Kategorie

Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego

Andrzela Gawrońska-Baran
Radca prawny, doktor nauk prawnych z kilkunastoletnim doświadczeniem w dziedzinie zamówień publicznych, specjalizujący się również w kwestiach legislacyjnych. Autorka licznych profesjonalnych publikacji poświęconych problematyce zamówień publicznych. Wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych w latach 2007-2008, w latach 2010-2016 dyrektor departamentu zamówień publicznych w dużej instytucji zamawiającej. W ramach praktyki zawodowej prowadzi AGB Kancelarię Radcy Prawnego.
Budowa
PAP
Czynność unieważnienia postępowania w razie wystąpienia określonych przesłanek to zadanie zamawiającego. Zaniechanie przez niego tej czynności wywołuje określone prawem konsekwencje. Dlatego warto przybliżyć przesłanki stanowiące podstawę unieważnienia – w szczególności te, które uległy zmianie w wyniku ostatnich nowelizacji systemu Prawa zamówień publicznych.

Celem przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia jest zawarcie umowy poprzez wybór najkorzystniejszej oferty. Postępowanie to jest więc de facto przyrzeczeniem zawarcia umowy, od którego zamawiający może zostać zwolniony tylko na podstawie przesłanek wymienionych w art. 93 ust. 1 ustawy z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: upzp). Innymi słowy, nie jest możliwe zrezygnowanie z prowadzenia postępowania bez podania uzasadnionych, przewidzianych prawem przyczyn. Ponadto skorzystanie przez zamawiającego z tych przesłanek nie może być dowolne, lecz musi znajdować uzasadnienie w stanie faktycznym zaistniałym w danym postępowaniu.

ZAPAMIĘTAJ!

To na zamawiającym spoczywa ciężar udowodnienia wystąpienia przesłanek unieważnienia postępowania. Obowiązek ten w żadnym przypadku nie może zostać przeniesiony na wykonawcę.

Brak ważnej oferty lub prawidłowego wniosku

Reklama

Jednym z powodów unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia (wymienionym w art. 93 ust. 1 pkt 1 upzp) jest brak co najmniej jednej oferty, która nie podlegałaby odrzuceniu, albo niewpłynięcie żadnego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu od wykonawcy niepodlegającego wykluczeniu.

Unieważnienie postępowania z tej przyczyny, że nie złożono ofert niepodlegających odrzuceniu, powinno być poprzedzone procedurą odrzucenia tych ofert. Dopuszczalne i uprawnione jest też dokonanie czynności unieważnienia postępowania z powodu braku ważnych ofert jednocześnie z odrzuceniem ofert złożonych w postępowaniu. Dotyczy to, co do zasady, wszystkich trybów udzielania zamówienia – z wyjątkiem zapytania o cenę, w którym podstawą unieważnienia jest brak co najmniej dwóch ofert niepodlegających odrzuceniu. W przypadku postępowań, w których przewidziano możliwość składania ofert częściowych, zamawiający nie musi unieważniać całego postępowania. Wystarczy, że unieważni tę część, na którą nie złożono odpowiedniej liczby ofert.

Za wysoka cena najkorzystniejszej oferty

Równie częstą przyczyną unieważniania postępowania jest okoliczność wymieniona w art. 93 ust. 1 pkt 4 upzp. Uległa ona istotnej zmianie w nowelizacji przepisów upzp z 2 grudnia 2009 r. Dotychczas postępowanie unieważniano, jeżeli cena najkorzystniejszej oferty przewyższała kwotę, którą zamawiający może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.

Obecnie zamawiający może unieważnić postępowanie, jeżeli cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia – chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty.

PRZYKŁAD

Reklama

Zamawiający prowadzi przetarg nieograniczony na usługi zimowego utrzymania miasta. Wpłynęły 4 oferty. Jedynym kryterium jest cena. Niestety, po otwarciu ofert okazało się, że każda z ofert zawiera cenę znacznie wyższą, niż zamawiający zamierzał przeznaczyć na to zamówienie. Czy niezbędne jest dokonanie wyboru oferty najkorzystniejszej i dopiero unieważnienie przetargu?

Nie. Zamawiający, przed unieważnieniem postępowania o zamówienie publiczne na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 upzp nie jest zobowiązany do przeprowadzenia oceny złożonych ofert zgodnie z zasadami określonymi w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: SIWZ) oraz w ogłoszeniu, i do wskazania oferty najkorzystniejszej. Jeżeli zamawiający widzi, że oferta z najniższą ceną przekroczy kwotę, którą zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (a jedynym kryterium jest cena) – ma obowiązek unieważnić postępowanie.

Takie rozwiązanie jest możliwe dopiero po nowelizacji przepisów. Wcześniej w orzecznictwie przeważał pogląd, że brak dokonania wyboru oferty przed unieważnieniem z tego powodu postępowania stanowi naruszenie przepisów upzp. Wskazywano, że unieważnienie postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 upzp następuje dopiero po dokonaniu wyboru najkorzystniejszej oferty (wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z 8 listopada 2005 r., sygn. akt II Ca 752/05).

