Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Administracja a obywatel – ekologia, przepisy, praktyka (1)

dr Hanna Sztrantowicz
Zarówno jako urzędnicy samorządowi jak i mieszkańcy, zastanawiamy się nieraz, czy żyjemy w gąszczu skomplikowanych, trudnych do realizacji przepisów, czy też jako obywatele jesteśmy „niesfornymi” mieszkańcami, zgrabnie omijającymi przepisy, nie „poddając się” ustawom, wytycznym i regulaminom.

Może jest wręcz tak, że większość aktów prawnych - w tym lokalnych - to tylko dobrze wyglądające dokumenty, których wdrożenie jest fikcją?

W ostatnich latach w dziedzinie ochrony środowiska zostało uchwalonych wiele nowych ustaw i rozporządzeń, m.in. przystosowano polskie prawo do prawa Unii Europejskiej.

Przeglądając te przepisy można śmiało stwierdzić, że dostaliśmy (jako urzędnicy, pracodawcy, mieszkańcy) dobre narzędzia do wszelkich działań. Dodatkowo otworzyły się w ostatnich latach możliwości wsparcia finansowego dla Polski z UE.

A jednym z priorytetów Unii Europejskiej są wszelkie działania na rzecz poprawy i utrzymania jakości środowiska

Polska jako jedyny kraj w Europie, a może wręcz w świecie, stworzyła odrębne środki w postaci funduszy ekologicznych, które mogą być źródłem finansowania przedsięwzięć ekologicznych, lub mogą stanowić niezbędny wkład własny w realizacji zadań ze środków UE.

Dlaczego więc - patrząc na stan środowiska naturalnego - nadal aktualnym pozostaje dylemat: „niesforny” mieszkaniec czy „nieskuteczny” urzędnik?

Szereg problemów w ochronie środowiska stwarza gospodarka odpadami. Odpady - czy chcemy, czy nie - widoczne są jako „stały element” środowiska. Czy musi tak być? Odpowiedź brzmi „nie”, powstaje tylko pytanie: „co zmienić?”

W tym kontekście warto przeanalizować obowiązki mieszkańców i samorządów wynikające z Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Ustawa obowiązuje od 1 stycznia 1997 r. (z późn. zm.). Określa ona zadania gmin oraz obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące utrzymania czystości i porządku.

Jest więc mieszkaniec - wytwórca odpadów komunalnych - który musi się ich pozbyć. Są przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z którymi podpisują umowy na ilość i częstotliwość wywozu.

Jest też „zarządca terenu” - wójt, burmistrz lub prezydent miasta - który wraz z radą gminy lub miasta ustala regulamin utrzymania czystości i porządku na swoim terenie, wydaje zezwolenie przedsiębiorcom na odbiór odpadów, ustala górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi.

Są wreszcie służby kontrolne: urzędnicy, straż miejska.

Wydawało by się, że istnieją i funkcjonują wszystkie elementy do sprawnego działania systemu. Dlaczego wobec tego – patrząc wokół nas - problem dzikich składowisk odpadów dalej istnieje? Jakie więc podjąć kroki usprawniające system gospodarki odpadami komunalnymi?

Wszystkie wymienione ogniwa systemu gospodarki odpadami muszą podjąć działania związane z „obróceniem” następujących po sobie kolejnych procesów działania z odpadami.

Procesy te to:

- unikanie powstawania odpadów,

- recykling ( powtórne przetwarzanie substancji),

- unieszkodliwianie ( spalanie w tym odzysk termiczny),

- składowanie.

Obecnie w Polsce najwięcej (do 95 proc.) odpadów jest składowanych, a wdrażane są tylko nieliczne programy unieszkodliwiania

Procesy te należy odwrócić:

- przede wszystkim nauczyć wytwórców odpadów unikania ich nadmiernego tworzenia,

- rozbudować procesy recyklingu oraz unieszkodliwiania termicznego z odzyskiem ciepła,

- minimalizować składowanie (do 35 proc. w 2020 r.)

Czytaj także: Jak gminy mogą rozwiązać problem dzikich wysypisk >>

Jakie działania muszą być podjęte niezwłocznie, by nie „utonąć” w odpadach na oraz by Polska nie płaciła w przyszłości kar w wysokości 50 tys. euro dziennie za nadmierne składowanie?

Samorządy muszą prowadzić - przy pomocy różnych instytucji i organizacji - akcje edukacyjno-informacyjne dotyczące m.in.:

- sposobów minimalizacji wytwarzanych odpadów,

- sposobów segregacji i przygotowania surowców do recyklingu,

- sposobów dalszego postępowania z segregowanymi odpadami (by mieszkaniec wiedział, że jego trud nie idzie na marne),

- korzyści z segregacji (w tym finansowych).

Stałe prowadzenie edukacji może wreszcie doprowadzić do zmiany złych nawyków mieszkańców w postępowaniu z wytworzonymi odpadami, a jednocześnie uświadomi im, że omijanie przepisów jest kontrolowane i karane.

Obowiązki gmin -  realizatorów procesu.

Gminy muszą stworzyć skuteczny system selektywnego zbierania odpadów komunalnych poprzez zbiórkę z posesji prywatnych oraz zbiórkę ogólnodostępną na terenach publicznych.

Zbiórka na terenach publicznych może być realizowana przy użyciu odpowiednich pojemników na surowce lub punktów zbiórki, gdzie odbiór posegregowanych odpadów  będzie bezpłatny, a mieszkaniec musi we własnym zakresie je donieść lub dowieść.

Dobrym sposobem jest mobilny punkt zbiórki, którego harmonogram działania zna każdy mieszkaniec.

Droga do pojemników lub stałych punktów zbiórki musi być jak najkrótsza, by mieszkaniec miał motywację do odstawienia odpadów w te miejsca. Pojemniki do segregacji przy zabudowie wielorodzinnej powinny być ustawione przy budynkach i obsługiwać maksimum 500 mieszkańców.

Punkty zbiórki stałe i mobilne mogą (i powinny) być miejscami zbiórki nie tylko surowców wtórnych ale także:

- odpadów biodegradowalnych,

- wielkogabarytowych,

- poremontowych,

- zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Dodatkowo powinien być stworzony system zbiórki odpadów niebezpiecznych, które do tej pory są zmieszane z komunalnymi, a wytwarzane są np. w gospodarstwach domowych, rzemiośle czy usługach.

Do odpadów niebezpiecznych, które trzeba wydzielić z komunalnych należą:

- baterie i akumulatory,

- przeterminowane leki,

- przeterminowane środki ochrony roślin,

- opakowania po farbach, lakierach i rozpuszczalnikach,

- zużyte źródła światła,

- azbest, ogumienie, itp.

System odbioru tych odpadów powinien zorganizowany w sposób jak najprostszy i najbardziej dostępny dla mieszkańca, a więc obejmować np. sklepy, apteki, punkty usługowe, szkoły.

Zarząd gminy wydaje przedsiębiorcom zezwolenia na świadczenie usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dokładnie precyzuje warunki jakie muszą być spełnione, by zezwolenie zostało wydane. Ale czy odbiór odpadów nie jest „słabym punktem” całego systemu?

Wytworzone odpady mają być odebrane na odpowiednich warunkach i przekazane do odzysku (recyklingu) lub unieszkodliwiania. Skąd więc wszystkie dzikie składowiska? Kto psuje system?

Mieszkaniec - bo nie chce płacić za wszystko co wytworzył? Odbiorcy odpadów - bo niektórzy tworzą dwa systemy odbioru, oficjalny z poświadczeniem dokumentami (umowy, faktury) i nieoficjalny, jako źródło własnego nieudokumentowanego dochodu?

W pewnych sytuacjach opłaca się to obu stronom, a nielegalne odpady  pobrane przez odbiorcę nie trafiają do dalszej „obróbki” tylko są porzucane w (na pozór) niewidocznych miejscach. Taki odbiór jest tańszy dla mieszkańca i dla odbiorcy, który  nie płaci np. za użytkowanie składowiska.

Inna podobna możliwość: mieszkaniec oddaje najmniejszą zgodna z regulaminem ilość odpadów, np. raz w miesiącu, i za to płaci i jest w porządku bo ma podpisaną umowę i wystawioną fakturę za wywóz. Za większość wytworzonych odpadów jednak nie płaci, „likwidując” je swoimi sposobami: przez wywiezienie do lasu, wrzucanie do koszy w parkach, spalanie we własnym piecu.

Mieszkaniec jako wytwórca odpadów ma obowiązek zawrzeć umowę z odbiorcą. Kto kontroluje te umowy ? Zgodnie z rozpatrywaną ustawą - gmina.

Czy sprawdzane są ilości tych odpadów? Może wprowadzić standard w przeliczeniu na jedną osobę w gospodarstwie i ustalić poziom minimalnej miesięcznej opłaty (niezależnej od ilości czy wręcz obecności odpadów), a wtedy mieszkaniec zapłaci ryczałt i nie będzie mu się opłacało „kombinować”?

To, czy ilość wytworzonych i przekazanych odpadów jest prawdziwa, należy skrupulatnie kontrolować przez dane uzyskiwane przez firmy przewozowe. To samo należy czynić z ilością odpadów oddawanych do odzysku i unieszkodliwiania. Firmy odbierające powinny być pod tym względem monitorowane przez urzędników.

Racjonalne postępowanie z wytworzonymi na terenie gminy odpadami komunalnymi daje zachętę mieszkańcom do segregowania odpadów i do oddawania ich w odpowiednie miejsca.

Gminy powinny na swoim terenie tworzyć instalacje do odzysku materiałowego takie jak:

- sortownie surowców,

- kompostownie,

- instalacje do demontażu odpadów wielkogabarytowych,

- instalacje do przeróbki odpadów poremontowych oraz

- instalacje do odzysku energii (spalarnie).

Lokalizacja takich inwestycji w gminie jest trudna do zaakceptowania przez mieszkańców. Jednak do zadań gminy należą: zapoznanie mieszkańców z planami takich inwestycji, wprowadzanie bezpiecznych, nowoczesnych technologii, sporządzanie rzetelnych raportów środowiskowych oraz przedstawianie mieszkańcom korzyści (w tym finansowych) takich przedsięwzięć.

Również do władz samorządowych należy ostatecznie uświadomienie mieszkańców, że te odpady to ich – nasze - odpady i w tym właśnie miejscu, tu gdzie mieszkają trzeba się z nimi uporać. 

Czytaj także: Ekoklastry pomagają samorządom oszczędzać energię >>

Wiele miast europejskich posiada dzielnicowe segregatorownie czy spalarnie.

Powodzeniem może się okazać tworzenie małych instalacji do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, które obsługiwać będą daną jednostkę administracyjną, gdyż wówczas mieszkańcy nie stwierdzą, że „podrzuca się” im do przerabiania odpady od bliższych lub dalszych sąsiadów.

Lokalne urządzenia są pod lepszą kontrolą lokalnej społeczności i nie ma wówczas problemu „niesfornych mieszkańców” i „nieskutecznych urzędników”, gdyż pojawia się świadomy mieszkaniec oraz urzędnik, który w pełni potrafi realizować potrzeby mieszkańców.

Aby odnieść sukces, działania te muszą wszystkim się opłacać, jak również wszyscy muszą być w pełni świadomi wytyczonych wspólnie celów.

