Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność posiłkowa za karę grzywny wymierzoną sprawcy przestępstwa skarbowego

Za grzywnę wymierzoną sprawcy przestępstwa skarbowego odpowiedzialność może ponosić również inna niż sprawca osoba lub jednostka organizacyjna. Od tej dodatkowej osoby będzie wówczas wyegzekwowana niezapłacona w terminie grzywna, której nie można ściągnąć od skazanego w drodze egzekucji. Ten rodzaj odpowiedzialności, typowy dla prawa karnego skarbowego, nazywa się odpowiedzialnością posiłkową.

Szczególnie warto podkreślić, że obecnie nałożenie takiej odpowiedzialności przez sąd w wyroku skazującym za przestępstwo skarbowe jest obligatoryjne.

Istota odpowiedzialności posiłkowej

Odpowiedzialność posiłkowa polega na tym, że za karę grzywny wymierzoną sprawcy przestępstwa skarbowego odpowiedzialna (w całości lub części) staje się: osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej (ale posiadająca zdolność prawną), jeśli są one beneficjentami przestępczej działalności sprawcy.

Można więc powiedzieć, że polega ona na przerzuceniu odpowiedzialności za wykonanie kary grzywny na osobę niewinną z punktu widzenia prawa karnego skarbowego, która nie ma bezpośredniego związku z popełnieniem przestępstwa skarbowego, dlatego, że po jej stronie leży wina w zakresie wyboru czy nadzoru (uzasadnienie do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2009r., I KZP 28/08, OSNKW 2/2009, poz.14).

Odpowiedzialność posiłkową może ponosić nawet taki podmiot, który ostatecznie nie tylko nie osiągnął korzyści z popełnienia przestępstwa skarbowego, ale nawet nie wiedział o jego popełnieniu (przez np. zatrudnionego przez ten podmiot pracownika).

Uzasadnieniem dla tego rodzaju odpowiedzialności w prawie karnym skarbowym jest możliwość odzyskania środków utraconych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego na skutek popełnienia przestępstwa skarbowego, od podmiotu powiązanego ze sprawcą przestępstwa w sposób, który umożliwił jego popełnienie. Jej posiłkowy charakter polega na tym, że odpowiedzialność ponosi dany podmiot w takim zakresie, w jakim grzywny nie da się uzyskać od skazanego w drodze egzekucji. Jeżeli wymierzona kara grzywny została uiszczona lub ściągnięta od skazanego w drodze egzekucji w części, odpowiedzialność posiłkową zmniejsza się w sposób odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości orzeczonej kary.  

Do dnia 16 grudnia 2005 r. nałożenie odpowiedzialności posiłkowej było fakultatywne. Z dniem 17 grudnia 2005 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o zmianie ustawy – Kodeks karny skarbowy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 178, poz.1479), nałożenie odpowiedzialności posiłkowej w razie zaistnienia wskazanych w przepisach przesłanek, jest obligatoryjne.

Czytaj także: Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności - przesłanki pozytywne i negatywne>>

Przesłanki odpowiedzialności posiłkowej

Przesłankami, które muszą zaistnieć, aby sąd nałożył odpowiedzialność posiłkową są:

1)    ustalenie popełnienia przez sprawcę przestępstwa skarbowego i wymierzenie za to przestępstwo kary grzywny,

2)    określony związek sprawcy przestępstwa skarbowego z podmiotem odpowiedzialnym posiłkowo,

3)    uzyskanie przez podmiot odpowiedzialny posiłkowo korzyści majątkowej z popełnienia przestępstwa skarbowego lub choćby tylko możliwość uzyskania takiej korzyści.

Nałożenie odpowiedzialności posiłkowej następuje w wyroku skazującym – w tym samym, w którym sąd ustala, że sprawca popełnił przestępstwo skarbowe i wymierza mu karę grzywny za to przestępstwo. W razie stwierdzenia, że sprawca popełnił wykroczenie skarbowe (a nie przestępstwo) albo też w razie skazania za przestępstwo skarbowe i niewymierzenia sprawcy kary grzywny, obciążenie kogokolwiek odpowiedzialnością posiłkową jest niedopuszczalne.

