Są fundusze na ekologię, cyfryzację i innowacje

• Równość, dostępność, niedyskryminacja
• Przyszłość jest zielona
• Nowa era. Era cyfrowa
• Unijne remedium na wysokie koszty

Podczas realizowania projektów związanych z ekologią, cyfryzacją i innowacjami należy zwracać uwagę między innymi na ich trwałość oraz opłacalność.

Inwestowanie w innowacje, cyfryzację i zrównoważony rozwój niesie za sobą szereg korzyści, zarówno bezpośrednio dla przedsiębiorców i ich klientów, jak i otoczenia. Korzyści te, to pośród wielu, wyższa jakość produktów, większe zadowolenie klienta i pozytywny wpływ na lokalną społeczność. To nowe miejsca pracy, mniejszy ślad węglowy, większa transparentność. Ale to nie wszystko. Inwestycje w rozwój cyfrowy i ekologię mogą zwiększyć zdolność firm z Polski do udziału w unijnych projektach zarządzanych centralnie, takich jak Horyzont Europa czy program LIFE, co wiąże się z poszerzeniem potencjalnego grona odbiorców, gdy mówimy o rynku europejskim.

Równość, dostępność, niedyskryminacja

Zgodnie z rozporządzeniem 2021/1060, wszelkie przedsięwzięcia finansowane ze środków Polityki Spójności mają być wdrażane z poszanowaniem różnorodności, gwarancją niedyskryminacji i pełną dostępnością. Zobowiązanie to nie stanowi wyłącznie formalnego wymogu prawa Unii Europejskiej, lecz ma istotny aspekt praktyczny. Zasady poszanowania różnorodności i niedyskryminacji zwiększają dostępność podczas wdrażania innowacyjnych rozwiązań. Umożliwiają równy dostęp do nowych technologii, także dla osób ze szczególnymi potrzebami: osób starszych, z niepełnosprawnościami, o różnym poziomie umiejętności cyfrowych. Tym samym wdrażanie nowych technologii i postępująca cyfryzacja codzienności nie tylko stymulują rozwój gospodarczy, ale stanowią krok w stronę budowania bardziej otwartego i inkluzywnego społeczeństwa.

W kontekście trzech kluczowych filarów współczesnej gospodarki europejskiej: ekologii, cyfryzacji i innowacji szczególną rolę odgrywa program Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027. Jego łączny budżet wynosi 42,9 mld zł (ok. 10 mld euro), z czego około 34,2 mld zł pochodzi z funduszy Unii Europejskiej, a 8,7 mld zł stanowi wkład krajowy. Zasadnicze cele tego programu to przede wszystkim zwiększenie możliwości w obszarze badań, innowacji i stosowania zaawansowanych technologii oraz rozwój kompetencji wspierających inteligentne specjalizacje, przemysłową transformację i przedsiębiorczość.

Przyszłość jest zielona

Jeszcze parę lat temu wymiana starej linii produkcyjnej czy montaż paneli fotowoltaicznych jawiły się w firmowych budżetach jako obciążające wydatki. Dziś – dzięki kolejnym pulom funduszy unijnych – inwestycje w ekologię zyskują strategiczne znaczenie. Inwestowanie w rozwiązania uwzględniające zrównoważony rozwój i ochronę środowiska niosą za sobą szereg korzyści, nie tylko dla samych dla przedsiębiorstw, ale też dla ich klientów i lokalnej społeczności. Zielona transformacja to w praktyce często niższe rachunki za prąd, zwiększona konkurencyjność przedsiębiorstwa, a także lepsza jakość powietrza w miejscu pracy. Warto podkreślić, że wprowadzanie na rynek zielonych rozwiązań to bez wątpienia szereg korzyści, ale także – wysokie koszty. Są to, pośród wielu, koszty związane z dostosowywaniem do norm środowiskowych czy wydatki, które związane są ze zwiększeniem efektywności energetycznej. To także inwestycje w układy wysokosprawnej kogeneracji, koszty usług doradczych, w tym przeprowadzenie audytu energetycznego, czy wydatki wynikające z wprowadzenia efektywnej gospodarki odpadami.

W ramach ścieżki SMART, będącej częścią programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027, możliwe jest uzyskanie dofinansowania na projekty wspierające zieloną transformację przedsiębiorstw. Mikro, mali i średni przedsiębiorcy uzyskane dofinansowanie będą mogli przeznaczyć na zakup gruntów i nieruchomości, ale także na działania umożliwiające wprowadzenie efektywnej gospodarki odpadami.

