Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Informator dla nowych radnych

Informator dla nowych radnych./ fot. Fotolia
Informator dla nowych radnych./ fot. Fotolia
Dieta, ochrona przed zwolnieniem z pracy oraz status funkcjonariusza publicznego to niewątpliwe plusy bycia radnym. Aby jednak móc się z nich cieszyć, trzeba zaakceptować niedogodności wiążące się ze sprawowaniem mandatu. Są to przede wszystkim konieczność wyspowiadania się ze swojego majątku oraz przepisy antykorupcyjne, które zwłaszcza dla osób prowadzących działalność gospodarczą są barierą w ubieganiu się o miejsce w radzie.

Radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat - głosi art. 24f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.). Oczywiście prowadzenie takiej działalności nie uniemożliwia startu w wyborach, ale po uzyskaniu mandatu staje się kłopotem. Ustawodawca bowiem daje prosty wybór: albo rezygnacja z działalności, albo utrata mandatu.

Trzy miesiące na rezygnację z zabronionej działalności

Jeżeli radny przed rozpoczęciem wykonywania mandatu prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem majątku komunalnego gminy, której jest radnym, to jest obowiązany do zaprzestania prowadzenia tej działalności gospodarczej w ciągu trzech miesięcy od dnia złożenia ślubowania (art. 24h ust. 1a u.s.g.). Niewypełnienie tego obowiązku stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego w trybie art. 383 ustawy z 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (dalej: k.w.). Warto wyjaśnić, jak należy rozumieć zakaz prowadzenia działalności komunalnej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Ustawodawca tego pojęcia bowiem nie precyzuje. Na szczęście w odpowiedzi na to pytanie pomocne jest rozbudowane orzecznictwo sądów administracyjnych, jak również Trybunału Konstytucyjnego. Zacznę może od wyjaśnienia, jakie korzystanie z mienia komunalnego nie jest objęte zakazem z art. 24h ust. 1 u.s.g. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w uchwale z 2 czerwca 1993 r. (sygn. akt W 17/93): "nie jest prowadzeniem działalności gospodarczej korzystanie z powszechnie dostępnych usług, zakładów, przedsiębiorstw, instytucji i urządzeń miejskich na warunkach ogólnych oraz stosunków wynikających z najmu pomieszczeń dla własnych celów mieszkalnych lub handlowo-przemysłowych i dzierżawy drobnych parceli, jeżeli najem lub dzierżawa oparte są na warunkach ustalonych powszechnie dla danego typu przedmiotów najmu lub dzierżawy".

Radny prowadzący przedsiębiorstwo przewozowe korzysta w swej działalności z mienia komunalnego, jakim są gminne drogi. Oczywiście takie korzystanie z majątku komunalnego gminy nie uzasadnia stwierdzenia, że mandat radnego wygasł z powodu naruszenia art. 24h ust. 1 u.s.g.

Takie przypadki wykorzystania mienia komunalnego na powszechnych i dostępnych dla wszystkich zasadach to w zasadzie jedyne odstępstwa od zakazu sformułowanego w art. 24h ust. 1 u.s.g. Jak bowiem wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych: "przepis art. 24f ust. 1 u.s.g. nie wymienia rodzajów działalności gospodarczej lub sposobu prowadzenia takiej działalności, które nie będą wiązały się z koniecznością zaprzestania jej prowadzenia. W ocenie Sądu, należy zatem przyjąć, że wobec braku ustawowego zróżnicowania, w przepisie tym chodzi o wszelkie przypadki wykorzystania mienia gminy, pozostającego w związku z funkcjonowaniem działalności gospodarczej radnego" (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 784/17). Tak szerokie rozumienie zakazu z art. 24h ust. 1 u.s.g. wynika z ratio legis przepisu. Jak bowiem wyjaśnił WSA w Białymstoku w wyroku z 6 grudnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Bk 708/16): "celem wprowadzonego przez ustawodawcę przepisu art. 24f ust. 1 u.s.g. jest niedopuszczenie do sytuacji wykorzystywania funkcji radnego do osiągnięcia własnych korzyści majątkowych kosztem mienia gminnego. Ratio legis zakazu wynikającego z art. 24f ust. 1 u.s.g. opiera się na założeniu, że należy dążyć do wykluczenia sytuacji, w której radny, wykonując mandat w gminie, będąc członkiem organu stanowiącego i podejmującego, m.in. decyzje dotyczące zasad zarządu mieniem tej gminy, mógłby wpływać na korzystne dla siebie, bliskich lub innych podmiotów, w imieniu których działa, rozporządzenie tym mieniem, które pozostaje w jego władaniu, korzystniejsze niż to, jakie mogliby uzyskać inni nieposiadający statusu radnego".

