Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dyrektor RZGW Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie” organem nadzoru

Dyrektor RZGW Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie” organem nadzoru./ fot. Fotolia
Dyrektor RZGW Państwowego Gospodarstwa Wodnego „Wody Polskie” organem nadzoru./ fot. Fotolia
Na stronach Rządowego Centrum Legislacji pojawił się zapowiadany od dawna projekt ustawy o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

Kluczową z wprowadzanych zmian jest powołanie organu nadzoru nad realizacją zadań z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, który przejmie szereg kompetencji z zakresu gospodarki wodno-ściekowej przysługujących dotąd gminom.  W świetle projektowanych regulacji, nadzór objąć ma opiniowanie projektu regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zatwierdzanie taryf, rozstrzyganie sporów między pwik a odbiorcami usług, wymierzanie kar pieniężnych, zbieranie i przetwarzanie informacji dotyczących przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych w szczególności obliczanie i publikowanie informacji o średnich cenach dostawy wody i odbioru ścieków, a także sporządzenie i publikowanie raportów dotyczących warunków wykonywania działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków.

Uprawnieniem ww. organu, mającym ułatwić realizację przypisanych mu zadań, ma być możliwość żądania od pwik przekazywania niezbędnych informacji lub dokumentów w terminie nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem sankcji za nieprzekazanie informacji, przekazanie informacji nieprawdziwych lub informacji wprowadzających w błąd.

Polecamy: Nowe Prawo wodne z uzasadnieniem rządowym (książka)

Wady funkcjonującego modelu rynku wodno-ściekowego

W świetle uzasadnienia do projektu, proponowane rozwiązania mają na celu wyeliminowanie aktualnych problemów związanych z niewłaściwym funkcjonowaniem rynku usług wod.-kan. oraz zmierzać mają do prawnego zabezpieczenia interesu odbiorców usług  właśnie poprzez ustanowienie niezależnego i specjalistycznego organu nadzoru. Spośród szeregu występujących mankamentów mających, zdaniem projektodawców, stanowić o potrzebie wprowadzenia zmian, jest fakt łączenia przez jednostkę samorządu terytorialnego funkcji właściciela pwik, organu nadzoru nad realizacją zadań z zakresu zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, a także przedstawiciela odbiorców usług. W świetle prezentowanego stanowiska, rozwiązanie takie prowadzić może do nieuzasadnionego wzrostu cen usług wodociągowo-kanalizacyjnych oraz występowania konfliktu interesów pomiędzy jst, przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. Powyższe wymuszać ma potrzebę większej standaryzacji usług w sektorze zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. W ocenie projektodawców, aktualnie funkcjonujący model rynku świadczenia powyższych usług nie zapewnia obiektywnego  i niezależnego nadzoru. Zdaniem autorów projektu, jednostki samorządu terytorialnego, mimo dostępnych narzędzi kontrolnych, w szczególności w postaci prawa do weryfikacji wniosków taryfowych, często nie wykorzystują swoich uprawnień, a tym samym nie chronią w wystarczającym stopniu odbiorców usług przed systematycznym wzrostem cen.

W ramach prezentowanych zastrzeżeń  wskazano także na brak dostatecznej dociekliwości i determinacji rad gmin w kontroli projektowanych regulaminów, a także nieznajomość przez radnych materii prawnej w przedmiotowym zakresie, co często powoduje sprzeczność regulaminów z obowiązującym prawem. Problem stanowią w ocenie autorów projektu także kwestie rozwiązywania sporów pomiędzy pwik, a odbiorcami usług. W świetle uzasadnienia do projektu, szeroki zakres zadań przypisany organom gminy stanowić może przyczynę występowania konfliktu interesów pomiędzy stronami: gmina-pwik-odbiorca usług.

INFORAKADEMIA poleca: NOWE PRAWO WODNE 2017 – KOMPENDIUM OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW

Taryfy i regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków w rękach regulatora

Wskazywane przez projektodawców wady obowiązujących regulacji dotyczących usług wod.-kan., w szczególności prezentowany jako zasadniczy, brak udziału zewnętrznego, wyspecjalizowanego i niezależnego organu nadzoru w obszarze zadań z zakresu zaopatrzenia w wodę i odprowadzania ścieków spowodowały przekazanie najważniejszych uprawnień nadzorczych w zakresie opiniowania regulaminów i zatwierdzania taryf na rzecz państwowego organu nadzoru (regulatora). 

