REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Należy na nowo ustalić reguły zmiany granic gmin

Należy na nowo ustalić reguły zmiany granic gmin./ fot. Shutterstock
Należy na nowo ustalić reguły zmiany granic gmin./ fot. Shutterstock
Shutterstock

REKLAMA

REKLAMA

Postulujemy uregulowanie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody. Z Leszkiem Świętalskim, sekretarzem generalnym Związku Gmin Wiejskich RP, rozmawia Michał Cyrankiewicz

Związek Gmin Wiejskich RP prowadzi ostatnio aktywną kampanię na rzecz reformy zasad zmiany granic gmin.

REKLAMA

- Faktycznie ostatnio odbywały się spotkania, na których problem ten był omawiany. Dyskutowaliśmy na ten temat w Sejmie, na posiedzeniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, a także podczas spotkania z Pawłem Szefernakerem, wiceministrem spraw wewnętrznych i administracji. Muszę jednak w tym miejscu powiedzieć, że problem zmiany granic gmin, a właściwie "zjadania po kawałku" przez rozrastające się miasta okolicznych gmin wiejskich, nie jest nowy. Mówimy o nim od lat.

Na czym on dokładnie polega?

- Przede wszystkim zwracamy uwagę na negatywne skutki ekonomiczne zmiany granic gmin. Proszę bowiem pamiętać, że rozrastające się miasta wchłaniają nie tylko terytorium sąsiada, ale również istniejącą na nim infrastrukturę. Ta zaś powstaje najczęściej na kredyt. W efekcie mamy sytuację, w której miasto "otrzymuje" niejako za darmo szkoły czy drogi (wybudowane albo wyremontowane). Natomiast gmina wiejska pozostaje z kredytami do spłacenia…

Można powiedzieć, że dochodzi do wywłaszczenia bez odszkodowania.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

- Tak. Oczywiście nie jest to jedyny skutek. Proszę też pamiętać, że pozbawiona części swojego terenu gmina traci dochody własne, w szczególności związane z daninami od nieruchomości, ale nie tylko. Są to także ubytki w udziałach w podatku PIT płaconym przez mieszkańców.

Miasta tłumaczą, że takie zmiany granic są konieczne, bo umożliwiają im pozyskanie nowych terenów inwestycyjnych.

- Takie jest oficjalne tłumaczenie, ale najczęściej niepoparte faktami. Mamy wiele miast, które mają zabezpieczone tereny inwestycyjne - w swoich obecnych granicach - na kilkadziesiąt lat. Rzeczywiste przyczyny, dla których miasta łakomie patrzą na tereny gmin sąsiednich, są inne - czysto fiskalne. Nowe tereny i nowi mieszkańcy to dodatkowe dochody. Tak więc mamy tutaj do czynienia z sytuacją, w której, z jednej strony, gmina wiejska traci dochody i zostaje z długami, a z drugiej, mamy miasto, które na zmianie granic zarabia podwójnie: raz - uzyskując nowe wpływy do budżetu, i dwa - uzyskując infrastrukturę bez konieczności zadłużania się na jej wykonanie.

Mówiąc o dochodach, nie można pominąć także kwestii janosikowego.

- To jest kolejny element układanki. Gmina traci terytorium, infrastrukturę, dochody, ale nadal musi płacić janosikowe według dochodów osiąganych "dwa lata wstecz".

Zobacz: Ustrój i jednostki

Konieczność zmiany przepisów regulujących zmianę granic gmin można też uzasadnić, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

- Ważny jest tutaj zwłaszcza wyrok z 8 kwietnia 2009 r. (sygn. akt K 37/06), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że liczba wniosków wniesiona do niego przez jednostki samorządu terytorialnego, w związku z dokonywanymi zmianami w podziale terytorialnym, wskazuje, iż przyjęty przez ustawodawcę mechanizm nie spełnia oczekiwań podmiotów biorących udział w tym procesie. Jednocześnie kształt obowiązujących w tym zakresie regulacji jest taki, że Trybunał Konstytucyjny nie ma w zasadzie żadnych możliwości, aby zakwestionować konstytucyjność rozporządzeń w sprawie zmiany granic gmin. To też pokazuje, że stan prawny w tym zakresie powinien ulec zmianie.

Jakie są najważniejsze postulaty Związku Gmin Wiejskich dotyczące prawnego uregulowania zasad zmiany granic gmin?

REKLAMA

- Przede wszystkim postulujemy uregulowanie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody, a także cesję zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa. Po drugie,uregulowania stałego i systemowego wymaga także proces przejęcia długów i zobowiązań prawnofinansowych gminy likwidowanej z urzędu ze względu na jej nadmierne zadłużenie. Sprawa trzecia dotyczy zwolnienia z kosztów, opłat i podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin. Wreszcie po czwarte, postulujemy, aby ustawodawca ograniczył częstotliwość referendów i konsultacji publicznych w sprawie zmiany granic, dotyczących tych samych obszarów gmin, do jednego razu w kadencji samorządów. Częste są bowiem przypadki corocznego organizowania referendów i konsultacji w tej samej sprawie.

Wspomniał Pan o konsultacjach. Czy to nie jest tak, że w wielu przypadkach to mieszkańcy zabiegają o przyłączenie do sąsiedniego miasta? Może opowiadając się za połączeniem z miastem, liczą na to, że usługi publiczne będą lepiej świadczone?

- Takie motywy mieszkańców mogą się pojawiać. Ale z drugiej strony, czy poprawa dostępności usług publicznych może następować tylko w drodze aneksji? Oczywiście nie! Poprawa w dostępie do szkół, komunikacji, służby zdrowia powinna być realizowana przede wszystkim w oparciu o różne formy współpracy między samorządami. Tak jak to jest praktykowane w wielu krajach o bogatej historii samorządowej.