Kiedy mija termin

Nowo wybrani w 2018 roku radni będą składać ślubowanie pomiędzy 17 a 23 listopada 2018 r. W konsekwencji trzymiesięczny termin na rezygnację z działalności gospodarczej zabronionej art. 24h ust. 1 u.s.g. upłynie między 17 a 23 lutego 2019 r.

Oświadczenia majątkowe

Obowiązek składania oświadczeń majątkowych przez gminnych radnych wynika z art. 24f u.s.g. Oświadczenia te radny składa:

na początku kadencji - w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania,

corocznie - w terminie do 31 kwietnia, opisując w nim stan swojego majątku na dzień 31 grudnia roku poprzedniego,

na koniec kadencji - na dwa miesiące przed jej upływem.

Zobacz: Ustrój i jednostki

Co do zasady oświadczenia majątkowe radni składają przewodniczącemu rady. Dotyczy to także tych radnych, którzy pełnią funkcję zastępców przewodniczącego. Zaś przewodniczący rady gminy swoje oświadczenie majątkowe składa na ręce wojewody.

Treść oświadczenia majątkowego

Oświadczenie majątkowe zawiera informacje o:

zasobach pieniężnych, nieruchomościach, udziałach i akcjach w spółkach handlowych oraz o nabyciu od Skarbu Państwa, innej państwowej osoby prawnej, jednostek samorządu terytorialnego, ich związków, komunalnej osoby prawnej lub od związku metropolitalnego mienia, które podlegało zbyciu w drodze przetargu, a także dane o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz dotyczące zajmowania stanowisk w spółkach handlowych,

dochodach osiąganych z tytułu zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej lub zajęć, z podaniem kwot uzyskiwanych z każdego tytułu,

mieniu ruchomym o wartości powyżej 10 tys. zł,

zobowiązaniach pieniężnych o wartości powyżej 10 tys. zł, w tym zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz warunkach, na jakich zostały udzielone.

Niezłożenie oświadczenia majątkowego może w konsekwencji być przyczyną wygaśnięcia mandatu radnego. Nie jest to jednak skutek automatyczny. Ustawodawca przewidział bowiem procedurę "drugiej szansy" dla tych radnych, którzy swojego oświadczenia majątkowego nie złożyli w ustawowym terminie. Taki zapominalski radny składa oświadczenie majątkowe na wezwanie przewodniczącego rady (przewodniczący rady na wezwanie wojewody). Dopiero niedochowanie tego drugiego, wyznaczonego terminu skutkuje wygaśnięciem mandatu radnego (por. art. 24f ust. 5a w zw. z art. 24k ust. 1 pkt 1 u.s.g.). Natomiast podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy w oświadczeniu majątkowym powoduje odpowiedzialność na podstawie art. 233 § 1 Kodeksu karnego (art. 24l u.s.g.).

Zakaz wykonywania pracy przez radnego

Osoba wybrana na radnego nie może wykonywać pracy w ramach stosunku pracy w urzędzie gminy, w której uzyskała mandat, oraz wykonywać funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostce organizacyjnej tej gminy. Przed przystąpieniem do wykonywania mandatu osoba ta obowiązana jest złożyć wniosek o urlop bezpłatny w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez właściwy organ wyborczy. Co istotne, niezłożenie takiego wniosku w terminie jest równoznaczne ze zrzeczeniem się mandatu (art. 24b ust. 5 u.s.g.). Udzielenie takiego bezpłatnego urlopu radnemu - pracownikowi jest obowiązkiem pracodawcy, co wprost wynika z art. 24b u.s.g. Urlop ten trwa przez cały czas sprawowania mandatu radnego, a ponadto przez dodatkowe trzy miesiące po wygaśnięciu mandatu.

