Kategorie

Obowiązkowy katalog żądanych wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny w nowym Prawie zamówień publicznych

Obowiązkowy katalog żądanych wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny w nowym Prawie zamówień publicznych /fot. shutterstock
shutterstock
Prawidłowa identyfikacja aspektów, które powinny stanowić obszar wyjaśnień wykonawcy składającego ofertę z ceną, której realność budzi wątpliwości zamawiającego, stanowi kluczowy element procedury weryfikacyjnej. W nowym P.z.p. nastąpiła ewolucja przykładowo wskazanych kwestii, które mogą stanowić przedmiot zainteresowania zamawiającego przy wzywaniu wykonawcy o wykazanie przyczyn zaoferowania niskiej ceny ofertowej. Ponadto niektóre aspekty będą musiały być przez instytucję zamawiającą badane obligatoryjnie.  

Przedmiot wyjaśnień wykonawcy

Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny ofertowej zmierzają do ustalenia czy można przypisać jej przymiot realności, tj. czy posiada potencjał pokrycia kosztów jakie wiążą się z należytym i zgodnym z wymaganiami zrealizowaniem zamówienia. W praktyce niejednokrotnie, zamawiający wzywając wykonawcę do wyjaśnień, powielają w wezwaniu treść art. 90 ust. 1 P.z.p., w którym wyrażono otwarty katalog czynników, które powinny zostać zweryfikowane w celu ustalenia czy cena ma charakter rażąco niskiej, czy też takiego przymiotu nie można jej przypisać. Powyższe jest zrozumiałe wobec trudności w ustaleniu, tego jakie przyczyny legły u podstaw takiego a nie innego skalkulowania oferty, w szczególności wobec tego, że ustalenie ceny ofertowej stanowi domenę oferentów a nie nabywców. Niemniej jednak należy pamiętać, że prawidłowa identyfikacja potencjalnych obszarów weryfikacji rzutuje na poprawność tego procesu, a w rezultacie ma doniosłe znaczenie dla skutecznego wykazania, że cena ma bądź nie ma, charakter rażąco niskiej.

Polecamy: Prawo zamówień publicznych w praktyce. Wzory, instrukcje, przykłady

Ostateczna identyfikacja aspektów podlegających wyjaśnieniu nie musi nastąpić w sposób bezwzględny już na etapie skierowania pierwszego z wezwań. Ustalenie kluczowych obszarów może następować sukcesywnie w toku procesu wyjaśniania okoliczności budzących wątpliwości zamawiającego, przy czym należy pamiętać, że kierowanie kolejnych wyjaśnień może stanowić obowiązek zamawiającego, w szczególności gdy początkowo „sam zamawiający nie poinformował wykonawcy, jakie elementy oferty budzą jego wątpliwości co do ewentualnego rażącego zaniżenia oferty, a wezwanie miało ogólny charakter, w szczególności było odzwierciedleniem przepisów Prawa zamówień publicznych.” (wyrok KIO z dnia 16 października 2017 r., KIO 2030/17). Do powyższego nawiązuje KIO w wyroku z dnia 22 maja 2020 r., KIO 410/20, uznając, że zamawiający naruszył art. 90 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 P.z.p. wobec stwierdzenia przez Izbę, „że wyjaśnienia przystępującego odpowiadają żądaniu zamawiającego, jednakże jedynie zapoczątkowały one proces mogący w przyszłości doprowadzić do pełnego wyjaśnienia zaoferowanej przez przystępującego ceny i dokonania jej kwalifikacji jako ceny rażąco niskiej, lub jako ceny realnej. W związku z tym nie budzi wątpliwości Izby, że w niniejszej sprawie - uwzględniając jej indywidualny stan na moment orzekania - istnieje potrzeba doprecyzowania elementów składających się na kalkulację ceny oferty przystępującego i wobec treści wyjaśnień zamawiający był zobowiązany do kontynuowania procesu weryfikacji sposobu obliczenia ceny. Sprecyzowanie wątpliwości i oczekiwań ze strony zamawiającego umożliwiłoby wykonawcy przystępującemu odniesienie się do nich na odpowiednim poziomie szczegółowości, a zatem dostarczenia na tyle precyzyjnego materiału dowodowego i wyjaśnień, aby uczynić proces kwalifikacji ceny jako rynkowej, bądź rażąco niskiej, procesem realnym i zgodnym z wymogami ustawy p.z.p., czego w postępowaniu rozpoznawanym sporem zaniechano.”