Spośród szeregu nowości wskazać trzeba przede wszystkim na przepisy wprowadzające po stronie rady gminy obowiązek nie dość opracowania projektu regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków to także przekazania projektu regulaminu do zaopiniowania przez organ nadzoru. Organ nadzoru opiniować będzie projekt regulaminu i wydawać opinię o projekcie w formie postanowienia, w terminie miesiąca od doręczenia projektu. Wydając opinię, organ nadzoru wskazywać będzie na braki w projekcie wymagające stosownego uzupełnienia. W myśl projektowanych rozwiązań, rada gminy uchwali regulamin (będący aktem prawa miejscowego) dopiero wówczas, kiedy wydana opinia będzie pozytywna bądź organ nie wyda postanowienia we wskazanym powyżej terminie miesiąca. Jeżeli opinia będzie negatywna, rada gminy zobowiązana będzie ponownie przedstawić organowi nadzoru projekt regulaminu w terminie 2 miesięcy od otrzymania ww. opinii negatywnej. Każdy przekazany projekt podlegać będzie stosownemu opiniowaniu w przewidzianym trybie.

Decyzja administracyjna regulatora zamiast uchwały rady gminy o zatwierdzeniu taryf

W kontekście projektowanych zmian zaznaczyć szczególnie należy na te dotyczące taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. W pierwszej kolejności uwagę zwraca, iż pwik określać będzie taryfę na okres 3 lat, a nie na 1 rok jak dotychczas. Zgodnie z treścią uzasadnienia do projektu, wydłużenie okresu obowiązywania taryf umożliwić ma bilansowanie dostępnych zasobów wodnych w okresie dłuższym niż 1 rok z uwagi możliwość występowania zjawisk ekstremalnych (np. suszy), wycenę dostępności tych zasobów i pewność wyceny dla odbiorców usług wodnych. Ponadto, przedłużony do 3 lat okres obowiązywania taryf spowodować ma, że corocznie pwik nie będą musiały angażować się w wyznaczanie wielkości tary, a organ nadzoru w jej weryfikację.

Zobacz: Postępowanie administracyjne

Niezależnie od powyższego, za kluczową zmianę uznać trzeba przekazanie kompetencji rady gminy w zakresie zatwierdzania taryf na rzecz państwowego organy nadzoru. W świetle projektowanych przepisów, taryfy za wodę i ścieki zatwierdzać będzie organ nadzoru, w drodze stosownej decyzji administracyjnej. W świetle proponowanych regulacji, pwik, w terminie 120 dni przed planowanym dniem wejścia w życie taryf, przekazywać ma organowi nadzoru projekt taryf wraz z uzasadnionym wnioskiem o ich zatwierdzenie. Organ nadzoru oceniać będzie projekt taryf oraz złożony wniosek pod względem zgodności z przepisami ustawy oraz przepisami ustawy prawo wodne. Jeżeli wynik oceny będzie pozytywny organ zatwierdzi taryfy w drodze decyzji i ostateczną decyzję przekaże wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) oraz przedsiębiorstwu wodociągowo-kanalizacyjnemu. Jeżeli wynik oceny będzie negatywny, organ ten odmówi, również w drodze decyzji, zatwierdzenia taryf oraz zobowiąże pwik do przedłożenia poprawionego projektu taryfy wraz z poprawionym wnioskiem o jej zatwierdzenie. Za wydanie decyzji zatwierdzającej taryfy pwik zapłaci 500 zł, uiszczając opłatę na rachunek bankowy przedsiębiorstwa Wody Polskie przed wydaniem decyzji. Podkreślenia wymaga, iż nieuiszczenie należnej opłaty spowoduje odmowę wydania decyzji mimo pozytywnej oceny proponowanej taryfy.

W świetle projektowanych regulacji należy także wskazać, iż zatwierdzone taryfy ogłaszać będzie organ nadzoru na stronie Biuletynu Informacji Publicznej przedsiębiorstwa „Wody Polskie”, co uczyni na koszt pwik; właściwy wójt (burmistrz, prezydent miasta), również na koszt pwik oraz przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na stronie internetowej oraz w punktach obsługi klientów. Zatwierdzone taryfy wchodzić mają w życie po upływie 7 dni od dnia ich ogłoszenia.

W ramach czynionych rozważań uwagę zwraca także regulacja, w świetle której, w sytuacji kiedy organ nie wyda decyzji zatwierdzającej taryfy w ustawowym terminie 45 dni, sporządzone taryfy wejdą w życie po upływie 4 miesięcy licząc od dnia ich przekazania organowi nadzoru wraz z wnioskiem o zatwierdzenie.