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Tylko teraz
29,00 zł
39,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Pracownik z 4200 zł brutto zachorował, Jak obliczyć pensję netto za część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    1 lipca 2022 r. w PIT: 15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9 167,58 zł [42 przykłady]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    Ochrona zabytków w gminach
    Zadania, które realizuje samorząd gminny w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, obejmują między innymi ochronę i opiekę nad zabytkami. Oznacza to wiele obowiązków ustawowych, które gmina musi wypełniać.
    Okazjonalne kąpielisko za milczącą zgodą wójta
    Zmienia się procedura tworzenia miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli. Zgłoszenie wodnoprawne i zgłoszenie na utworzenie takiego miejsca będzie można załatwić w jednym urzędzie - gminy. Nowelizacja Prawa wodnego upraszcza także zasady i formę zgody na utworzenie takiego miejsca (może być milcząca). Ważne jest również skrócenie terminów opiniowania zgłoszenia przez inspekcje ochrony środowiska, sanepid, dyrektorów: parku narodowego, urzędu morskiego czy urzędu żeglugi śródlądowej.
    Pełnomocnictwo dla wójta do reprezentowania spółki to nie dokument urzędowy
    Pełnomocnictwo udzielone przez reprezentującego podmiot gospodarczy, nawet na rzecz osoby sprawującej funkcję publiczną, nie jest dokumentem urzędowym. Taki dokument jest wystawiony przez podmiot prywatny i dotyczy spraw, które nie są związane z działalnością organu publicznego oraz zarządzaniem mieniem komunalnym. Z tego powodu dokument taki nie stanowi również informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu.
    Listy płac dla 3100 zł, 6000 zł i 11 000 zł brutto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    W artykule jeden z 42 przykładów jak przeliczać wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. z poradnika Wydawnictwa Infor. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    PIP po kontroli przestrzegania PPK może nałożyć mandat karny do 2000 zł [wykaz naruszeń prawa]
    Po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 4 czerwca br., każdy podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK – nie tylko pracodawca, ale też np. zleceniodawca - może być kontrolowany przez PIP w zakresie obowiązków wynikających z ustawy o PPK.
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Trzy kalkulatory wynagrodzeń brutto netto od 1 lipca 2022 r. - umowy o pracę, zlecenie, o dzieło [Infor.pl]
    Infor.pl przygotował trzy kalkulatory przeliczające wartości wynagrodzeń z brutto do netto uwzględniające zmiany w PIT od 1 lipca 2022 r. określane jako „Polski Ład 2.0” albo „likwidacja Polskiego Ładu”.
    Posiłki w szkołach obowiązkowo od 1 września 2022 r. [Nowe obowiązki szkół]
    Od 1 września 2022 r. szkoły podstawowe będą miały ustawowy obowiązek zapewnienia posiłku uczniom. Przepisy dotyczące wyżywienia w przedszkolach nie zmieniły się. Art. 106a u.p.o. dotyczy tylko szkół podstawowych.
    Likwidacja nauczyciela kontraktowego i stażysty [Sejm zmienił Kartę Nauczyciela]
    Liczba stopni awansu zawodowego zostanie zmniejszona, a nauczyciele w pierwszych latach pracy będą zarabiać więcej – zdecydował w czwartek Sejm, uchwalając nowelizację ustawy Karta nauczyciela.
    Podwyżki w służbie zdrowia od 632 zł do 2000 zł [Sejm uchwalił ustawę]
    Najniższe wynagrodzenie zasadnicze ratowników medycznych i pielęgniarek ze średnim wykształceniem wzrośnie o 1550 zł (wzrost z 3772 zł do 5323 zł), magistrów pielęgniarstwa, fizjoterapii, farmaceutów i diagnostów laboratoryjnych ze specjalizacją o 1827 zł (wzrost z 5478 zł do 7304 zł).
    Czy pracodawcy będą musieli informować pracownika, jakie ma możliwości awansu?
    Pracodawca prawdopodobnie będzie przekazywać zatrudnionym informację o „możliwości awansu”. Oznaczałoby to, że pracownik w momencie przyjmowania do pracy będzie miał jasność co do tego, czy z daną pracą wiążą się możliwości awansu czy też takich możliwości nie ma (np. z uwagi na brak wolnego stanowiska związanego z awansem).
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pacjentowi w szpitalu usunięto zdrowe oko
    W szpitalu w Bratysławie usunięto pacjentowi niewłaściwe oko, w wyniku czego stracił oboje oczu, poinformował w środę portal gazety „Pravda”. Lekarka, która przeprowadziła operację, już nie pracuje z pacjentami. Zdaniem dziennikarzy chodzi o cenioną specjalistkę.
    Rząd: w 2023 r. budowa 500 hal sportowych w gminach miejsko-wiejskich i wiejskich
    Rozpoczynamy program budowy hal sportowych, które będą wielofunkcyjne. W ciągu najbliższych paru lat chcemy, aby takich hal powstał tysiąc. W tym roku wybudujemy co najmniej kilkadziesiąt takich hal, a w przyszłym 500 - zapowiedział w środę premier Mateusz Morawiecki.
    Jak rzucić palenie? Powoli, stopniowo!
    Palacz przeżywa żal po stracie, niepokój związany z dużą zmianą w jego życiu. Można to porównać do przeżyć sportowca, który nagle dowiedział się, że z powodu kontuzji ma przerwać treningi i pożegnać się na zawsze z rywalizacją. Trzeba dać sobie czas na odnalezienie się w nowej rzeczywistości bez papierosa - mówi dr n. hum. Katarzyna Korpolewska, psycholog społeczna.
    Wzór legitymacji strażaka OSP [rozporządzenie z 1 czerwca 2022 r. - Dz.U. poz. 1274]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie legitymacji strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej lub osoby posiadającej uprawnienie do świadczenia ratowniczego (Dz.U. poz. 1274).
    Czy urlop wypoczynkowy musi trwać co najmniej 14 dni? [PIP wyjaśnia]
    Pytanie: Czy należy wykorzystać urlop wypoczynkowy w taki sposób, aby jego jedna część trwała co najmniej 14 dni?
    Wyliczenia miesięcznych wynagrodzeń brutto / netto od 1 lipca 2022 r. - MF podaje przykłady dla pracownika, emeryta i zleceniobiorcy
    Ministerstwo Finansów: przykłady zmian na poziomie zaliczek i rozliczenia rocznego dla pracownika, emeryta i zleceniobiorcy od 1 lipca 2022 r.
    4700 zł brutto, to netto 3533,62 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4700 zł brutto, to netto 3533,62 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto, to netto 3466,10 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto, to netto 3466,10 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4500 zł brutto, to netto 3397,58 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4500 zł brutto, to netto 3397,58 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Tarcza dla pogranicza to rządowy program wsparcia z budżetem kilkudziesięciu milionów złotych
    Buda: budżet "tarczy dla pogranicza" wyniesie kilkadziesiąt milionów zł. Ale warunkiem uruchomienia programu jest jego notyfikowanie przez Komisję Europejską.