| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego

Dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego

Jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać z budżetu dotacji celowych, do których można zaliczyć dotacje na realizację zadań zleconych podmiotom niepublicznym na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Z budżetu można również przekazywać dotacje na podstawie porozumień w sprawie przekazania zadań innym jednostkom samorządu terytorialnego lub dotacje w ramach pomocy finansowej udzielanej innej jednostce samorządu terytorialnego.


Udzielając dotacji z budżetu, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: uofp), w szczególności z zakresu gospodarki finansowej. Przede wszystkim prawo realizacji zadań finansowanych ze środków publicznych przysługuje ogółowi podmiotów (w zakresie przewidzianym w przepisach prawa). Przyznanie takiego prawa jest jednak obwarowane pewnymi warunkami. Podmiot ubiegający się o przyznanie środków powinien przedstawić ofertę wykonania danego zadania zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji, która zagwarantuje wykonanie zadania w sposób efektywny, oszczędny i terminowy. Efektywność w tym znaczeniu należy rozumieć w taki sposób, że przy danych środkach następuje maksymalizacja rezultatów. Ponadto oferta powinna gwarantować oszczędną i terminową realizację zadania. Samorząd przy zlecaniu zadań powinien udzielać dotacji tak, aby była zachowana zasada celowości, oszczędności, terminowości.

W celu realizacji zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi samorząd zobowiązany jest do podawania do publicznej wiadomości kwot dotacji udzielanych z budżetu.

Zasady generalne przy udzielaniu dotacji z budżetu

Podstawą przekazania dotacji celowej jest umowa zawarta pomiędzy stronami. Powinna ona zawierać postanowienia co do wysokości dotacji, celu lub opisu zakresu rzeczowego zadania, na którego realizację środki dotacji są przyznawane, postanowienia w zakresie terminu wykorzystania dotacji i sposobu rozliczenia.

Dotacje celowe powinny zostać wykorzystane w terminie, który zostanie ustalony w umowie. Nie może być on jednak dłuższy niż do 31 grudnia danego roku budżetowego. Klauzulą niezbędną w zawieranej umowie jest wskazanie terminu i sposobu rozliczania udzielonej dotacji oraz terminu zwrotu niewykorzystanej części dotacji. Przy czym należy mieć na względzie obowiązujące w tym zakresie przepisy, które stanowią, że zwrot powinien być dokonany w terminie nie dłuższym niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania.

W przypadku zawarcia umowy z jednostką niezaliczaną do sektora publicznego, w zakresie realizacji zadania nie objętego katalogiem wymienionym w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, należy zwrócić uwagę na postanowienia art. 131 ust. 2 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym umowa z organizacją pozarządową powinna zawierać następujące elementy:

1) szczegółowy opis zadania, w tym cel, na jaki dotacja została przyznana, i termin jego wykonania,

2) wysokości dotacji celowej udzielanej organizacji wykonującej zadanie i tryb płatności,

3) termin wykorzystania dotacji, nie dłuższy niż do dnia 31 grudnia danego roku budżetowego,

4) tryb kontroli wykonywania zadania,

5) termin i sposób rozliczenia udzielonej dotacji celowej

6) termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji celowej, nie dłuższy niż 15 dni od określonego w umowie dnia wykonania zadania, a w przypadku zadania realizowanego za granicą - 30 dni od określonego w umowie dnia jego wykonania.

Przypadki szczególne udzielenia dotacji

Przykładem odstępstwa od zasad ogólnych udzielania dotacji jest między innymi ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymać z budżetu JST dotacje na cele publiczne związane z realizacją zadań tej jednostki. Zlecanie tych zadań następuje zgodnie z przepisami ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a jeżeli dotyczy ono innych zadań niż określone w tej ustawie - na podstawie umowy jednostki samorządu terytorialnego z tym podmiotem.