Może Pan przytoczyć przykłady?

-Chyba najbardziej drastyczny jest przykład dotyczący podrzeszowskiej gminy Krasne, która w ostatnim okresie, łącznie z bieżącym rokiem, 14 razy prowadziła konsultacje w zakresie chęci przejęcia przez gminę Rzeszów części tej gminy, a najlepiej jej likwidację i przejęcie w całości.

Zdarzają się jednak i takie przypadki, gdzie łączenie gmin jest efektem, nazwijmy to, obopólnej zgody i woli stron.

- Oczywiście. Takim sztandarowym przykładem z ostatnich lat jest połączenie w jeden samorząd gminy Zielona Góra i miasta Zielona Góra. Chciałbym w tym miejscu podkreślić, że zdaniem Związku Gmin Wiejskich procesy podziałowe, które wynikają ze zgodnego łączenia i występowania z wnioskiem do ministra właściwego o podział, powinny być absolutnym priorytetem. Jeżeli samorządy wyrażają zgodę, powinniśmy to uhonorować. Natomiast w przypadkach, gdy mamy do czynienia z wywłaszczeniem bez odszkodowań, z brakiem merytorycznego uzasadnienia procesów, powinniśmy przeciwstawić się i mieć uregulowanie prawne.

Dziękuję za rozmowę. ©℗

Podstawa prawna

  • art. 4 - art. 4f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 506)
Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Zakaz sprzedaży e-papierosów jednorazowych. I. Leszczyna: Zielone światło od Donalda Tuska dla zmiany przepisów

    W dniu 21 lutego 2024 r. Minister Zdrowia Izabela Leszczyna poinformowała, że może już rozpocząć pracę nad zakazem sprzedaży elektronicznych papierosów jednorazowych. Dodała, że chciałaby jak najszybszej ścieżki, bo aż 64 procent młodych ludzi miało z nimi kontakt.

    Te województwa otrzymają milionowe dofinansowania dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów

    W województwie świętokrzyskim samorządy mogą otrzymać ponad 52 mln na opiekę dla osób niesamodzielnych. W małopolskim blisko 21 mln zł na wsparcie opiekunów osób niepełnosprawnych. Co trzeba zrobić? 

    Z jakimi objawami jechać na SOR, a kiedy skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej?

    Pacjenci często zastanawiają się, z jakimi objawami mogą jechać na SOR, a kiedy zgłosić się na NiŚOZ. W artykule postaramy się rozwiać te wątpliwości. 

    Rok 2023 był rekordowy pod względem skali strat gospodarczych spowodowanych przez katastrofy naturalne

    W 2023 r. 398 globalnych katastrof naturalnych wyrządziło szkody w wysokości 380 mld dolarów. Najbardziej kosztowne okazały się silne trzęsienia ziemi i gwałtowne burze. Ubiegły rok był najgorętszym rokiem w historii z „bezprecedensowymi anomaliami cieplnymi” i rekordowymi wartościami odnotowanymi w 24 krajach i terytoriach. 

    REKLAMA

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa

    Opłacalność cen dla rolników tematem dzisiejszego posiedzenia Rady ds. rolnictwa. "Czy można rolnikom zapewnić opłacalne ceny, czy Krajowa Grupa Spożywcza będzie pomagała w stabilizacji rynków rolnych" - to pytania, na które ma odpowiedzieć dzisiejsze posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Obszarów Wiejskich - poinformował jej przewodniczący Jan Krzysztof Ardanowski.

    Zmiany w KRS 2024 - rząd Tuska przyjął projekt nowelizacji

    Na posiedzeniu 20 lutego 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS), przygot4owany przez Ministra Sprawiedliwości. 

    Podwyżki dla nauczycieli w 2024 roku - rozporządzenie podpisane i opublikowane. Wchodzi w życie 22 lutego ze skutkiem od 1 stycznia

    W dniu 20 lutego 2024 r. Minister Edukacji oraz Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podpisały rozporządzenie określające minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli. Już 21 lutego rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw. Wynagrodzenie nauczycieli początkujących rośnie o 33%, a w przypadku nauczycieli mianowanych i dyplomowanych wzrost wynosi 30%. Podpisane rozporządzenie skierowano do publikacji w Dzienniku Ustaw. Wzrost wynagrodzeń jest możliwy z powodu zwiększenia subwencji oświatowej.

    Ile jest osób w kryzysie bezdomności w Polsce? W nocy z 28 na 29 odbędzie się liczenie

    Ile jest w Polsce osób w kryzysie bezdomności? Dokładne szacunki nie są znane. Ostatnie badanie miało miejsce w 2019 r. W tym roku, w nocy z 28 na 29 lutego w całej Polsce zostanie przeprowadzone liczenie osób w kryzysie bezdomności. 

    REKLAMA

    Podwyżki w budżetówce 2024. Komu +10%,+20% a nawet +47%? Wyższe kwoty wynagrodzenia zasadniczego w kategoriach zaszeregowania [projekt rozporządzenia]

    W dniu 20 lutego 2024 r. został opublikowany projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniający rozporządzenie w sprawie warunków wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w niektórych państwowych jednostkach budżetowych. Jakie podwyżki wynikają z tego projektu? O ile wzrosną wynagrodzenia?

    Protest rolników. Warszawa będzie zablokowana 27 lutego, tzw. "Gwiaździsty marsz na Warszawę"

    Protest rolników. Warszawa będzie zablokowana w dniu 27 lutego 2024 roku, odbędzie się tzw. "Gwiaździsty marsz na Warszawę". Tak zapowiadają strajkujący rolnicy, którzy chcą m.in. żeby rząd zadeklarował wycofanie się z Zielonego Ładu.

    REKLAMA