Oczywistą konsekwencją przekazania na rzecz organu państwowego dotychczasowych kompetencji rady gminy w zakresie zatwierdzania taryf jest uchylenie przepisów art. 24 i art. 24a obecnej ustawy. 

Spory między pwik a odbiorcą usług zadaniem organu państwowego

Spośród szeregu nowości prezentowanych w projekcie kilku słów komentarza wymaga regulacja, w świetle której w sprawach spornych, a dotyczących odmowy zawarcia umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków przez pwik, albo odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza, czy też odmowy przyłączenia do sieci, na wniosek strony rozstrzygać będzie organ nadzoru w drodze decyzji. Od decyzji służyć będzie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu ochrony Konkurencji i Konsumentów, rozpoznawane w nowo regulowanym postępowaniu w sprawach z zakresu regulacji rynku wodno-kanalizacyjnego.

Kary administracyjne

W ramach projektowanych założeń wskazać należy także na regulacje dotyczące nakładania kar pieniężnych. Zgodnie z projektem kary będą nakładane przez organ nadzoru w drodze decyzji za nie przestrzeganie przez pwik obowiązku przedstawienia taryf do zatwierdzenia, za zawyżanie cen lub stawek opłat, za nieprzekazanie dokumentów lub informacji na wezwanie organu nadzoru lub przekazanie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd informacji. W myśl projektowanych przepisów, w zależności od rodzaju naruszenia, wysokość kary pieniężnej kształtować się będzie na poziomie do 15% przychodu pwik osiągniętego w poprzednim roku podatkowym lub do 100 000 zł, przy czym organ uwzględniać będzie zakres naruszenia i uprzednie naruszenia przepisów ustawy oraz możliwości finansowe podmiotu, któremu kara jest wymierzana, a w przypadku osoby fizycznej także jej warunki osobiste.

Niezależnie od kary pieniężnej nałożonej na pwik organ nadzoru będzie mógł nałożyć karę pieniężną na osobę sprawującą funkcję kierownika pwik w wysokości do 300 % jego miesięcznego wynagrodzenia, z uwzględnieniem przesłanek wymiaru kary wskazanych powyżej.

Zobacz: Prawo administracyjne

Projektowane rozwiązania oznaczają centralizację zadań?

W kontekście proponowanych rozwiązań autorzy projektu podkreślają, że przyznanie uprawnień nadzorczych PGW Wody Polskie w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków nie będzie stać w sprzeczności z wyrażoną w obowiązującej ustawie zasadą, że działalność ta stanowi zadanie własne gminy. W ocenie pomysłodawców, zasadnicza część zadań i uprawnień gminy w ramach funkcjonowania ustawy zostanie w nowym systemie utrzymana. Dotyczyć to ma w szczególności zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków, uchwalania planu i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, publikacji taryf. W ocenie projektodawców, powierzenie organowi nadzoru kompetencji w zakresie zatwierdzania taryf, czy też rozstrzygania sporów między pwik a odbiorcą usług, jest uzasadnione w kontekście dotychczasowych doświadczeń z funkcjonowania rynku. Zdaniem autorów noweli, projekt modyfikuje zakres zadań gminy w odniesieniu do zbiorowego zaopatrywania w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków jedynie w ograniczonym stopniu, odbierając uprawnienia władcze „tylko w odniesieniu do zatwierdzania taryf”.

Z treści oceny skutków regulacji wynika, że projekt ma zostać przekazany do konsultacji publicznych, w szczególności do organizacji zrzeszających przedsiębiorców działających na regulowanym rynku, organizacji konsumentów, samorządów. Na stosowną ocenę proponowanych rozwiązań, w tym z punktu widzenia przekazania kompetencji gmin do organu centralnego trzeba poczekać.