Nowa era. Era cyfrowa

Technologie cyfrowe w znacznym stopniu przejmują kolejne sektory życia, w tym europejską i krajową gospodarkę. Wdrażanie rozwiązań cyfrowych w przedsiębiorstwach wiąże się z szeregiem korzyści, takich jak zwiększona elastyczność, skalowalność czy bardziej precyzyjna analiza danych. Skalowalne przedsiębiorstwo za pomocą jednego kodu, serwera i modelu danych jest w stanie obsłużyć znaczną liczbę zamówień. Zaawansowana analiza danych pomaga przewidywać popyt i personalizować ofertę, a zautomatyzowane procesy podnoszą efektywność i transparentność działań wobec klientów i dostawców. Drogą do uzyskania środków na zaawansowane działania cyfrowe jest szereg działań programu FENG. Doskonałym przykładem jest moduł Cyfryzacja w ramach Ścieżki SMART. O dofinansowanie w tym module mogą się ubiegać mikro, mali i średni przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dzięki temu rozwiązaniu możliwe jest uzyskanie dofinansowania na transformację cyfrową firmy i wzmocnienie jej cyberbezpieczeństwa. Uzyskane wsparcie przedsiębiorcy mogą przeznaczyć m.in. na zakup gruntów, nieruchomości zabudowanych, materiałów budowlanych czy zakup usług doradczych. Nabór wniosków do ścieżki SMART trwa od 6 maja do 26 czerwca bieżącego roku.

Kolejnym działaniem programu FENG w zakresie wsparcia rozwiązań cyfrowych jest działanie Transformacja cyfrowa przedsiębiorstwa. Instrument ten oferuje granty dla mikro, małych i średnich firm na zakup gotowych rozwiązań IT, a także zlecenie prac programistycznych dostosowanych do specyfiki przedsiębiorstwa wraz z doradztwem przy opracowaniu strategii cyfryzacji. To świetna okazja, aby wzmocnić swoją firmę w zakresie nowych, i tak istotnych w obecnych realiach, rozwiązań IT.

Unijne remedium na wysokie koszty

Pojawia się zatem pytanie o to, co blokuje zieloną i cyfrową rewolucję. Najczęściej są to koszty wprowadzania na rynek nowych lub modernizacji dotychczasowych rozwiązań. Dotyczy to szczególnie mikro, małych i średnich przedsiębiorców. Rozwiązanie tego problemu oferują narzędzia w postaci preferencyjnych instrumentów finansowych, jak chociażby kredyt ekologiczny w ramach Programu FENG. Jego przeznaczenie powinno obejmować modernizację posiadanej infrastruktury (np. budynków, maszyn i urządzeń). Oprocentowanie kredytu jest zmienne i wynosi 8,87%. Ponadto, kredyt przewiduje okresy karencji w spłacie rat, co pozwala na przesunięcie pierwszej płatności. Okres karencji może wynosić od 1 do 3 miesięcy lub dłużej. Z kolei Gwarancja Ekomax (Zielony Fundusz Gwarancyjny w ramach FENG) umożliwia zabezpieczenie kredytu inwestycyjnego na efektywność energetyczną. Maksymalna kwota gwarancji wynosi równowartość w złotych 2,5 mln euro, a maksymalny okres gwarancji to w przypadku regionalnej pomocy inwestycyjnej 20 lat, a pomocy de minimis – 10 lat. Planowany termin naboru wniosków o kredyt ekologiczny to 24 października 2025 r. - 8 stycznia 2026 r.

Korzystając z różnych form wsparcia, które oferowane jest w ramach unijnych funduszy, należy pamiętać o konieczności spełnienia szeregu ściśle określonych warunków formalnych, w tym m.in. zasady trwałości środowiskowej czy zasady równości szans i dostępności, w tym dostępności cyfrowej. Wdrażane rozwiązania muszą być zgodne zarówno z dokumentami unijnymi, jak i polskimi przepisami. Mając na uwadze te ostatnie, warto zaznaczyć, że w czerwcu 2025 roku wejdzie w życie Polski Akt o Dostępności, wprowadzający do polskiego ustawodawstwa unijną dyrektywę w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. W rezultacie zmian legislacyjnych, firmy działające w branżach takich jak bankowość, e-commerce czy telekomunikacja będą musiały dostosować swoje produkty i usługi do wymogów dostępności.

Więcej informacji o Polskim Akcie o Dostępności można znaleźć pod adresem: https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-europejskie-bez-barier/dostepnosc/polski-akt-o-dostepnosci/