REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Wydatki i koszty w jednostkach sektora finansów publicznych

Dorota Adamek-Hyska
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

 W szczególnych zasadach rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych dominującym pojęciem jest „wydatek”.

DOROTA ADAMEK-HYSKA

REKLAMA


 Wydatek stanowi rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego). Jednostki, dokonując wydatku, likwidują swoje zobowiązania wobec innych podmiotów gospodarczych (osób fizycznych lub prawnych) i pracowników. Wydatek występując w sferze obiegu pieniędzy, wiąże się więc w sposób bezpośredni z przebiegiem procesów finansowych. W sferze budżetowej pojęcie „wydatek” jest ściśle powiązane z pojęciem „budżet”. Wydatkami budżetowymi są środki publiczne przekazywane z budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego na realizację zadań. Pod względem prawnym wydatki budżetowe odzwierciedlają realizację funkcji, celów i zadań władz publicznych wynikających z przepisów prawa i programów polityki oraz planów finansowych sektora finansów publicznych.

Wykonywanie strony wydatkowej budżetu państwa obejmuje zwłaszcza:

• opracowanie układu wykonawczego budżetu,

• uruchamianie i przekazywanie środków między dysponentami,

Dalszy ciąg materiału pod wideo

• kasową obsługę budżetu przez NBP,

• uruchamianie rezerw budżetowych,

• dokonywanie zmian w budżecie,

• blokowanie wydatków budżetu,

• rozstrzyganie o niewygasaniu niektórych wydatków budżetu.

Kryterium organizacyjne pozwala wyodrębnić dwa rodzaje wydatków (schemat).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Często wśród wydatków rozróżnia się wydatki osobowe i rzeczowe (schemat).

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Przykładem wydatków osobowych są wynagrodzenia i inne świadczenia związane z pracą osób zatrudnionych (np. składki na ubezpieczenia społeczne, składki na Fundusz Pracy). Natomiast przykładem wydatków rzeczowych jest zakup:

• materiałów (np. paliwa w jednostkach policyjnych, krzeseł i stolików w szkole, środków opatrunkowych w szpitalu),

• środków żywności (np. w stołówce szkolnej, szpitalu, w jednostce wojskowej),

• usług (np. remontowych, telefonicznych, doradczych, komunalnych).

W uregulowaniach prawnych finansów publicznych rozróżnia się także rodzaje wydatków budżetowych, które przedstawia schemat.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wydatki bieżące to dotacje, wynagrodzenia i uposażenia oraz składki od nich naliczane, świadczenia na rzecz osób fizycznych, zakupy towarów i usług oraz inne wydatki związane z funkcjonowaniem publicznych jednostek organizacyjnych.

Wydatki na obsługę długu publicznego są związane z oprocentowaniem zaciągniętych kredytów i pożyczek oraz wypłat związanych z udzielonymi poręczeniami i gwarancjami.

Natomiast wydatki majątkowe obejmują zakup i objęcie akcji, wniesienie wkładów do spółek prawa handlowego, wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych oraz dotacje celowe na finansowanie i dofinansowanie kosztów inwestycyjnych.

Z punktu widzenia procedur dotyczących opracowania ustawy lub uchwały budżetowej oraz planów finansowych jednostek sektora finansów publicznych należy rozróżnić także wydatki przedstawione na schemacie.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wydatkami sztywnymi są z góry określone wielkości wynikające z obowiązującego prawa. Do wydatków sztywnych należą przede wszystkim:

• subwencje dla jednostek samorządu terytorialnego,

• finansowanie budowy i remontów dróg,

• obsługa długu publicznego.

REKLAMA

Natomiast wydatki na wynagrodzenia, wydatki inwestycyjne, wydatki na programy restrukturyzacyjne stanowią przykłady wydatków elastycznych. Od wydatków budżetowych należy odróżnić rozchody publiczne, które stanowią spłaty otrzymanych pożyczek i kredytów, wykup papierów wartościowych i inne operacje finansowe oraz udzielone pożyczki przez budżet państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Wyodrębnienie takie pozwala na zachowanie większej przejrzystości budżetu.