Ewolucja zakresu wyjaśnień

Dotychczasowa praktyka rynku zamówień publicznych, ukazuje doniosłą rolę przykładowych aspektów cenotwórczych o wyjaśnienie których mogą zostać wezwani wykonawcy w procedurze badania rażąco niskiej ceny. W nowym P.z.p. otwarty katalog dozna ewolucji.

art. 90 ust. 1 P.z.p.

art. 224 ust. 1 i 3 nowego P.z.p.

Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, w szczególności w zakresie:

Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych. Wyjaśnienia, mogą dotyczyć w szczególności:

oszczędności metody wykonania zamówienia, wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo sprzyjających warunków wykonywania zamówienia dostępnych dla wykonawcy, oryginalności projektu wykonawcy, kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177)

wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją robót budowlanych

oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez wykonawcę

zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie.

pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów

zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publiczne

wynikającym z przepisów prawa pracy i przepisów o zabezpieczeniu społecznym, obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie

zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie

wynikającym z przepisów prawa ochrony środowiska

zgodności z przepisami dotyczącymi z zakresu ochrony środowiska

powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy

wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy

zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług lub metody budowy

Obowiązkowe kwestie podlegające wyjaśnieniu

W przypadku zamówień na roboty budowlane lub usługi, jeżeli zamawiający poweźmie wątpliwości co do realności zaoferowanej ceny obowiązany jest żądać wyjaśnień, co najmniej z zakresie:

  1. zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
  2. zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie.
Reklama

Powyższe nie tylko ustanawia obligatoryjny obszar weryfikacji czynników cenotwórczych oferty, ale stanowi również wyraz doniosłości analizy wskazanych aspektów. Na etapie prac legislacyjnych (posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji nr 39 z dnia 20 sierpnia 2019 r.) na powyższe zwrócił uwagę ekspert Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” podnosząc, że „naszym zdaniem koszty pracy są elementem, który jest bardzo łatwo obniżyć poprzez stosowanie pozakodeksowych rozwiązań i wynagradzanie poniżej minimalnego wynagrodzenia, co na rynku zamówień publicznych niezwykle często się zdarza.”.   

Prawidłowa identyfikacja aspektów, które powinny stanowić obszar wyjaśnień wykonawcy składającego ofertę z ceną, której realność budzi wątpliwości zamawiającego, stanowi kluczowy element procedury weryfikacyjnej. W nowym P.z.p. nastąpiła ewolucja przykładowo wskazanych kwestii, które mogą stanowić przedmiot zainteresowania zamawiającego przy wzywaniu wykonawcy o wykazanie przyczyn zaoferowania niskiej ceny ofertowej. Ponadto niektóre aspekty będą musiały być przez instytucję zamawiającą badane obligatoryjnie.  

Przedmiot wyjaśnień wykonawcy

Reklama

Wyjaśnienia dotyczące rażąco niskiej ceny ofertowej zmierzają do ustalenia czy można przypisać jej przymiot realności, tj. czy posiada potencjał pokrycia kosztów jakie wiążą się z należytym i zgodnym z wymaganiami zrealizowaniem zamówienia. W praktyce niejednokrotnie, zamawiający wzywając wykonawcę do wyjaśnień, powielają w wezwaniu treść art. 90 ust. 1 P.z.p., w którym wyrażono otwarty katalog czynników, które powinny zostać zweryfikowane w celu ustalenia czy cena ma charakter rażąco niskiej, czy też takiego przymiotu nie można jej przypisać. Powyższe jest zrozumiałe wobec trudności w ustaleniu, tego jakie przyczyny legły u podstaw takiego a nie innego skalkulowania oferty, w szczególności wobec tego, że ustalenie ceny ofertowej stanowi domenę oferentów a nie nabywców. Niemniej jednak należy pamiętać, że prawidłowa identyfikacja potencjalnych obszarów weryfikacji rzutuje na poprawność tego procesu, a w rezultacie ma doniosłe znaczenie dla skutecznego wykazania, że cena ma bądź nie ma, charakter rażąco niskiej.

