Kategorie

Wydatki i koszty w jednostkach sektora finansów publicznych

DOROTA ADAMEK-HYSKA
inforCMS
 W szczególnych zasadach rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych dominującym pojęciem jest „wydatek”.

DOROTA ADAMEK-HYSKA


 Wydatek stanowi rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego). Jednostki, dokonując wydatku, likwidują swoje zobowiązania wobec innych podmiotów gospodarczych (osób fizycznych lub prawnych) i pracowników. Wydatek występując w sferze obiegu pieniędzy, wiąże się więc w sposób bezpośredni z przebiegiem procesów finansowych. W sferze budżetowej pojęcie „wydatek” jest ściśle powiązane z pojęciem „budżet”. Wydatkami budżetowymi są środki publiczne przekazywane z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego na realizację zadań. Pod względem prawnym wydatki budżetowe odzwierciedlają realizację funkcji, celów i zadań władz publicznych wynikających z przepisów prawa i programów polityki oraz planów finansowych sektora finansów publicznych.

Wykonywanie strony wydatkowej budżetu państwa obejmuje zwłaszcza:

• opracowanie układu wykonawczego budżetu,

• uruchamianie i przekazywanie środków między dysponentami,

• kasową obsługę budżetu przez NBP,

• uruchamianie rezerw budżetowych,

• dokonywanie zmian w budżecie,

• blokowanie wydatków budżetu,

• rozstrzyganie o niewygasaniu niektórych wydatków budżetu.

Kryterium organizacyjne pozwala wyodrębnić dwa rodzaje wydatków (schemat).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Często wśród wydatków rozróżnia się wydatki osobowe i rzeczowe (schemat).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przykładem wydatków osobowych są wynagrodzenia i inne świadczenia związane z pracą osób zatrudnionych (np. składki na ubezpieczenia społeczne, składki na Fundusz Pracy). Natomiast przykładem wydatków rzeczowych jest zakup:

• materiałów (np. paliwa w jednostkach policyjnych, krzeseł i stolików w szkole, środków opatrunkowych w szpitalu),

• środków żywności (np. w stołówce szkolnej, szpitalu, w jednostce wojskowej),

• usług (np. remontowych, telefonicznych, doradczych, komunalnych).

W uregulowaniach prawnych finansów publicznych rozróżnia się także rodzaje wydatków budżetowych, które przedstawia schemat.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wydatki bieżące to dotacje, wynagrodzenia i uposażenia oraz składki od nich naliczane, świadczenia na rzecz osób fizycznych, zakupy towarów i usług oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem publicznych jednostek organizacyjnych.

Wydatki na obsługę długu publicznego są związane z oprocentowaniem zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wypłat związanych z udzielonymi poręczeniami i gwarancjami.

Natomiast wydatki majątkowe obejmują zakup i objęcie akcji, wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na finansowanie i dofinansowanie kosztów inwestycyjnych.

Z punktu widzenia procedur dotyczących opracowania ustawy lub uchwały budżetowej oraz planów finansowych jednostek sektora finansów publicznych należy rozróżnić także wydatki przedstawione na schemacie.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wydatkami sztywnymi są z góry określone wielkości wynikające z obowiązującego prawa. Do wydatków sztywnych należą przede wszystkim:

• subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego,

• finansowanie budowy i remontów dróg,

• obsługa długu publicznego.

Reklama

Natomiast wydatki na wynagrodzenia, wydatki inwestycyjne, wydatki na programy restrukturyzacyjne stanowią przykłady wydatków elastycznych. Od wydatków budżetowych należy odróżnić rozchody publiczne, które stanowią spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów, wykup papierów wartościowych i inne operacje finansowe oraz udzielone pożyczki przez budżet państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Wyodrębnienie takie pozwala na zachowanie większej przejrzystości budżetu.

W ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor) nie jest zdefiniowane ani pojęcie „wydatek”, ani „rozchód”, lecz podana jest podstawowa definicja „kosztu i straty”. „Koszty i straty” to uprawdopodobnione zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów albo zwiększenia zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli. Od tak zdefiniowanych „kosztów i strat” należy odróżnić „straty nadzwyczajne”, czyli straty powstające na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Każdy koszt oznacza więc wyrażone wartościowo (w jednostkach pieniężnych) niezbędne zużycie zasobów jednostki w celu uzyskania określonego efektu użytecznego, a uszczuplenie jej korzyści ekonomicznych może nastąpić w wyniku albo zmniejszenia wartości aktywów (np. wypłata wynagrodzenia), albo zwiększenia zobowiązań i rezerw, których uregulowanie doprowadzi do przekazania ewentualnie wykorzystania bieżących lub przyszłych aktywów (np. otrzymana faktura za usługę transportu).