Warto ponadto podkreślić, że znowelizowany art. 93 ust. 1 pkt 4 upzp w sposób jednoznaczny daje zamawiającemu prawo do zwiększenia kwoty, którą przeznacza on na sfinansowanie zamówienia, w porównaniu z kwotą, jaką podał bezpośrednio przed otwarciem ofert – poprzez użycie sformułowania „chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty”. Jest to jednak suwerenna decyzja zamawiającego. Wykonawcy – w przypadku unieważnienia postępowania na skutek braku środków finansowych na realizację zamówienia – nie mogą występować z roszczeniami o pozytywne rozstrzygnięcie postępowania.

Zamawiający jest zobligowany do unieważnienia postępowania w sytuacji, gdy po analizie swoich możliwości finansowych dojdzie do wniosku, że nie jest możliwe zwiększenie kwoty pierwotnie przeznaczonej na realizację zamówienia lub że jest to niecelowe.

Czytaj także: Umowy ramowe w systemie zamówień publicznych>>

Dwukrotnie takie same ceny

Zamawiający ma obowiązek unieważnić postępowanie także wtedy, gdy – w wyniku wezwania – wykonawcy złożyli oferty dodatkowe o takiej samej cenie (art. 93 ust. 1 pkt 5 upzp). Dotyczy to tylko postępowań, w których jedynym kryterium oceny ofert jest cena. Wezwanie do złożenia ofert dodatkowych może nastąpić tylko raz. Jeśli pomimo wezwania zamawiający nie może dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty – niezbędne jest unieważnienie postępowania.

Istotna zmiana okoliczności

Zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, gdy wystąpiła istotna zmiana okoliczności – powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym – czego nie można było wcześniej przewidzieć (art. 93 ust. 1 pkt 6 upzp). Istotne jest, że zmiana musi rzeczywiście wystąpić, a nie powstać jedynie możliwość jej wystąpienia.

Ta przesłanka unieważnienia stanowi wyraz ochrony interesu publicznego, wyrażającego się w gospodarnym i efektywnym wydatkowaniu środków publicznych. Jak podkreśla KIO w swoim orzecznictwie: dotyczyć to może sytuacji, gdy na skutek nadzwyczajnych okoliczności, już po wyborze najkorzystniejszej oferty, realizacja danego zamówienia byłaby niecelowa lub w skrajnych wypadkach wiązałaby się z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym (por. wyrok KIO z 27 lutego 2009 r., sygn. akt KIO/UZP 176/09).

ZAPAMIĘTAJ!

Unieważnienie postępowania może nastąpić w każdym momencie postępowania – nawet po wyborze oferty i powiadomieniu o tym wszystkich wykonawców – aż do chwili podpisania umowy.

Warto zwrócić uwagę, że aby zamawiający mógł powołać się na tę przesłankę, musi udowodnić, że wcześniej (tj. w momencie wszczęcia postępowania) nie można było – przy zachowaniu odpowiedniej staranności – przewidzieć, że zmienią się okoliczności i że w wyniku ich zmiany kontynuowanie postępowania i udzielenie zamówienia nie będzie leżało w interesie publicznym. Zmiana okoliczności musi mieć przy tym charakter istotny – a więc znaczący i niebagatelny.

Z ORZECZNICTWA

Unieważnienie postępowania zgodnie z art. 93 ust. 1 pkt 6 upzp może nastąpić np., gdy jeżdżą autobusowe pustostany, ponieważ wszyscy mieszkańcy są indywidualnie zmotoryzowani – czyli nie ma interesu publicznego, który obliguje samorząd terytorialny do wypełniania obowiązku zapewnienia transportu zbiorowego dla swojej społeczności. Stwierdzenie zwiększania się interesu publicznego na przewozy zbiorowe powoduje natomiast tę przesłankę bezprzedmiotową.

Wyrok KIO z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt KIO/UZP 262/08

Niemożliwa do usunięcia wada postępowania

Zamawiający ma obowiązek unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia, gdy postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy (art. 93 ust. 1 pkt 7 upzp). Zmiana tej przesłanki, dokonana w nowelizacji przepisów upzp z 2 grudnia 2009 r., związana jest ze zmianą „instytucji bezwzględnej nieważności umowy” na „względną nieważność umowy”.

Na przesłankę tę składają się dwie okoliczności, których łączne wystąpienie warunkuje unieważnienie postępowania. Niezbędne jest istnienie tak istotnej wady postępowania, że jest ona niemożliwa do usunięcia – a przez to uniemożliwia zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Wada postępowania, która ma być podstawą jego unieważnienia, musi mieć więc charakter nieusuwalny i powodujący równocześnie, że umowa zawarta w wyniku takiego postępowania będzie wskutek istnienia tej wady względnie nieważna (będzie podlegać unieważnieniu). Jeżeli natomiast wada postępowania jest usuwalna, wystarczające jest jej usunięcie, a nie unieważnianie całego postępowania.

Innymi słowy, jeżeli postępowanie obarczone jest wadą, ale możliwe jest zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy, to nie można postępowania unieważnić w oparciu o ten przepis. Co jednak istotniejsze, nie można unieważnić postępowania, jeżeli brak jest wady postępowania, a jedynie – z różnych przyczyn – nie można zawrzeć niepodlegającej unieważnieniu umowy.

Należy wykazać, że niemożność zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy jest nierozerwalnie związana ze związkiem przyczynowo-skutkowym z (jakąś) wadą postępowania – nie zaś tylko z faktem, że umowy niepodlegającej unieważnieniu zawrzeć nie można. Sam brak możliwości zawarcia umowy niepodlegającej unieważnieniu nie jest wadą postępowania. Nie można więc rozumować tu następująco: skoro nie można zawrzeć umowy niepodlegającej unieważnieniu, to postępowanie obarczone jest wadą, a zatem podlega unieważnieniu. Chodzi właśnie o to, że aby unieważnić postępowanie, najpierw trzeba wskazać wadę postępowania, a następnie wykazać, że wada ta skutkuje niemożliwością zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy.

Unieważnienie, gdy brak środków UE

Na skutek nowelizacji wprowadzono nową przesłankę uzasadniającą unieważnienie postępowania. Zamawiający może unieważnić postępowanie (zgodnie z art. 93 ust. 1a upzp), jeżeli środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), które zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie całości lub części zamówienia, nie zostały mu przyznane – a możliwość unieważnienia postępowania na tej podstawie została przewidziana w:

- ogłoszeniu o zamówieniu – w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, przetargu ograniczonego, negocjacji z ogłoszeniem, dialogu konkurencyjnego albo licytacji elektronicznej, albo

- zaproszeniu do negocjacji – w postępowaniu prowadzonym w trybie negocjacji bez ogłoszenia albo zamówienia z wolnej ręki, albo

- zaproszeniu do składania ofert – w postępowaniu prowadzonym w trybie zapytania o cenę.

PRZYKŁAD

Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego. Przedmiot zamówienia będzie w części finansowany ze środków UE, a w części z budżetu zamawiającego. Zamawiający składa wniosek i oczekuje na decyzję instytucji wdrażającej dany program unijny, która ma rozstrzygnąć o zakwalifikowaniu projektu do realizacji. Zamawiający przygotowuje jednocześnie postępowanie o udzielenie zamówienia, ogłasza je i prowadzi procedurę – zastrzegając w ogłoszeniu o zamówieniu, że w przypadku nieprzyznania mu środków unijnych na realizację inwestycji (bez których nie jest w stanie podołać zobowiązaniom finansowym niezbędnym do jej rozpoczęcia i zrealizowania) unieważni postępowanie. Środki unijne nie zostają przyznane z przyczyn niezależnych od zamawiającego. W związku z tym zamawiający unieważnia przetarg. Czy wykonawcy mogą wystąpić z roszczeniem o zwrot kosztów przygotowania ofert?

Nie. W przypadku unieważnienia postępowania na powyższej podstawie, wykonawcom nie przysługuje prawo żądania zwrotu uzasadnionych kosztów. Wykonawcy – od momentu wszczęcia postępowania – dysponują informacją, że zamawiający nie ma pewnego źródła finansowania zamówienia. Mogą zatem świadomie podjąć decyzję o złożeniu oferty w takim postępowaniu bądź nie. Wykonawcy muszą zdawać sobie sprawę, że jeżeli złożą ofertę w takim postępowaniu, to ponoszą ryzyko, że może ono zostać unieważnione.

Czytaj także: Wadium w zamówieniach publicznych>>

Uzasadnienie unieważnienia

Czynność unieważnienia postępowania o zamówienie publiczne powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym i prawnym. Uzasadnienie takie zamawiający przekazuje jednocześnie wszystkim wykonawcom, którzy:

- ubiegali się o dane zamówienie – w przypadku unieważnienia postępowania przed upływem terminu składania ofert,

- złożyli oferty – w przypadku unieważnienia postępowania po upływie terminu składania ofert.

Nie jest możliwe unieważnienie postępowania bez wskazania wystąpienia istotnej przyczyny – zwłaszcza w sytuacji gdy cel ten jest możliwy do osiągnięcia, a jedynie nie ma woli do zawarcia umowy. Unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego przez zamawiającego jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie utraciło swój byt.

Wykonawcom przysługują środki ochrony prawnej na czynność unieważnienia postępowania.

PODSTAWY PRAWNE

- Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 223, poz. 1778)

- Ustawa z 2 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 223, poz. 1778)

Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    16 cze 2021
    Zakres dat:

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.