Ostateczna identyfikacja aspektów podlegających wyjaśnieniu nie musi nastąpić w sposób bezwzględny już na etapie skierowania pierwszego z wezwań. Ustalenie kluczowych obszarów może następować sukcesywnie w toku procesu wyjaśniania okoliczności budzących wątpliwości zamawiającego, przy czym należy pamiętać, że kierowanie kolejnych wyjaśnień może stanowić obowiązek zamawiającego, w szczególności gdy początkowo „sam zamawiający nie poinformował wykonawcy, jakie elementy oferty budzą jego wątpliwości co do ewentualnego rażącego zaniżenia oferty, a wezwanie miało ogólny charakter, w szczególności było odzwierciedleniem przepisów Prawa zamówień publicznych.” (wyrok KIO z dnia 16 października 2017 r., KIO 2030/17). Do powyższego nawiązuje KIO w wyroku z dnia 22 maja 2020 r., KIO 410/20, uznając, że zamawiający naruszył art. 90 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 P.z.p. wobec stwierdzenia przez Izbę, „że wyjaśnienia przystępującego odpowiadają żądaniu zamawiającego, jednakże jedynie zapoczątkowały one proces mogący w przyszłości doprowadzić do pełnego wyjaśnienia zaoferowanej przez przystępującego ceny i dokonania jej kwalifikacji jako ceny rażąco niskiej, lub jako ceny realnej. W związku z tym nie budzi wątpliwości Izby, że w niniejszej sprawie - uwzględniając jej indywidualny stan na moment orzekania - istnieje potrzeba doprecyzowania elementów składających się na kalkulację ceny oferty przystępującego i wobec treści wyjaśnień zamawiający był zobowiązany do kontynuowania procesu weryfikacji sposobu obliczenia ceny. Sprecyzowanie wątpliwości i oczekiwań ze strony zamawiającego umożliwiłoby wykonawcy przystępującemu odniesienie się do nich na odpowiednim poziomie szczegółowości, a zatem dostarczenia na tyle precyzyjnego materiału dowodowego i wyjaśnień, aby uczynić proces kwalifikacji ceny jako rynkowej, bądź rażąco niskiej, procesem realnym i zgodnym z wymogami ustawy p.z.p., czego w postępowaniu rozpoznawanym sporem zaniechano.”

Ewolucja zakresu wyjaśnień

Dotychczasowa praktyka rynku zamówień publicznych, ukazuje doniosłą rolę przykładowych aspektów cenotwórczych o wyjaśnienie których mogą zostać wezwani wykonawcy w procedurze badania rażąco niskiej ceny. W nowym P.z.p. otwarty katalog dozna ewolucji.

art. 90 ust. 1 P.z.p.

art. 224 ust. 1 i 3 nowego P.z.p.

Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, w szczególności w zakresie:

Jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych. Wyjaśnienia, mogą dotyczyć w szczególności:

oszczędności metody wykonania zamówienia, wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo sprzyjających warunków wykonywania zamówienia dostępnych dla wykonawcy, oryginalności projektu wykonawcy, kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177)

wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo korzystnych warunków dostaw, usług albo związanych z realizacją robót budowlanych

oryginalności dostaw, usług lub robót budowlanych oferowanych przez wykonawcę

zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie.

pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów

zgodności z prawem w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publiczne

wynikającym z przepisów prawa pracy i przepisów o zabezpieczeniu społecznym, obowiązujących w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie

zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie

wynikającym z przepisów prawa ochrony środowiska

zgodności z przepisami dotyczącymi z zakresu ochrony środowiska

powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcy

wypełniania obowiązków związanych z powierzeniem wykonania części zamówienia podwykonawcy

zarządzania procesem produkcji, świadczonych usług lub metody budowy

Obowiązkowe kwestie podlegające wyjaśnieniu

W przypadku zamówień na roboty budowlane lub usługi, jeżeli zamawiający poweźmie wątpliwości co do realności zaoferowanej ceny obowiązany jest żądać wyjaśnień, co najmniej z zakresie:

  1. zgodności z przepisami dotyczącymi kosztów pracy, których wartość przyjęta do ustalenia ceny nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę albo minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2018 r. poz. 2177 oraz z 2019 r. poz. 1564) lub przepisów odrębnych właściwych dla spraw, z którymi związane jest realizowane zamówienie;
  2. zgodności z przepisami z zakresu prawa pracy i zabezpieczenia społecznego, obowiązującymi w miejscu, w którym realizowane jest zamówienie.

Powyższe nie tylko ustanawia obligatoryjny obszar weryfikacji czynników cenotwórczych oferty, ale stanowi również wyraz doniosłości analizy wskazanych aspektów. Na etapie prac legislacyjnych (posiedzenie Komisji Nadzwyczajnej do spraw deregulacji nr 39 z dnia 20 sierpnia 2019 r.) na powyższe zwrócił uwagę ekspert Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” podnosząc, że „naszym zdaniem koszty pracy są elementem, który jest bardzo łatwo obniżyć poprzez stosowanie pozakodeksowych rozwiązań i wynagradzanie poniżej minimalnego wynagrodzenia, co na rynku zamówień publicznych niezwykle często się zdarza.”.   

Konrad Różowicz

prawnik w Kancelarii Prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu, specjalizuje się w prawie zamówień publicznych.

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    12 maja 2021
    Zakres dat:

    Szczepienia dla 16- i 17-latków na koronawirusa

    Szczepienia dla 16- i 17-latków - kiedy i jaką szczepionkę na koronawirusa otrzyma młodzież? Mówił o tym na konferencji premier Mateusz Morawiecki.

    Otwarcie kin, teatrów i instytucji kultury - od kiedy?

    Otwarcie kin, teatrów i instytucji kultury - od kiedy? Rząd przyspiesza luzowanie obostrzeń związanych z pandemią koronawirusa.

    Dodatek covidowy dla personelu niemedycznego szpitali

    Dodatek covidowy - personel niemedyczny szpitali zaangażowany w walkę z epidemią koronawirusa powinien otrzymać jednorazowy dodatek - to jedno z ustaleń spotkania ministra zdrowia Adama Niedzielskiego z przedstawicielami związków zawodowych.

    Bon 500+ na zdrowie

    500+ na zdrowie - bon zdrowotny na badania profilaktyczne dla Polaków powyżej 40 roku życia to zapowiadany nowy program rządu. Na czym ma polegać? Od kiedy wejdzie w życie?

    Matura z WOSu 2021 - arkusz

    Matura z WOSu 2021 - 11 maja o godzinie 14. rozpoczął się egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie. Pobierz arkusz CKE i sprawdź odpowiedzi.

    Jak sprawdzić wolne terminy szczepień przeciwko koronawirusowi?

    Wolne terminy szczepień - koronawirus. Jak sprawdzić wolne terminy szczepień przeciwko COVID-19 w całej Polsce? Gdzie najszybciej można dostać szczepionkę?

    Zmiana terminu drugiej dawki szczepionki przeciwko COVID-19

    Zmiana terminu drugiego szczepienia na COVID. Rząd, po konsultacjach z ekspertami, podjął decyzję o skróceniu odstępu między podaniem pierwszej i drugiej dawki szczepionek przeciwko koronawirusowi od firm Moderna, Pfizer i AstraZeneca.

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli, pensum i awansie zawodowym

    Podwyżki dla nauczycieli, zmiany w pensum i awansie zawodowym. Znamy szczegóły propozycji Ministerstwa Edukacji i Nauki w sprawie zmian dotyczących statusu zawodowego nauczycieli.

    Do kiedy praca zdalna w urzędach 2021?

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy? Jakie sprawy możemy załatwić w urzędzie? Jakie są zasady pracy zdalnej urzędników?

    Matura 2021 z matematyki (poziom rozszerzony) - arkusz

    Matura matematyka rozszerzona 2021 - pobierz arkusz CKE. Co na maturze z matematyki? Czy trzeba zdać rozszerzenie?