Najważniejszym elementem współpracy pomiędzy organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi jest zlecanie organizacjom, w drodze otwartych konkursów, realizacji zadań publicznych. Przekazywane dotacje z jednostki samorządu terytorialnego mogą być przeznaczone na zadania w zakresie:

• pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób,

• zapewnienia zorganizowanej opieki byłym żołnierzom zawodowym, którzy uzyskali uprawnienie do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej, inwalidom wojennym i wojskowym oraz kombatantom,

• działalności charytatywnej,

• podtrzymywania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej,

• działalności na rzecz mniejszości narodowych,

• ochrony i promocji zdrowia,

• działania na rzecz osób niepełnosprawnych,

• promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy,

• upowszechniania i ochrony praw kobiet oraz działalność na rzecz równych praw kobiet i mężczyzn,

• działalności wspomagającej rozwój gospodarczy, w tym rozwój przedsiębiorczości,

• działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych,

• nauki, edukacji, oświaty i wychowania,

• krajoznawstwa oraz wypoczynku dzieci i młodzieży,

• kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i tradycji,

• upowszechniania kultury fizycznej i sportu,

• ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego,

• porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziałania patologiom społecznym,

• upowszechniania wiedzy i umiejętności na rzecz obronności państwa,

• upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji,

• ratownictwa i ochrony ludności,

• pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen w kraju i za granicą,

• upowszechniania i ochrony praw konsumentów,

• działań na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami,

• promocji i organizacji wolontariatu,

• działalności wspomagającej technicznie, szkoleniowo, informacyjnie lub finansowo organizacje pozarządowe.

Zlecanie realizacji zadań publicznych może mieć formę powierzania wykonywania zadań publicznych, wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji, lub wspierania takich zadań, wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie ich realizacji. Wspieranie oraz powierzanie, co do zasady, odbywa się po przeprowadzeniu otwartego konkursu ofert.

Uchwalony przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego program współpracy z organizacjami pozarządowymi powinien mieć swoje odzwierciedlenie w budżecie jednostki samorządu terytorialnego. Dotacje te powinny być klasyfikowane w następujących paragrafach klasyfikacji budżetowej:

• dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji fundacjom - § 281,

• dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji stowarzyszeniom - § 282,

• dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych do realizacji pozostałym jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych - § 283.

Przekazane dotacji odbywa się na podstawie umowy podpisanej z daną organizacją. Przy zawieraniu umowy na zadania przewidziane w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie należy mieć na względzie rozporządzenie wykonawcze do tej ustawy, tj. rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 grudnia 2005 r. w sprawie wzoru oferty realizacji zadania publicznego, ramowego wzoru umowy o wykonanie zadania publicznego i wzoru sprawozdania z wykonania tego zadania. Rozporządzenie to zawiera między innymi wzór umowy, który należy wykorzystać przy podpisywaniu umowy z jednostką pozarządową.

Warto także zaznaczyć, że organy administracji publicznej posiadają odpowiednie uprawnienia kontrolne wobec podmiotów realizujących zadania publiczne. Zleceniodawca sprawuje kontrolę prawidłowości wykonywania zadania, w tym wydatkowania przekazanych mu środków finansowych. Kontrola taka może być przeprowadzona w toku realizacji zadania oraz po jego zakończeniu. W ramach kontroli upoważnieni pracownicy dotującego zadanie mogą badać dokumenty i inne nośniki informacji, które mają lub mogą mieć znaczenie dla oceny prawidłowości wykonywania zadania, oraz żądać udzielenia ustnie lub na piśmie informacji dotyczących wykonania zadania. Na żądanie kontrolującego dotowany jest zobowiązany dostarczyć lub udostępnić dokumenty i inne nośniki informacji oraz udzielić wyjaśnień i informacji w terminie określonym przez kontrolującego. Prawo kontroli przysługuje upoważnionym pracownikom zlecającego zadanie zarówno w siedzibie danej jednostki otrzymującej dotację, jak i w miejscu realizacji zadania.

Jeżeli zadanie nie mieści się w katalogu zadań, które można dofinansować w ramach ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, to w celu sfinansowania lub dofinansowania zadania publicznego, które będzie realizowane przez jednostkę nienależącą do sektora finansów publicznych, można skorzystać z art. 176 ust. 2 i 3 uofp. W tym celu organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego musi wywołać stosowną uchwałę, w której określi tryb udzielania dotacji podmiotom niezaliczonym do sektora finansów publicznych, sposób ich rozliczania oraz sposób kontroli wykonywania zadań zleconych. Podstawą przekazania dotacji jest zawarta umowa, która musi zawierać niezbędne elementy wymienione w art. 131 ust. 2 uofp.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Artykuł Partnerski

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

KANCELARIA PRAWNA radca prawny Adam Sobota

Ekspert z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »