Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?
Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?
Agencja Gazeta
Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.
  • Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych
  • Ogranicza to możliwość korzystania przez obywateli z ich podstawowych konstytucyjnych praw i wolności
  • RPO po raz kolejny wskazuje, że rozporządzenia Rady Ministrów regulujące tę materię są wydawane bez podstawy prawnej
  • A zgromadzenia spontaniczne są dozwoloną i prawnie chronioną formą zgromadzeń publicznych – można je ograniczyć tylko ustawą i jedynie pod określonymi warunkami

Zakaz zgromadzeń

Rada Ministrów w ostatnim czasie „luzuje obostrzenia”, umożliwiając obywatelom szerszy udział w życiu społecznym, jak i prowadzenie działalności, która do tej pory była z powodu epidemii niemożliwa. Utrzymano jednak całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych (art. 3 ust. 2 Prawa o zgromadzeniach). Zakaz ten obowiązuje już ponad rok i skutecznie ogranicza możliwość korzystania przez obywateli z ich podstawowych konstytucyjnych praw i wolności. 

Rzecznik Praw Obywatelskich wielokrotnie podkreślał, że rozporządzenia Rady Ministrów regulujące tę materię są wydawane bez podstawy prawnej. Art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi nie zawiera bowiem umocowania do określania w rozporządzeniu zakazów, o których mówi art. 46 ust. 4 pkt 4 ustawy. Zakazy te może ustanowić wyłącznie Minister Zdrowia, co potwierdzone zostało w orzecznictwie.

Zgromadzenie publiczne - czym jest?

Wprowadzane kolejnymi rozporządzeniami Rady Ministrów ograniczenia organizowania zgromadzeń publicznych obejmują zgromadzenia jako zgrupowania osób na otwartej przestrzeni dostępnej dla nieokreślonych imiennie osób w określonym miejscu w celu odbycia wspólnych obrad lub w celu wspólnego wyrażenia stanowiska w sprawach publicznych (art. 3 ust. 1 Prawa o zgromadzeniach). Obejmują one także w sposób bezwzględny zakaz zgromadzeń spontanicznych, które odbywają się w związku z zaistniałym nagłym i niemożliwym do wcześniejszego przewidzenia wydarzeniem związanym ze sferą publiczną, którego odbycie w innym terminie byłoby niecelowe lub mało istotne z punktu widzenia debaty publicznej.

Wolność zgromadzeń w Konstytucji RP

Art. 57 Konstytucji zapewnia każdemu wolność organizowania pokojowych zgromadzeń i uczestniczenia w nich. Ograniczenie tej wolności może określać ustawa i tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Ograniczenie to nie może jednak naruszać istoty wolności.

Kolejne rozporządzenia w uprzywilejowany sposób traktują zgromadzenia związane z wykonywaniem zadań służbowych, które w ogóle jednak nie podlegają ochronie prawnej na podstawie art. 57 Konstytucji. W uprzywilejowany sposób traktują także zgromadzenia organizowane w celach zawodowych i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, chociaż nie ulega wątpliwości, że na gruncie Konstytucji zarówno wolność prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP), jak też wolność wykonywania zawodu (art. 65 ust. 1 Konstytucji) chronione są z mniejszą intensywnością niż wolność polityczna, jaką jest wolność zgromadzeń.

Oceniając z perspektywy konstytucyjnej bezwzględny zakaz organizowania zgromadzeń spontanicznych, należy mu postawić szereg zarzutów. Przede wszystkim niedopuszczalne jest nadanie regulacji ustawowej dotyczącej przekazania do rozporządzenia materii wolności zgromadzeń publicznych charakteru blankietowego i odesłanie w całości tej materii do uregulowania w rozporządzeniu.

Zakaz wprowadzono również z naruszeniem konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Z art. 31 ust. 3 Konstytucji wynika, że ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych wolności mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie. Przesłanka konieczności ograniczenia jest zaś merytorycznie tożsama z zasadą proporcjonalności. O tym, że wprowadzenie zakazu nie było konieczne świadczy fakt, że w kolejnych rozporządzeniach umożliwiano odbywanie nieograniczonych co do liczby uczestników spotkań i zebrań związanych z wykonywaniem czynności zawodowych lub zadań służbowych, lub działalności gospodarczej, ponadto obecnie wprowadzane są regulacje zdejmujące kolejne obostrzenia (np. dotyczące wydarzeń kulturalnych).

Zgromadzenia spontaniczne są dozwoloną i prawnie chronioną formą zgromadzeń publicznych. Ich istotą jest możliwość natychmiastowej reakcji na najważniejsze wydarzenia w przestrzeni publicznej. Bezpośredniość  i szybkość reakcji jest często warunkiem jej skuteczności; zapobiega ewentualnej eskalacji napięć, konfliktów, czy poszerzenia zakresu naruszenia prawa. Niekiedy ów „nagły charakter” przedsięwzięcia spowodowany jest działaniem władz publicznych, które informują o pewnych faktach (np. o wizycie zagranicznego polityka) ze znacznym opóźnieniem, bądź wręcz zaskakują społeczeństwo określonymi decyzjami.

Jak podkreślał Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 3 kwietnia 2007 r. (Bączkowski przeciwko Polsce, skarga nr 1543/06): „taka jest właśnie natura debaty demokratycznej, gdzie termin odbywania się publicznych zgromadzeń mających na celu wygłoszenie opinii może mieć kluczowe znaczenie dla politycznej i społecznej wagi zgromadzeń. (...) Jeżeli zgromadzenie publiczne organizowane jest w terminie, w którym dane zagadnienie społeczne straciło już swoje znaczenie w bieżącej debacie społecznej lub politycznej, waga takiego zgromadzenia może się znacząco obniżyć. Wolność zgromadzania się, jeżeli nie można z niej korzystać we właściwym czasie, traci swoje znaczenie.”

Również w opinii Rzecznika spontaniczność pewnych zgromadzeń jest gwarantem skutecznej krytyki, protestu, czy aktywnego zwrócenia uwagi opinii publicznej na dany problem. Możliwość przeprowadzenia spontanicznego zgromadzenia stwarza dodatkowy mechanizm skutecznej kontroli społecznej, jest ważnym elementem demokracji bezpośredniej.

Do takiego wniosku skłaniają również wytyczne OBWE przyjęte 30 marca 2007 r. oraz nota o projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo o zgromadzeniach w Polsce z 12 maja 2012 r., odnoszące się do wolności pokojowego zgromadzania się.

Zastępca RPO Stanisław Trociuk zwraca się do premiera z prośbą o uwzględnienie opisanych wyżej standardów w pracach nad następnymi regulacjami Rady Ministrów, w szczególności w kontekście zapowiedzi wprowadzenia kolejnych rozporządzeń Rady Ministrów.

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Posiłki w szkole i w przedszkolu. Zasady odpłatności, rozliczania i naliczania odsetek za nieterminowe płatności
Tylko teraz
29,00 zł
39,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Podwyżka dla 460 000 pracowników służby zdrowia za 7,2 mld zł od lipca 2022 r.
    Planowane od lipca 2022 r. podwyżki obejmą grupę ok. 460 tys. pracowników ochrony zdrowia.
    Czarnek: W 2023 r. 1 mld 300 tys. zł na etaty dla psychologów, pedagogów, logopedów i neurologopedów. W 2022 r. 700 mln zł
    Od 1 września do polskich szkół trafi 520 mln zł na dodatkowe etaty dla psychologów, pedagogów, logopedów i neurologopedów – powiedział w środę minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.
    Małpia ospa - objawy, przebieg choroby, leczenie. Jak można się zarazić?
    W ostatnich tygodniach już w dziewięciu krajach Europy: Anglii, Niemczech, Szwajcarii, Portugalii, Hiszpanii, Szwecji, we Włoszech, Belgii i Francji, a także w USA, Kanadzie i Australii wykryte zostały przypadki małpiej ospy. Pierwsza dobra wiadomość jest taka, że człowiek nie tak łatwo może się nią zarazić. Druga, że charakteryzuje się znacznie mniejszą śmiertelnością niż ospa prawdziwa, która została wyeliminowana w ubiegłym wieku. Co trzeba wiedzieć o małpiej ospie? Jak można się zarazić? Jakie są objawy i przebieg tej choroby? Jak leczyć małpią ospę?
    Egzamin ósmoklasisty 2022 r.: Arkusz egzaminacyjny z matematyki
    Egzamin ósmoklasisty 2022 r.: Arkusz egzaminacyjny z matematyki
    Rejestr Umów Publicznych nie wejdzie w życie 1 lipca 2022 r.
    Rejestr Umów Publicznych nie wejdzie w życie od 1 lipca 2022 r. Stanie się to 1 stycznia 2023 r. Umowy wykazywane w Rejestrze Umów Publicznych będą miały wartość co najmniej 5000 zł. Sejm zwiększył więc limit minimalny dla umów wynoszący 500 zł.
    500+ dla Ukraińców, którzy w ciągu 3 dni stawią się na wezwanie. Kolejna nowelizacja specustawy
    Informacje o dacie wyjazdu uchodźców ZUS lub gminy będą otrzymywać od Straży Granicznej. Będą mogły też wezwać pobierających pomoc do stawiennictwa.
    Egzamin ósmoklasistów 2022 r.: matematyka [25 V 2022 r.]
    Dziś pisemny egzamin z matematyki - druga część egzaminu ósmoklasistów. We wtorek uczniowie pisali egzamin z języka polskiego, w czwartek będą pisać egzamin z języka obcego.
    WHO: małpią ospę da się powstrzymać
    Choć rozprzestrzenianie się małpiej ospy jest czymś niespotykanym, wirusa da się powstrzymać - powiedziała we wtorek 24 maja 2022 r. Sylvie Briand, dyrektor Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ds. globalnych zagrożeń chorobami zakaźnymi). Według danych WHO poza Afryką - gdzie zwykle odnotowuje się zakażenia wirusem - potwierdzono dotąd 131 przypadków małpiej ospy.
    Egzamin ósmoklasisty 2022 r.: Arkusz egzaminacyjny z języka polskiego
    Egzamin ósmoklasisty 2022 r.: Arkusz egzaminacyjny z języka polskiego.
    Jak skorygować złożoną deklarację CEEB [termin do 30 czerwca 2022 r.]
    Możliwość korygowania pomyłek w złożonych deklaracjach, ulepszone wyszukiwanie punktów adresowych, możliwość samodzielnego resetu hasła przez gminnego administratora i stopniowania uprawnień użytkowników w danej gminie to tylko część z nowych funkcjonalności wprowadzonych przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w systemie do składania deklaracji CEEB.
    Rząd pracuje nad zmianą kilometrówki w 2022 r. MF postuluje liczenie kilometrówki od mocy silnika a nie pojemności [Interpelacja]
    Ministerstwo Infrastruktury pracuje nad zmianami w zasadach stosowania kilometrówki. Ministerstwo Finansów postuluje, aby zrezygnować z liczenia kilometrówki według pojemności silnika na rzecz mocy silnika.
    Żaden młody nauczyciel nie otrzyma kredytu hipotecznego [zmiany w Karcie Nauczyciela]
    Krajowa Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ "Solidarność": nauczyciele nie będą mieli szans na kredyt hipoteczny. A doświadczony nauczycieli będzie zarabiał niewiele więcej od początkującego.
    ZUS zawiesi wypłatę 500+ Ukraińcom, którzy wyjechali z Polski
    Rząd przygotowuje kolejną nowelizacją specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy.
    Polski Fundusz Rozwoju: Polska zrobiła interes życia bo za obligacje, z których wypłacono pomoc antycovidową płacimy tylko 1,5% odsetek [wywiad]