 

Zapamiętaj!

Jeżeli wyrażone wartościowo zużycie zasobów jednostki jest zbędne i nieuzasadnione, to w jednostce stanowi stratę.

Wśród ustawowych definicji „kosztowych” pojawiają się także pojęcia:

• koszt wytworzenia,

• pozostałe koszty operacyjne,

koszty finansowe.

Ich szczegółowe wyjaśnienie znajduje się w kolejnych punktach Poradnika.

Uznawanie kosztów, przede wszystkim dla celów ewidencyjnych oraz ujęcie ich w rachunku zysków i strat, powinno być oparte na generalnych zasadach rachunkowości, tj. zasadzie:

• memoriałowej,

• współmierności przychodów i kosztów,

• ostrożności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Poza koniecznością dostosowania rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych do nadrzędnych zasad prawa bilansowego należy uwzględnić także zasadę kasową, wynikającą z kasowego charakteru wykonania budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tą zasadą należy ujmować wyłącznie zrealizowane wydatki (i wpływy). Obowiązek stosowania zasady kasowej wynika z uregulowań prawa finansów publicznych.

Zapamiętaj!

W księgach rachunkowych jednostek sektora finansów publicznych wydatki (i dochody) powinno się ujmować w terminie ich zapłaty, niezależnie od rocznego budżetu, którego one dotyczą.

Reasumując, należy także wskazać, że wszystkie wydatki jednostek sektora finansów publicznych można podzielić na dwie grupy tj. wydatki:

1) niestanowiące kosztów,

2) stanowiące koszty.

W pierwszym przypadku występują operacje gospodarcze związane z pokrywaniem zobowiązań, takich jak zapłata podatku dochodowego i wypłata dywidend albo zwrot pieniężnych pożyczek i kredytów. W drugim przypadku operacje gospodarcze dotyczą pokrywania zobowiązań, które powstały w drodze nabywania środków do produkcji dóbr i usług i które w wyniku zużycia stanowią koszt. Takie wydatki zaś można podzielić na trzy grupy, biorąc pod uwagę kryterium czasowe, czyli gdy wydatek nastąpił:

1) wcześniej niż poniesienie kosztu (np. zakup za gotówkę materiałów, które zostaną zużyte w okresie późniejszym),

2) w tym samym okresie co koszt (np. zakup za gotówkę materiałów biurowych przekazanych bezpośrednio do zużycia),

3) w okresie późniejszym niż poniesienie kosztu (np. zapłata przelewem bankowym za już zużyte materiały).

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    13 cze 2021
    Zakres dat:

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.

    Rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów 

    Najwyższe kierownictwo - rola we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, zwaną potocznie dyrektywą o sygnalistach, pozostało 6 i pół miesiąca, aby sektor publiczny oraz duże przedsiębiorstwa wdrożyły systemy dla sygnalistów. Odpowiedzialność za to ponosi najwyższe kierownictwo.

    Program "Sportowe Wakacje+" w 2021 roku

    "Sportowe Wakacje+". Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wraz z Fundacją Lotto im. Haliny Konopackiej przeznaczyły 30 milionów złotych na drugą edycję programu "Sportowe Wakacje+" - poinformował szef resortu, wicepremier Piotr Gliński.

    Polski Ład - utrata dochodów samorządów

    Polski Ład - w dużej mierze zapłacą za niego samorządy. Z szacunków Ministerstwa Finansów wynika, że ich dochody mają spaść o ok. 10–11 mld zł, ale rząd obiecuje, że ten ubytek pokryje specjalna subwencja inwestycyjna. Według ekspertów może ona jednak się okazać niewystarczająca.

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa - Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację przepisów dotyczących samorządów lokalnych. Dzięki nowym rozwiązaniom, młode osoby będą miały szersze możliwości do angażowania się w życie publiczne i obywatelskie.