Pracownik urzędu gminy, który uzyskał mandat w "swojej" gminie, otrzymuje urlop bezpłatny na maksymalnie 5 lat i 3 miesiące.

Z zakazem wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy przez radnego w urzędzie gminy, w której sprawuje on mandat skorelowany, jest zakaz powierzania takiemu radnemu wykonywania pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej (art. 24d u.s.g.). Jak wskazał NSA w wyroku z 22 stycznia 2010 r. (sygn. akt II OSK 1834/09), zakaz wprowadzony w art. 24d u.s.g. jest obok zakazu nawiązywania stosunku pracy (art. 24a ust. 1, art. 24b ust. 1) gwarancją antykorupcyjną, obejmującą wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych, do której nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy. Jednocześnie jednak sądy administracyjne wskazują, że z brzmienia art. 24d u.s.g. nie sposób skutecznie wywodzić, by regulowanym zakazem objęte były przypadki, w których zobowiązanie dotyczyło incydentalnego wykonania przez radnego usługi na rzecz gminy. Rozszerzenie stosowania tego zakazu na wszystkie stosunki cywilnoprawne może również budzić wątpliwość w świetle konstytucyjnej zasady państwa prawa (por. wyrok NSA z 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 1654/14).

Wykorzystywanie mandatu radnego

Wykonując mandat, radny obowiązany jest kierować się dobrem wspólnoty samorządowej gminy, czyli wszystkich jej mieszkańców. Obowiązany jest ponadto przestrzegać obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Nie bez znaczenia jest tutaj rota składanego przez radnych ślubowania, która brzmi: "Wierny Konstytucji i prawu Rzeczypospolitej Polskiej, ślubuję uroczyście obowiązki radnego sprawować godnie, rzetelnie i uczciwie, mając na względzie dobro mojej gminy i jej mieszkańców". Swoją pracę dla dobra wspólnoty samorządowej radny realizuje nie tylko przez sumienne wykonywanie obowiązków związanych z uczestnictwem w pracach rady i jej komisji, ale także unikając sytuacji, w których mógłby zostać posądzony o to, że powierzony mu przez wyborców mandat wykorzystuje dla swoich partykularnych celów.

Z ORZECZNICTWA

Podważenie zaufania wyborców nie musi wiązać się wyłącznie z sytuacjami korupcjogennymi czy deliktowymi.

Wyrok NSA z 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2318/11

Ponadto ustawodawca zawarł w art. 24e u.s.g. zakazy mające stwarzać gwarancję wykonywania mandatu zgodnie z treścią złożonego przez radnego ślubowania. Przepis ten, po pierwsze, zabrania radnym podejmowania dodatkowych zajęć oraz przyjmowania darowizn mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu. Po drugie, zakazuje im powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami. I chociaż niezastosowanie się przez radnego do tego przepisu (nawet wielokrotne) nie skutkuje sankcją w postaci wygaśnięcia mandatu, to naruszający zakazy z art. 24e radny powinien się liczyć z odpowiedzialnością polityczną. Zwłaszcza że nieetyczne postępowanie radnych jest świetnym materiałem dla prasy, nie tylko tej lokalnej.