Jeżeli sąd uniewinni oskarżonego od popełnienia przestępstwa skarbowego lub umorzy postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub postępowanie to warunkowo umorzy, nałożenie odpowiedzialności posiłkowej również jest niedopuszczalne, a gdyby taki wniosek złożył oskarżyciel, to sąd powinien ten wniosek pozostawić bez rozpoznania.

Dla przyjęcia odpowiedzialności posiłkowej konieczne jest wykazanie, że pomiędzy sprawcą przestępstwa skarbowego, a podmiotem odpowiedzialnym posiłkowo zachodził określony związek, a mianowicie, że sprawca przestępstwa był w dacie jego popełnienia zastępcą podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo prowadzącym jego sprawy jako: pełnomocnik, zarządca, pracownik lub osoba działająca w jakimkolwiek innym charakterze.

Podmiot odpowiedzialny posiłkowo (członkowie jego organów zarządzających) musi mieć zatem świadomość tego, że sprawca przestępstwa skarbowego zastępuje go w obrocie i prowadzi jego sprawy (choć nie musi wiedzieć już o tym, że osoba ta popełniła przestępstwo skarbowe).

Prowadzenie spraw nie musi wiązać się z prawem samodzielnej reprezentacji danego podmiotu w obrocie gospodarczym. Wystarczy dokonywanie czynności faktycznych i prawnych potrzebnych do realizacji celu dla którego działa dany podmiot. Tak na przykład celem działania przedsiębiorcy jest prowadzenie przedsiębiorstwa dla osiągnięcia dochodu z działalności gospodarczej. Typowym przykładem osoby zastępującej podmiot odpowiedzialny posiłkowo i prowadzącym jego sprawy jest członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; jeśli popełni on przestępstwo skarbowe, za które zostanie skazany na karę grzywny, które to przestępstwo przyniosło korzyść spółce, to ta spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zostanie obciążona odpowiedzialnością posiłkową za wymierzoną skazanemu grzywnę.  

Konieczną przesłanką odpowiedzialności posiłkowej jest uzyskanie lub możliwość uzyskania z przestępstwa skarbowego korzyści majątkowej przez podmiot pociągnięty do odpowiedzialności. Korzyścią majątkową jest każde przysporzenie majątku albo uniknięcie w nim strat (por.: uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1980 r. VII KZP 41/78, OSNKW 3/1980, poz.24).

Podmiot odpowiedzialny posiłkowo

Odpowiedzialność posiłkową może ponosić osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna niemającą osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną. Do ostatnio wymienionych jednostek należą np.: wspólnoty mieszkaniowe, spółki jawne, spółki komandytowe. Natomiast nie jest jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną spółka cywilna.

Podmiot odpowiedzialny posiłkowo jest stroną w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe. Dla pociągnięcia do odpowiedzialności posiłkowej danego podmiotu konieczne jest wydanie przez organ postanowienia, które zawiera wskazanie następujących danych:

•    oskarżonego i zarzucanego mu przestępstwa skarbowego,

•    kwalifikacji prawnej,

•    podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej,

•    podstaw pociągnięcia podmiotu do odpowiedzialności posiłkowej.

Jeżeli sąd, skazując oskarżonego, nie dostrzega podstaw do nałożenia odpowiedzialności posiłkowej, powinien oddalić wniosek oskarżyciela w tym zakresie. Gdy zaś nakłada tę odpowiedzialność, powinien określić jej zakres przedmiotowy (wskazać czy dany podmiot ponosi odpowiedzialność w całości czy też w części i w jakiej), a także podmiotowy, czyli wskazać konkretne podmioty, wobec których ją stosuje. Orzeczenie o odpowiedzialności posiłkowej musi być precyzyjne tak, aby nadawało się wykonania w drodze egzekucji.

Jeżeli jest kilka podmiotów odpowiedzialnych posiłkowo, to odpowiadają one z zasady solidarnie, jednakże sąd może – ze względu na okoliczności sprawy – określić zakres odpowiedzialności każdego z nich stosownie do osiągniętej korzyści majątkowej.

Osobą odpowiedzialną posiłkowo nie może być sprawca przestępstwa skarbowego. Można ją natomiast nałożyć na osobę, którą uniewinniono z takiego zarzutu, skazując innego współoskarżonego, albo na współoskarżonego, którego skazano w tym samym procesie, ale za inne przestępstwo skarbowe niż to, za które orzeczono grzywnę, która ma być objęta odpowiedzialnością posiłkową.

Odpowiedzialności posiłkowej nie stosuje się wobec państwowych jednostek budżetowych, o których mowa w przepisach o finansach publicznych. Zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy o finansach publicznych jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. W takiej formie działają przede wszystkim organy administracji rządowej i samorządowej oraz jednostki sądownictwa i prokuratury.

Podkreślenia wymaga, że odpowiedzialność posiłkowa nie obciąża spadku. Dotyczy to jednak tylko spadkobrania, a więc nabycia majątku wskutek śmierci odpowiedzialnego posiłkowo. W razie, gdy odpowiedzialnym posiłkowo jest jednostka organizacyjna – np. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która ulegnie przekształceniu w spółkę akcyjną, to ostatnio wymieniona „przejmie” odpowiedzialność posiłkową.

Czytaj także: Odpowiedzialność karna i karna skarbowa kierownika jednostki>>

Egzekucja należności od podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo

Podmiot odpowiedzialny posiłkowo uiszcza wymierzoną karę grzywny, jeżeli skazany nie zapłaci jej w terminie i zostanie stwierdzone, że nie można jej ściągnąć w drodze egzekucji. Ponadto odpowiedzialność posiłkowa jest też realizowana, gdy grzywny nie można wykonać wobec skazanego z powodu jego nieobecności w kraju oraz wówczas, gdy skazany za przestępstwo skarbowe na karę grzywny zmarł już po uprawomocnieniu się orzeczenia i z tego powodu nie zapłacił grzywny. Dlatego też ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że postępowania wykonawczego nie umarza się w razie śmierci sprawcy skazanego za przestępstwo skarbowe po uprawomocnieniu się orzeczenia o nałożeniu odpowiedzialności posiłkowej.

Jeżeli wymierzona kara grzywny została uiszczona lub ściągnięta od skazanego w drodze egzekucji tylko w części, odpowiedzialność posiłkową należy zmniejszyć w sposób odpowiadający stosunkowi kwoty zapłaconej do wysokości orzeczonej kary. W tym przedmiocie sąd powinien wydać stosowne postanowienie w postępowaniu wykonawczym.  

Jeżeli wystąpią przesłanki do uzyskania grzywny lub jej części od podmiotu odpowiedzialnego posiłkowo, to najpierw zostaje on wezwany do uiszczenia odpowiedniej kwoty w określonym terminie. Po bezskutecznym upływie tego terminu może być podjęta już egzekucja z majątku podmiotu pociągniętego do odpowiedzialności posiłkowej. Chcąc uniknąć tej egzekucji podmiot pociągnięty do odpowiedzialności posiłkowej może przede wszystkim uiścić dobrowolnie zaległą należność albo też wystąpić do sądu o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty grzywny. Gdyby okazało się, że egzekucja względem podmiotu pociągniętego do  odpowiedzialności posiłkowej również jest nieskuteczna, odżywa kwestia wykonywania grzywny względem skazanego w tym znaczeniu, że sąd może zamienić tę grzywnę (pozostałą do zapłaty jej część), po uprzednim wyrażeniu zgody przez skazanego, na pracę społecznie użyteczną, a jeżeli skazany nie podejmie tej pracy, sąd orzeknie wykonanie zastępczej kary pozbawienia wolności.