Joanna Kostrzewska

radca prawny, specjalizuje się w prawie administracyjnym ze szczególnym uwzględnieniem prawa samorządowego

Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna spółka komandytowa w Poznaniu

www.ziemski.com.pl

Artykuł pochodzi z Portalu: www.prawodlasamorzadu.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, skorzystaj z naszego programu
INFORLEX Plan kont dla firm – program
INFORLEX Plan kont dla firm – program
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z informatyki [PDF]
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z informatyki [PDF]
    Rejestr ciąż: w SIM będzie adnotacja o ciąży pacjentki [projekt rozporządzenia]
    W SIM pojawią się nowe dane odnoszące się do: wyrobów medycznych zaimplantowanych u pacjenta, występujących u niego alergii, wyniku grupy krwi oraz ciąży (w tym ostatnim zakresie tzw. rejestr ciąż). Dane mają identyfikować świadczenie zdrowotne, tym samym ich przekazanie do SIM będzie uzależnione od zakresu świadczenia udzielanego przez placówkę medyczną czy lekarza.
    Jak mediować w postępowaniu administracyjnym
    Mediacja jest alternatywną formą rozwiązywania sporów - również w postępowaniu administracyjnym. Jej największe zalety to możliwość znacznego przyspieszenia postępowania oraz wspólnego znalezienia rozwiązania, które zadowoli wszystkie strony. Pozwala uniknąć postępowania odwoławczego lub postępowania sądowoadministracyjnego. Choć daje stronom aktywny wpływ na wynik postępowania, zawsze musi zmierzać do podjęcia ustaleń dotyczących jej załatwienia w granicach obowiązującego prawa.
    Powołanie zastępcy wójta - obowiązek czy wolna wola
    Władza na poziomie samorządu gminnego została podzielona pomiędzy organ kolegialny, jakim jest rada gminy, oraz organ monokratyczny, którym jest wójt. Ustawodawca, dostrzegając ryzyko związane z realizowaniem władzy wykonawczej jednoosobowo, wprowadził do systemu prawnego funkcję zastępcy wójta. Czy powołanie osoby na takie stanowisko jest jednak obowiązkowe oraz jakie konsekwencje mogą wynikać z braku powołania zastępcy?
    Kawa jest zdrowa. Lekarze zalecają 3 do 5 filiżanek dziennie. Jakim chorobom zapobiega kawa?
    Wokół kawy przez lata narosło wiele mitów. Część z nich jest wyniesiona jeszcze z czasów PRL-u, kiedy kawa często towarzyszyła papierosom i podejrzewano, że może nawet wywoływać wrzody żołądka. Jednak wieloletnie badania naukowe wykazały, że kawa ma wręcz prozdrowotne właściwości, a regularne, umiarkowane picie kawy wspiera profilaktykę wielu chorób cywilizacyjnych. Trzy–pięć filiżanek dziennie powoduje, że spada m.in. ryzyko zachorowania na cukrzycę, niektóre nowotwory czy choroby układu sercowo-naczyniowego. Dlatego kawę określa się dziś mianem „wschodzącej gwiazdy profilaktyki” i porównuje do zażywanej profilaktycznie aspiryny.
    86 mln zł od ZUS na żłobkowe
    W piątek 20 maja 2022 r. ZUS przelał na konta placówek w ramach świadczenia żłobkowego ponad 86 mln zł. Liczba dzieci, na które przyznano do tej pory dofinansowanie, wynosi ponad 65 tys. – poinformowała prezes ZUS prof. Gertruda Uścińska.
    Matura 2022 r.: informatyka i język kaszubski [20 maja 2022 r.]
    Na maturze w piątek 20 maja 2022 r. pisemny egzamin z informatyki, a po południu pisemny z języka kaszubskiego. Oba nie są obowiązkowe.
    Pensja minimalna 2023 r.: 3350 zł i 3500 zł [wzrost o 490 zł]
    Podwyżkę minimalnego wynagrodzenia od początku 2023 r. do 3350 zł, a od lipca do 3500 zł zapowiada Marlena Maląg, minister rodziny i polityki społecznej. Wypowiedź padła na posiedzeniu Rady Dialogu Społecznego w dniu 19 maja 2022 r.
    Rozporządzenie z 18 maja 2022 r. o wysokości minimalnego wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Zmiana dodatków i grup zaszeregowania
    Minimalne wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela z tytułem zawodowym magistra i przygotowaniem pedagogicznym w zależności od stopnia awansu zawodowego wzrasta o kwotę od 130 zł brutto do 178 zł brutto. Weszło w życie rozporządzenie ministra edukacji i nauki dotyczące wynagrodzeń.
