnoszący skargę i przyjmujący zgłoszenie. W protokole zamieszcza się datę przyjęcia skargi, imię, nazwisko i adres osoby zgłaszającej oraz zwięzły opis treści sprawy.

O tym, czy pismo jest skargą – zgodnie z art. 222 k.p.a. – decyduje jego treść, a nie jego forma zewnętrzna czy tytuł. Jednak według art. 234 pkt. 1 i 2 k.p.a., jeżeli w sprawie toczy się postępowanie administracyjne, skarga złożona przez stronę musi być rozpatrzona w toku postępowania, a skarga pochodząca od innych osób będzie stanowić materiał, który organ prowadzący postępowanie powinien rozpatrzyć z urzędu. „W takim przypadku organem właściwym do rozpatrzenia skargi jest organ uprawniony do wszczęcia postępowania lub organ, przed którym toczy się postępowanie (art. 236 k.p.a.)” – wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2004 r., sygn. akt II SA/Wr 2486/03, opubl. OwSS 2004/2/34.


Sebastian Judycki
Autor jest starszym inspektorem wojewódzkim w Wydziale Nadzoru i Kontroli Opolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Opolu.  


Jak rozpatrywać i odpowiadać na skargi piszemy w nr 12 „Gazety Samorządu i Administracji” z 11 czerwca br.