W ustawie z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor) nie jest zdefiniowane ani pojęcie „wydatek”, ani „rozchód”, lecz podana jest podstawowa definicja „kosztu i straty”. „Koszty i straty” to uprawdopodobnione zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów albo zwiększenia zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli. Od tak zdefiniowanych „kosztów i strat” należy odróżnić „straty nadzwyczajne”, czyli straty powstające na skutek zdarzeń trudnych do przewidzenia, poza działalnością operacyjną jednostki i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia.

Każdy koszt oznacza więc wyrażone wartościowo (w jednostkach pieniężnych) niezbędne zużycie zasobów jednostki w celu uzyskania określonego efektu użytecznego, a uszczuplenie jej korzyści ekonomicznych może nastąpić w wyniku albo zmniejszenia wartości aktywów (np. wypłata wynagrodzenia), albo zwiększenia zobowiązań i rezerw, których uregulowanie doprowadzi do przekazania ewentualnie wykorzystania bieżących lub przyszłych aktywów (np. otrzymana faktura za usługę transportu).

 

Zapamiętaj!

Jeżeli wyrażone wartościowo zużycie zasobów jednostki jest zbędne i nieuzasadnione, to w jednostce stanowi stratę.

Wśród ustawowych definicji „kosztowych” pojawiają się także pojęcia:

• koszt wytworzenia,

• pozostałe koszty operacyjne,

koszty finansowe.

Ich szczegółowe wyjaśnienie znajduje się w kolejnych punktach Poradnika.

Uznawanie kosztów, przede wszystkim dla celów ewidencyjnych oraz ujęcie ich w rachunku zysków i strat, powinno być oparte na generalnych zasadach rachunkowości, tj. zasadzie:

• memoriałowej,

• współmierności przychodów i kosztów,

• ostrożności.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Poza koniecznością dostosowania rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych do nadrzędnych zasad prawa bilansowego należy uwzględnić także zasadę kasową, wynikającą z kasowego charakteru wykonania budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z tą zasadą należy ujmować wyłącznie zrealizowane wydatki (i wpływy). Obowiązek stosowania zasady kasowej wynika z uregulowań prawa finansów publicznych.

Zapamiętaj!

W księgach rachunkowych jednostek sektora finansów publicznych wydatki (i dochody) powinno się ujmować w terminie ich zapłaty, niezależnie od rocznego budżetu, którego one dotyczą.

Reasumując, należy także wskazać, że wszystkie wydatki jednostek sektora finansów publicznych można podzielić na dwie grupy tj. wydatki:

1) niestanowiące kosztów,

2) stanowiące koszty.

W pierwszym przypadku występują operacje gospodarcze związane z pokrywaniem zobowiązań, takich jak zapłata podatku dochodowego i wypłata dywidend albo zwrot pieniężnych pożyczek i kredytów. W drugim przypadku operacje gospodarcze dotyczą pokrywania zobowiązań, które powstały w drodze nabywania środków do produkcji dóbr i usług i które w wyniku zużycia stanowią koszt. Takie wydatki zaś można podzielić na trzy grupy, biorąc pod uwagę kryterium czasowe, czyli gdy wydatek nastąpił:

1) wcześniej niż poniesienie kosztu (np. zakup za gotówkę materiałów, które zostaną zużyte w okresie późniejszym),

2) w tym samym okresie co koszt (np. zakup za gotówkę materiałów biurowych przekazanych bezpośrednio do zużycia),

3) w okresie późniejszym niż poniesienie kosztu (np. zapłata przelewem bankowym za już zużyte materiały).

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ustawa o dostępności w produktach i usługach od 28 czerwca 2025 roku

    Ustawa o zapewnieniu dostępności w produktach i usługach dla osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami ma wejść w życie dnia 28 czerwca 2025 roku. O jakie produkty i usługi chodzi ustawodawcy wdrażającemu unijną dyrektywę zwaną "Europejskim Aktem o Dostępności” (EAA)?