Naturalnie, wobec odpowiedzialnego posiłkowo nie stosuje się już zastępczej kary pozbawienia wolności za grzywnę ani pracy społecznie użytecznej.

mgr Sebastian Kowalski

sędzia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu

samorzad.infor.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Polski Ład. Ściąga dla przedsiębiorców, księgowych, kadrowych (PDF)
Tylko teraz
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Pracownik z 4200 zł brutto zachorował, Jak obliczyć pensję netto za część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    1 lipca 2022 r. w PIT: 15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9 167,58 zł [42 przykłady]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    Ochrona zabytków w gminach
    Zadania, które realizuje samorząd gminny w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, obejmują między innymi ochronę i opiekę nad zabytkami. Oznacza to wiele obowiązków ustawowych, które gmina musi wypełniać.
    Okazjonalne kąpielisko za milczącą zgodą wójta
    Zmienia się procedura tworzenia miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli. Zgłoszenie wodnoprawne i zgłoszenie na utworzenie takiego miejsca będzie można załatwić w jednym urzędzie - gminy. Nowelizacja Prawa wodnego upraszcza także zasady i formę zgody na utworzenie takiego miejsca (może być milcząca). Ważne jest również skrócenie terminów opiniowania zgłoszenia przez inspekcje ochrony środowiska, sanepid, dyrektorów: parku narodowego, urzędu morskiego czy urzędu żeglugi śródlądowej.
    Pełnomocnictwo dla wójta do reprezentowania spółki to nie dokument urzędowy
    Pełnomocnictwo udzielone przez reprezentującego podmiot gospodarczy, nawet na rzecz osoby sprawującej funkcję publiczną, nie jest dokumentem urzędowym. Taki dokument jest wystawiony przez podmiot prywatny i dotyczy spraw, które nie są związane z działalnością organu publicznego oraz zarządzaniem mieniem komunalnym. Z tego powodu dokument taki nie stanowi również informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu.
    Listy płac dla 3100 zł, 6000 zł i 11 000 zł brutto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    W artykule jeden z 42 przykładów jak przeliczać wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. z poradnika Wydawnictwa Infor. Pozostałe przykłady w książce "Wynagrodzenia od 1 lipca 2022 r. Rozliczanie płac po zmianach (książka + ebook)".
    PIP po kontroli przestrzegania PPK może nałożyć mandat karny do 2000 zł [wykaz naruszeń prawa]
    Po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 4 czerwca br., każdy podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK – nie tylko pracodawca, ale też np. zleceniodawca - może być kontrolowany przez PIP w zakresie obowiązków wynikających z ustawy o PPK.
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4800 zł brutto, to netto 3602,15 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Trzy kalkulatory wynagrodzeń brutto netto od 1 lipca 2022 r. - umowy o pracę, zlecenie, o dzieło [Infor.pl]
    Infor.pl przygotował trzy kalkulatory przeliczające wartości wynagrodzeń z brutto do netto uwzględniające zmiany w PIT od 1 lipca 2022 r. określane jako „Polski Ład 2.0” albo „likwidacja Polskiego Ładu”.
    Posiłki w szkołach obowiązkowo od 1 września 2022 r. [Nowe obowiązki szkół]
    Od 1 września 2022 r. szkoły podstawowe będą miały ustawowy obowiązek zapewnienia posiłku uczniom. Przepisy dotyczące wyżywienia w przedszkolach nie zmieniły się. Art. 106a u.p.o. dotyczy tylko szkół podstawowych.
    Likwidacja nauczyciela kontraktowego i stażysty [Sejm zmienił Kartę Nauczyciela]
    Liczba stopni awansu zawodowego zostanie zmniejszona, a nauczyciele w pierwszych latach pracy będą zarabiać więcej – zdecydował w czwartek Sejm, uchwalając nowelizację ustawy Karta nauczyciela.