Aleksandra Grabowska

dziennikarka specjalizująca się w tematyce samorządowej

Podstawa prawna

art. 23a-24l ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 994; ost. zm. Dz.U. z 2018 r. poz. 1432)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Komplet PREMIUM - Klasyfikacja budżetowa 2022 z programem online na 12 m-cy
Komplet PREMIUM - Klasyfikacja budżetowa 2022 z programem online na 12 m-cy
Tylko teraz
199,00 zł
328,00
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Bon edukacyjny 500 zł w gminach
    Wadowice wypłacają uczniom po 500 zł na potrzeby edukacyjne.
    DGP: Profesor złapany na plagiacie straci tytuł [zmiany w prawie]
    Profesorowie, którzy dopuścili się plagiatu, nie mogą już spać spokojnie. Parlament kończy prace nad ustawą, która wprowadzi możliwość odebrania tytułu naukowego za naruszenie praw autorskich.
    Zmiany w przepisach o służbie wojskowej kobiet w 2023 r. [rozporządzenie o kwalifikacji wojskowej]
    Ministerstwo Obrony Narodowej planuje zmiany w przepisach o kwalifikacji wojskowej kobiet. Prace nad rozporządzeniem w tej sprawie mają zakończyć się do końca 2022 roku.
    Co się zmieni w szkole w 2023 r.? Nowelizacja Prawa oświatowego
    Lex Czarnek 2.0. kompleksowo reguluje zasady działania w szkole organizacji pozaszkolnych.
    Jak złożyć wniosek o dodatek elektryczny przez ePUAP? [Krok po kroku]
    Jak złożyć wniosek o dodatek elektryczny przez ePUAP? [Krok po kroku]
    BGK: wzrost premii termomodernizacyjnej i remontowej od 1 grudnia 2022 r. Premia MZG.
    Od czwartku, 1 grudnia wzrasta wysokość premii termomodernizacyjnej i remontowej udzielanej przez Bank Gospodarstwa Krajowego na poprawę efektywności energetycznej budynków.
    Nowelizacja Prawa oświatowego a nauczanie domowe
    Nowelizacja ustawy Prawo oświatowe nie likwiduje możliwości przechodzenia uczniów na nauczanie domowe, lecz doprecyzowuje przepisy – mówił w czwartek w Sejmie wiceminister edukacji i nauki Dariusz Piontkowski, zauważając, że wokół noweli narosło wiele nieprawdziwych informacji.
    Ministerstwo Klimatu: Instrukcja wypełniania wniosku o dodatek elektryczny [aktywny wzór od 1 grudnia 2022 r.]
    Ministerstwo Klimatu przygotowało instrukcja wypełniania wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego [aktywny wzór od 1 grudnia 2022 r.].
    Ifosfamid - skutki chemioterapii mogą odczuwać wnuki [Badania]
    Ifosfamid, powszechnie stosowany w leczeniu chorób nowotworowych może szkodzić nie tylko pacjentom, którzy dzięki niemu przeżyli, ale także ich dzieciom i wnukom – informuje pismo „iScience”.
    Prof. Czupryniak: mini-kompendium o cukrzycy [wywiad]
    Podczas pandemii zmniejszyła się nasza aktywność fizyczna, wiele osób przytyło. A kiedy się tyje, to jest duża szansa rozwoju cukrzycy typu 2. W Polsce liczba osób leczonych z powodu cukrzycy i realizujących recepty wynosi ponad 2,5 mln – powiedział PAP prof. Leszek Czupryniak, kierownik Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
    R.Fogiel: 2,7 mld zł w 2023 r. na telewizję publiczną to realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego [35% waloryzacja]
    Przyjęta przez sejmową komisję finansów poprawka zwiększająca dofinansowanie dla telewizji publicznej do 2,7 mld zł wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2009 roku, w którym uznano, że jeśli są zwolnienia z abonamentu, to należy je wyrównać - powiedział poseł PiS Radosław Fogiel.
    Komunikat MKiŚ: Pompy ciepła i instalacje fotowoltaiczne a dodatek elektryczny [1 grudnia 2022 r.]
    Od czwartku, 1 grudnia br. do 1 lutego 2023 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny - przypomina Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Dodatek w wysokości 1000 zł lub 1500 zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym zużywającym prąd do ogrzewania, będzie on wypłacany do 31 marca 2023 r.
    Kalkulator: Od 1 grudnia 2022 r. obowiązek oszczędzania prądu w JST [zasady]
    Jak urzędy oszczędzają prąd? Wykręcone żarówki, zabrane czajniki, odkurzanie raz w tygodniu, windy tylko dla petentów.