    Na wsparcie ze wszystkich tarcz mieliśmy zarezerwowane 100 mld zł. Okazało się, że wypłaciliśmy - jak było wspomniane - 73 mld zł, a de facto po umorzeniach skończyło się na 44 mld zł. To nie jest nawet 2 proc. PKB. Na pewno dobrze, że firmy dostały realne wsparcie, bo np. wśród beneficjentów tarczy 1.0 mamy 104 proc. utrzymania zatrudnienia. Ale z drugiej strony dobrze, że część tych pieniędzy oddają. To powinno nas cieszyć jako podatników, bo dzięki temu dług publiczny jest niższy.
    Egzamin ósmoklasisty 2022 r.: We wtorek 24 maja rozpoczyna się trzydniowy egzamin
    Dla ponad 502,6 tys. uczniów VIII klas szkół podstawowych z 12,6 tys. szkół w kraju we wtorek pisemnym egzaminem z języka polskiego rozpocznie się trzydniowy egzamin ósmoklasisty. Przystąpienie do egzaminu jest warunkiem ukończenia szkoły podstawowej.
    Świadczenie motywacyjne dla żołnierzy zawodowych: 1500 zł albo 2500 zł. 900 zł miesięcznie na zakwaterowanie
    Nowość dla żołnierzy zawodowych: świadczenie motywacyjne w wysokości 1500 zł dla żołnierzy ze stażem od 25 do 28 lat i 6 miesięcy oraz 2500 zł dla żołnierzy z wyższym stażem. A także tzw. gwarancja zakwaterowania.
    Ile zarabia żołnierz zawodowy po zmianach? Dodatki. Urlopy. Odprawy Mieszkania. Emerytura [Kompendium]
    Ile zarabia żołnierz zawodowy. Jakie ma dodatki do pensji, urlopu, mieszkania. Po ilu latach może przejść na emeryturę?
    Dobrowolna służba wojskowa. 4560 zł miesięcznie za cały okres szkolenia. [Poradnik i wzór wniosku o wstąpienie do wojska]
    21 maja rozpoczął się nabór do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej; obejmuje ona 2 etapy: 28-dniowe szkolenie podstawowe i maksymalnie 11-miesięczne szkolenie specjalistyczne; żołnierze w trakcie szkolenia otrzymają wynagrodzenie jak żołnierze zawodowi, będą mieć też prawo do urlopu.
    Prof. Szuster-Ciesielska: spada odporność populacyjna przeciwko COVID-19, potrzebna kolejna kampania szczepień
    Spada odporność populacyjna przeciwko COVID-19, przed nami kolejna, jeszcze trudniejsza kampania szczepień – powiedziała PAP prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska, wirusolog z Lublina. Ostrzegła, że wariant Omikron nie jest żadną naturalną szczepionką i wciąż zagraża nam Delta. Specjalistka jest naukowcem, pracuje w Katedrze Wirusologii i Immunologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej. Zwraca uwagę, że u wielu zaszczepionych osób minęło ponad pół roku od podania dawki przypominającej, zwłaszcza wśród osób starszych. A po tym okresie odporność znacząco spada, nawet u ludzi młodszych. Nadal jednak część osób, a wśród nich są nawet lekarze, jest przeciwna szczepieniom przeciwko SARS-CoV-2.
    Prof. Pyrć: szczepienie przeciw ospie wietrznej nie chroni przed ospą małpią
    Szczepienie przeciw ospie wietrznej nie chroni przed ospą małpią – twierdzi prof. Krzysztof Pyrć, wirusolog Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zapewnia natomiast, że jest inna szczepionka, która w znacznym stopniu chroni zarówno przed ospą prawdziwą, jak i małpią. Podkreśla też, że "nie ma powodów do paniki".
    Tunel pod Dworcem Wschodnim w Warszawie. Miasto i PKP PLK podpisały porozumienie
    Miasto sfinansuje projekt tunelu pod Dworcem Wschodnim a PKP PLK włączą ten projekt w dokumentację przebudowy stacji Warszawa Wschodnia. Właśnie podpisano porozumienie w tej sprawie – poinformował w poniedziałek 23 maja 2022 r. stołeczny ratusz.
    Ostatni dzień matur 2022 r.: egzaminy dwujęzyczne
    W poniedziałek, w ostatnim dniu sesji pisemnych egzaminów maturalnych, odbywają się pisemne egzaminy dwujęzyczne z matematyki, historii, geografii, biologii, chemii i z fizyki. Zdawane są w języku obcym. Przystępują do nich absolwenci klas dwujęzycznych.
    Nurek, kucharz, kierowca, operator maszyn. Takich osób szuka wojsko do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej [od 21 maja 2022 r.]
    WYKAZ UPRAWNIEŃ I KWALIFIKACJI SZCZEGÓLNIE PRZYDATNYCH W SIŁACH ZBROJNYCH RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
    Wzór wniosku o powołanie do służby wojskowej [PDF]. Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa
    Wzór wniosku o powołanie do służby wojskowej [PDF]. Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie zgłaszania się do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej oraz uprawnień i kwalifikacji szczególnie przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Dziennik Ustaw - rok 2022 poz. 970
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 29 kwietnia 2022 r. w sprawie zgłaszania się do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej oraz uprawnień i kwalifikacji szczególnie przydatnych w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Dziennik Ustaw - rok 2022 poz. 970