    Podwyżki w służbie zdrowia od 632 zł do 2000 zł [Sejm uchwalił ustawę]
    Najniższe wynagrodzenie zasadnicze ratowników medycznych i pielęgniarek ze średnim wykształceniem wzrośnie o 1550 zł (wzrost z 3772 zł do 5323 zł), magistrów pielęgniarstwa, fizjoterapii, farmaceutów i diagnostów laboratoryjnych ze specjalizacją o 1827 zł (wzrost z 5478 zł do 7304 zł).
    Czy pracodawcy będą musieli informować pracownika, jakie ma możliwości awansu?
    Pracodawca prawdopodobnie będzie przekazywać zatrudnionym informację o „możliwości awansu”. Oznaczałoby to, że pracownik w momencie przyjmowania do pracy będzie miał jasność co do tego, czy z daną pracą wiążą się możliwości awansu czy też takich możliwości nie ma (np. z uwagi na brak wolnego stanowiska związanego z awansem).
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pensja brutto od 3010 zł do 4000 zł od 1 lipca 2022 r. – przeliczenie na netto, ZUS, zaliczki, NFZ [zestawienie]
    Pacjentowi w szpitalu usunięto zdrowe oko
    W szpitalu w Bratysławie usunięto pacjentowi niewłaściwe oko, w wyniku czego stracił oboje oczu, poinformował w środę portal gazety „Pravda”. Lekarka, która przeprowadziła operację, już nie pracuje z pacjentami. Zdaniem dziennikarzy chodzi o cenioną specjalistkę.
    Rząd: w 2023 r. budowa 500 hal sportowych w gminach miejsko-wiejskich i wiejskich
    Rozpoczynamy program budowy hal sportowych, które będą wielofunkcyjne. W ciągu najbliższych paru lat chcemy, aby takich hal powstał tysiąc. W tym roku wybudujemy co najmniej kilkadziesiąt takich hal, a w przyszłym 500 - zapowiedział w środę premier Mateusz Morawiecki.
    Jak rzucić palenie? Powoli, stopniowo!
    Palacz przeżywa żal po stracie, niepokój związany z dużą zmianą w jego życiu. Można to porównać do przeżyć sportowca, który nagle dowiedział się, że z powodu kontuzji ma przerwać treningi i pożegnać się na zawsze z rywalizacją. Trzeba dać sobie czas na odnalezienie się w nowej rzeczywistości bez papierosa - mówi dr n. hum. Katarzyna Korpolewska, psycholog społeczna.
    Wzór legitymacji strażaka OSP [rozporządzenie z 1 czerwca 2022 r. - Dz.U. poz. 1274]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAW WEWNĘTRZNYCH I ADMINISTRACJI z dnia 1 czerwca 2022 r. w sprawie legitymacji strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej lub osoby posiadającej uprawnienie do świadczenia ratowniczego (Dz.U. poz. 1274).
    Czy urlop wypoczynkowy musi trwać co najmniej 14 dni? [PIP wyjaśnia]
    Pytanie: Czy należy wykorzystać urlop wypoczynkowy w taki sposób, aby jego jedna część trwała co najmniej 14 dni?
    Wyliczenia miesięcznych wynagrodzeń brutto / netto od 1 lipca 2022 r. - MF podaje przykłady dla pracownika, emeryta i zleceniobiorcy
    Ministerstwo Finansów: przykłady zmian na poziomie zaliczek i rozliczenia rocznego dla pracownika, emeryta i zleceniobiorcy od 1 lipca 2022 r.
    4700 zł brutto, to netto 3533,62 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4700 zł brutto, to netto 3533,62 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto, to netto 3466,10 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto, to netto 3466,10 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4500 zł brutto, to netto 3397,58 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4500 zł brutto, to netto 3397,58 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    Tarcza dla pogranicza to rządowy program wsparcia z budżetem kilkudziesięciu milionów złotych
    Buda: budżet "tarczy dla pogranicza" wyniesie kilkadziesiąt milionów zł. Ale warunkiem uruchomienia programu jest jego notyfikowanie przez Komisję Europejską.