    Czy wniosek o refundację VAT od gazu będzie można złożyć przez Internet? Co z PIT? [prace w Sejmie]
    Projektowane przepisy o zwrocie VAT od gazu nie przewidują możliwości składania wniosków do gmin przez Internet. W czasie prac w komisji sejmowej pojawiła się propozycja, aby dodać taką możliwość do ostatecznej wersji ustawy.
    Zwrot podatku VAT tylko dla ogrzewających gazem domy i mieszkania. Nie ma zwrotu za gaz do gotowania i podgrzewania wody
    Cena gazu w 2023 r. wzrośnie o podatek VAT (zwiększenie stawki do 23%). Rząd zapowiedział, że 300 000 rodzin otrzyma zwrot VAT od pieniędzy wydanych na gaz. Dotyczy to jednak tylko osób ogrzewających gazem domy i mieszkania.
    Jak otrzymać zwrot VAT od gazu? Kiedy wniosek? Do kogo? Jaka kwota zwrotu?
    Gaz musi być wykorzystywany do ogrzewania mieszkania/domu. Nie ma refundacji VAT ceny gazu wykorzystywanego w kuchni (go gotowania) i łazience (do podgrzewania wody).
    1500 zł dodatku elektrycznego po wykazaniu zużycia 5000 kWh+ w 2021 r. [aktywny wzór]
    Warunkiem otrzymania 1500 zł dodatku elektrycznego jest wykazanie zużycia prądu 5000 kWh+ w 2021 r.
    Czy użytkownicy liczników przedpłatowych mogą korzystać z taniego prądu 79 groszy/kWh?
    Użytkownicy liczników przedpłatowych spełniający przesłanki uznania za odbiorcę uprawnionego, mogą korzystać od 1 grudnia 2022 r. z taniego prądu według stawki 79 groszy/kWh.
    W urzędach zakaz ładowania komórek, wykręcone żarówki, zabrane czajniki i monitory, winda dla petentów, odkurzanie raz w tygodniu
    Zakaz ładowania telefonów komórkowych przez pracowników, zmniejszenie liczby lodówek i czajników elektrycznych i ograniczenie sprzątania urzędów po godzinach pracy – to tylko niektóre sposoby lokalnych włodarzy na zmniejszenie zużycia prądu, do którego zobowiązani są od jutra – podał w środę "DGP". O sposobach oszczędzania prądu informują też urzędnicy. Anonimowo.
    DGP: Niektóre dodatki węglowe będą wypłacone w styczniu 2023 r. [zmiana przepisów]
    Gminy będą miały dwa miesiące na przyznanie świadczenia w przypadku wniosków złożonych w listopadzie. Część osób może więc otrzymać dodatek węglowy w 2023 r.
    Prof. Czarnobilska: przez smog mamy problemy z leczeniem alergii i astmy
    Przez smog muszę intensyfikować leczenie alergiczne – mówi prof. Ewa Czarnobilska ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, dodając, że teraz przyjmuje o 50 proc. pacjentów więcej niż zwykle.
    Nie przegap terminu! Dodatek węglowy, do pelletu, gazu, oleju, drewna, na zakup węgla, „tani prąd”. Dokumenty tylko do 30 listopada 2022 r.
    W środę, 30 listopada br. mija termin złożenia oświadczenia uprawniającego do korzystania w 2023 r. z energii elektrycznej w cenie 785 zł za MWh. Dotyczy to np. samorządów, mniejszych firm. Mija też w środę termin składania przez odbiorców wrażliwych wniosków o dodatki na zakup opału.
    Czy oświadczenie o tanim prądzie można złożyć przez ePUAP [PGE]
    Oświadczenie odbiorcy uprawnionego można złożyć przez ePUAP np. w PGE. Trzeba zaadresować pismo na PGE OBRÓT SPÓŁKA AKCYJNA (35-959 RZESZÓW, WOJ. PODKARPACKIE postępując zgodnie z instrukcją przekazaną przez PGE.
    Tani prąd: Czy wynajmujący może udostępnić najemcy prąd za 79 groszy/kWh?
    Spółka z o.o. jest właścicielem galerii handlowej. Do galerii energia elektryczna dostarczana jest poprzez jedno przyłącze energetyczne. Umowa z dostawcą prądu jest na spółkę z o.o. Czy spółka z o.o. może złożyć oświadczenie odbiorcy uprawnionego? I udostępnić prąd najemcom według stawki 79 groszy kWh (refaktura)? Spółka z o.o. jest MŚP. Główny wpis do PKD, to: „68, 20, Z, WYNAJEM I ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI WŁASNYMI LUB DZIERŻAWIONYMI”.
    Farmaceuci wystawią skierowania na szczepienia przeciwko grypie
    Przygotujemy przepisy umożliwiające farmaceutom wystawianie skierowań na szczepienia przeciwko grypie – zadeklarował we wtorek szef MZ Adam Niedzielski. Dodał, że konieczna jest w tym celu zmiana legislacyjna, więc nie jest jasne, czy takie przepisy wejdą w życie w tym sezonie.