    Sieć kardiologiczna - od 10 maja pilotaż na Mazowszu

    Sieć kardiologiczna. 10 maja 2021 r. minister zdrowia podpisał rozporządzenie uruchamiające pilotaż sieci kardiologicznej na Mazowszu. Pacjent m.in.: z niewydolnością krążenia, nadciśnieniem tętniczym czy zaburzeniami rytmu, gdy zostanie zakwalifikowany do pilotażu będzie mógł liczyć na kompleksową i skoordynowaną opiekę począwszy od diagnostyki na leczeniu skończywszy. Tego samego dnia została też powołana Krajowa Rada do spraw Kardiologii.

    Wynagrodzenia pracowników samorządowych 2021 - zmiany

    Wynagrodzenia pracowników samorządowych 2021. Sprawdź, jakie kwoty wynagrodzeń przewiduje projekt nowelizacji rozporządzenia w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Jakie będą zarobki urzędników?

    Kiedy jest zakończenie roku szkolnego 2021?

    Zakończenie roku szkolnego 2020/2021 – kiedy zaczną się wakacje? Do kiedy trzeba wystawić oceny?

    Matura 2021 z polskiego poziom rozszerzony - arkusz

    Matura rozszerzona z polskiego na poziomie rozszerzonym – pobierz arkusz. Sprawdź, jakie tematy wypracowań mieli do wyboru maturzyści.

    Limit osób w autobusach, tramwajach i pociągach od 15 maja 2021 r.

    Limit osób w autobusach, tramwajach i pociągach zwiększy się od 15 maja 2021 r. Czy będzie trzeba nosić maseczki? Rząd luzuje obostrzenia związane z pandemią koronawirusa, także te dotyczące przemieszczania się i transportu publicznego.

    Compliance. Jak wygląda wdrażanie systemów dla sygnalistów w gminach?

    W jaki sposób zgłaszane były w ostatnich lata nieprawidłowości w gminach? Kto obsługuje informacje o nieprawidłowościach w urzędach? Ile zgłoszeń o nieprawidłowościach zostało zweryfikowanych pozytywnie? Przedstawiamy raport z badań.

    Matura 2021 – angielski rozszerzony [ARKUSZ]

    Matura 2021 angielski rozszerzony – publikujemy arkusz CKE. Jakie tematy wypracowań mieli do wyboru maturzyści? Sprawdź.

    Aktywna tablica 2021 - zmiany w programie

    Aktywna tablica 2021 - zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki poinformowało o zmianie wzoru wniosku oraz terminu składania wniosku w programie Aktywna tablica.

    Matura z angielskiego 2021 [ARKUSZ CKE]

    Matura z angielskiego 2021 – arkusz CKE. Czy matura podstawowa z angielskiego był trudna? Pobierz arkusz i sprawdź.

    Przecieki na maturze 2021?

    Przecieki na maturze 2021. Pojawiają się liczne informacje, że na maturze z polskiego i z matematyki mogło dojść do przecieku. CKE złożyła zawiadomienie do prokuratury.

    Matura 2021: Czy były przecieki?

    Przecieki matura 2021. Nie milkną głosy, że na egzaminie maturalnym mogło dojść do przecieku. Co na to MEiN i CKE?

    Matura z matematyki 2021 – arkusz, odpowiedzi

    Matura z matematyki 2021 – prezentujemy arkusz CKE i odpowiedzi. Co na maturze 2021? Z jakimi zadaniami musieli się zmierzyć maturzyści?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje? Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek odniósł się do możliwości szczepień na koronawirusa dzieci i młodzieży.

    Powrót do szkół 2021 - harmonogram, rozporządzenie

    Kiedy uczniowie wracają do szkół? W Dzienniku Ustaw ukazało się już rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki. Przedstawiamy harmonogram powrotu do nauki stacjonarnej.

    Matura z polskiego 2021 – arkusz CKE

    Matura 2021 z polskiego - arkusz CKE. Co na maturze 2021? Sprawdź jakie zadania, lektury i tematy rozprawek maturalnych pojawiły się na egzaminie. Pobierz arkusz.