    Małpia ospa w Szwecji i Hiszpanii. Po chorobie powstają blizny, które utrzymują się przez kilka lat
    Małpia ospa to choroba odzwierzęca. Rezerwuarem i źródłem zakażenia dla ludzi są głównie gryzonie (zwłaszcza wiewiórki), rzadziej małpy (wbrew nazwie choroby).
    Platforma Yoopies rusza z inicjatywą wsparcia dla ukraińskich uchodźców
    Platforma Yoopies pomaga znaleźć pracę uciekinierom przed wojną
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z fizyki [PDF]
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z fizyki [PDF]
    Egzamin ósmoklasisty 2021/2022. Co uczeń musi wiedzieć o tegorocznym egzaminie, by mieć dobry wynik?
    Egzamin ósmoklasisty potrwa od 24 do 26 maja 2022 r. Jest obowiązkowy, a pojawienie się ucznia na egzaminie jest warunkiem ukończenia szkoły podstawowej.
    Ułatwienia dla uczniów ukraińskich na egzaminie ósmoklasisty [RPO, MEiN]
    MEiN: Przepisy na egzaminie ósmoklasisty gwarantują uczniom ukraińskim nie tylko takie samo traktowanie jak polskim, ale obejmują także wiele ułatwień i dostosowań
    Poradnik CKE dla ósmoklasistów. Ósmoklasisto idź przed egzaminem na spacer
    Poradnik "Jak radzić sobie ze stresem egzaminacyjnym? Zalecenia dla ósmoklasistów" opublikowała Centralna Komisja Egzaminacyjna z myślą o uczniach klas VIII szkół podstawowych, którzy w dniach 24-26 maja przystąpią do obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty.
    Wynagrodzenie 4560 zł miesięcznie za dobrowolną zasadniczą służbę wojskową [od 21 maja 2022 r.]
    Od 21 maja 2022 r. można wnioskować o odbycie rocznej, dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej
    Matura 2022 r.: fizyka i historia sztuki [19 maja 2022 r.]
    Na maturze w czwartek 19 maja 2022 r. odbędzie się pisemny egzamin z fizyki, a po południu pisemny z historii sztuki. Oba nie są obowiązkowe.
    1300 zł przez dwa lata dla 31 000 Polaków. Skonsumują czy zainwestują te pieniądze? Bezwarunkowy dochód podstawowy rusza w Polsce
    W Polsce rusza bezwarunkowy dochód podstawowy. Nawet 31 000 osób będzie przez dwa lata otrzymywać 1300 zł miesięcznie. Po co? Ekonomiści chcą sprawdzić, czy skonsumują czy zainwestują te pieniądze. Czy będą się uczyć, próbować awansować albo tworzyć firmy.
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z geografii [PDF]
    Na maturze w środę 18 maja 2022 r. odbył się pisemny egzamin z geografii.
    Warszawa: Można już legalnie pić alkohol nad Wisłą
    Od poniedziałku 16 maja 2022 r. został zniesiony stan epidemii. W związku z tym przestał obowiązywać wprowadzony przez radnych zakaz spożywania alkoholu na bulwarach i plaży Poniatówka.
    "DGP": Ile osób otrzyma odszkodowania po szczepionkach? Jakie to są kwoty?
    Najwyższa dotychczas kwota wypłacona jednemu pacjentowi to 87 tys. zł. W sumie to ok. 700 tys. zł. Standaryzacja przyspieszyła i uprościła uzyskiwanie rekompensat – poinformował rzecznik praw pacjenta Bartłomiej Chmielowiec w wywiadzie opublikowanym w środę w "Dzienniku Gazecie Prawnej".
    Samorządom będzie łatwiej remontować pustostany i je wynajmować. 80% środków na remont z Funduszu Dopłat
    Rozważamy zmiany w Prawie budowlanym, które ułatwią samorządom remont lub przystosowywanie pustostanów do celów mieszkaniowych, uproszczą związane z tym procedury - powiedział wiceminister rozwoju i technologii Piotr Uściński.
    Matura 2022 r.: geografia i języki mniejszości narodowych na poziomie rozszerzonym [18 maja 2022 r.]
    Na maturze w środę 18 maja 2022 r. odbywa się pisemny egzamin z geografii. Po południu będą pisemne egzaminy z języków mniejszości narodowych: białoruskiego, ukraińskiego i litewskiego na poziomie rozszerzonym.
    Dlaczego uczeń z Ukrainy w oddziale przygotowawczym nie podlega ocenie w ramach klasyfikacji rocznej?
    Dzieci będące obywatelami Ukrainy objęte obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki mają prawo uczęszczać do polskich szkół publicznych i niepublicznych na takich samych warunkach jak obywatele Polski.
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z historii [PDF]
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z historii [PDF]