    Ekoschematy 2024 - rozporządzenie wprowadza zmiany od 15 marca

    Ekoschematy 2024 - oświadczenie zastąpi zdjęcia geotagowane. Jest projekt rozporządzenia dotyczącego zmian w dopłatach dla rolników w ramach ekoschematów. Zmiany wejdą w życie 15 marca 2024 roku.

    Co to jest transport sanitarny? Dla kogo jest bezpłatny?

    Pacjent, który nie może się samodzielnie poruszać, a chce udać się do przychodni lub szpitala, może skorzystać z transportu sanitarnego. Jak to się odbywa?

    Podwyżki o 30%-33% z kłopotem dla nauczycieli. Samorządy chcą pieniędzy na dodatki. MEN wyda interpretację?

    Samorządowcy pytają ministerstwo edukacji o zasady wypłaty wyrównań dla nauczycieli. Czy min. edukacji Barbara Nowacka wyjaśni zasady postępowania?

    REKLAMA

    Wywiad Ukrainy: Rosja nasila operację dezinformacyjną Majdan-3; punkt kulminacyjny w marcu-maju 2024 roku

    Rosja nasila operację informacyjną Majdan-3 w celu wywołania konfliktów wewnętrznych w Ukrainie oraz krajach ją popierających, by następnie uderzyć i pokonać wojska ukraińskie na wschodzie – ostrzegł prezydencki komitet ds. wywiadu w Kijowie.

    Znasz portal Diety NFZ? Korzysta z niego już prawie 870 tys. osób

    Portal diety.nfz.gov.pl to baza bezpłatnych przepisów na zdrowe i proste w przygotowaniu dania do samodzielnego przygotowania. Narodowy Fundusz Zdrowia podał, że z planów żywieniowych korzysta już blisko 870 tys. osób. 

    Min. rolnictwa Cz. Siekierski: Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane

    Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski w dniu 27 lutego 2024 r. w czasie posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), powiedział: – Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane. Komisja Europejska musi zrozumieć protestujących rolników. Rolnicy mówią: nic o nas, bez nas. List przewodniczącego Norberta Linsa pokazuje, że Parlament Europejski też oczekuje szybkich działań.

    Doradca Prezydenta RP: kontrolę nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE

    Profesor Andrzej Waśko, doradca prezydenta RP, przewodniczący Rady ds. Rodziny, Edukacji i Wychowania, odnosząc się do "Europejskiego obszaru edukacji" podkreślił, że polityka oświatowa, która dotąd była powierzona kompetencji rządów krajowych, stanie się częścią polityki unijnej. Zwrócił uwagę, że kontrole nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE.

    REKLAMA

    Min. Siekierski: KE narzuciła nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu; musimy zrozumieć protesty rolników. 27 lutego posiedzenie unijnej rady ministrów w Brukseli. 29 lutego rozmowy z rolnikami w Ministerstwie

    Komisja Europejska narzuciła zbyt duże, nieracjonalne, kosztowne wymogi Zielonego Ładu, które miały służyć środowisku, przeciwdziałać zmianom klimatu, a w rzeczywistości doprowadziły do bankructwa wielu gospodarstw - oświadczył w 26 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Brukseli minister rolnictwa RP Czesław Siekierski. Wcześniej tego samego dnia, jeszcze będąc w Polsce w czasie konferencji prasowej kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, minister Siekierski powiedział: Musimy zrozumieć protesty rolników i o to będę zabiegał na jutrzejszym posiedzeniu unijnej rady ministrów w Brukseli.

    KPO 2024. Polska nie dostanie wszystkich pieniędzy? Ekspert: 43 inwestycje i ich refinansowanie zagrożone. Konieczna rewizja polskiego KPO

    Zdaniem Łukasza Kościjańczuka, eksperta firmy doradczej CRIDO, ok. 43 inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (z 56 zaplanowanych) może nie zostać zrealizowanych do 31 sierpnia 2026 r, co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE. Dlatego niezbędna jest rewizja KPO, która - jak oszacował ekspert - może objąć nawet połowę planowanych przedsięwzięć.

    REKLAMA