Kategorie

Należy na nowo ustalić reguły zmiany granic gmin

Należy na nowo ustalić reguły zmiany granic gmin./ fot. Shutterstock
Postulujemy uregulowanie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody. Z Leszkiem Świętalskim, sekretarzem generalnym Związku Gmin Wiejskich RP, rozmawia Michał Cyrankiewicz

Związek Gmin Wiejskich RP prowadzi ostatnio aktywną kampanię na rzecz reformy zasad zmiany granic gmin.

- Faktycznie ostatnio odbywały się spotkania, na których problem ten był omawiany. Dyskutowaliśmy na ten temat w Sejmie, na posiedzeniu Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, a także podczas spotkania z Pawłem Szefernakerem, wiceministrem spraw wewnętrznych i administracji. Muszę jednak w tym miejscu powiedzieć, że problem zmiany granic gmin, a właściwie "zjadania po kawałku" przez rozrastające się miasta okolicznych gmin wiejskich, nie jest nowy. Mówimy o nim od lat.

Na czym on dokładnie polega?

- Przede wszystkim zwracamy uwagę na negatywne skutki ekonomiczne zmiany granic gmin. Proszę bowiem pamiętać, że rozrastające się miasta wchłaniają nie tylko terytorium sąsiada, ale również istniejącą na nim infrastrukturę. Ta zaś powstaje najczęściej na kredyt. W efekcie mamy sytuację, w której miasto "otrzymuje" niejako za darmo szkoły czy drogi (wybudowane albo wyremontowane). Natomiast gmina wiejska pozostaje z kredytami do spłacenia…

Można powiedzieć, że dochodzi do wywłaszczenia bez odszkodowania.

- Tak. Oczywiście nie jest to jedyny skutek. Proszę też pamiętać, że pozbawiona części swojego terenu gmina traci dochody własne, w szczególności związane z daninami od nieruchomości, ale nie tylko. Są to także ubytki w udziałach w podatku PIT płaconym przez mieszkańców.

Miasta tłumaczą, że takie zmiany granic są konieczne, bo umożliwiają im pozyskanie nowych terenów inwestycyjnych.

- Takie jest oficjalne tłumaczenie, ale najczęściej niepoparte faktami. Mamy wiele miast, które mają zabezpieczone tereny inwestycyjne - w swoich obecnych granicach - na kilkadziesiąt lat. Rzeczywiste przyczyny, dla których miasta łakomie patrzą na tereny gmin sąsiednich, są inne - czysto fiskalne. Nowe tereny i nowi mieszkańcy to dodatkowe dochody. Tak więc mamy tutaj do czynienia z sytuacją, w której, z jednej strony, gmina wiejska traci dochody i zostaje z długami, a z drugiej, mamy miasto, które na zmianie granic zarabia podwójnie: raz - uzyskując nowe wpływy do budżetu, i dwa - uzyskując infrastrukturę bez konieczności zadłużania się na jej wykonanie.

Mówiąc o dochodach, nie można pominąć także kwestii janosikowego.

- To jest kolejny element układanki. Gmina traci terytorium, infrastrukturę, dochody, ale nadal musi płacić janosikowe według dochodów osiąganych "dwa lata wstecz".

Zobacz: Ustrój i jednostki

Konieczność zmiany przepisów regulujących zmianę granic gmin można też uzasadnić, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego.

- Ważny jest tutaj zwłaszcza wyrok z 8 kwietnia 2009 r. (sygn. akt K 37/06), w którym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że liczba wniosków wniesiona do niego przez jednostki samorządu terytorialnego, w związku z dokonywanymi zmianami w podziale terytorialnym, wskazuje, iż przyjęty przez ustawodawcę mechanizm nie spełnia oczekiwań podmiotów biorących udział w tym procesie. Jednocześnie kształt obowiązujących w tym zakresie regulacji jest taki, że Trybunał Konstytucyjny nie ma w zasadzie żadnych możliwości, aby zakwestionować konstytucyjność rozporządzeń w sprawie zmiany granic gmin. To też pokazuje, że stan prawny w tym zakresie powinien ulec zmianie.

Jakie są najważniejsze postulaty Związku Gmin Wiejskich dotyczące prawnego uregulowania zasad zmiany granic gmin?

Reklama

- Przede wszystkim postulujemy uregulowanie zasad rozliczeń skutków procesów podziałowych, szczególnie rozliczeń finansowych i majątkowych pomiędzy gminami objętymi zmianami granic, zapewniającymi rekompensatę za poniesione nakłady i utracone mienie komunalne i dochody, a także cesję zobowiązań finansowych wobec instytucji finansowych i budżetu państwa. Po drugie,uregulowania stałego i systemowego wymaga także proces przejęcia długów i zobowiązań prawnofinansowych gminy likwidowanej z urzędu ze względu na jej nadmierne zadłużenie. Sprawa trzecia dotyczy zwolnienia z kosztów, opłat i podatków z tytułu przeniesienia własności mienia wynikających z procesu zmiany granic gmin. Wreszcie po czwarte, postulujemy, aby ustawodawca ograniczył częstotliwość referendów i konsultacji publicznych w sprawie zmiany granic, dotyczących tych samych obszarów gmin, do jednego razu w kadencji samorządów. Częste są bowiem przypadki corocznego organizowania referendów i konsultacji w tej samej sprawie.

Wspomniał Pan o konsultacjach. Czy to nie jest tak, że w wielu przypadkach to mieszkańcy zabiegają o przyłączenie do sąsiedniego miasta? Może opowiadając się za połączeniem z miastem, liczą na to, że usługi publiczne będą lepiej świadczone?

- Takie motywy mieszkańców mogą się pojawiać. Ale z drugiej strony, czy poprawa dostępności usług publicznych może następować tylko w drodze aneksji? Oczywiście nie! Poprawa w dostępie do szkół, komunikacji, służby zdrowia powinna być realizowana przede wszystkim w oparciu o różne formy współpracy między samorządami. Tak jak to jest praktykowane w wielu krajach o bogatej historii samorządowej.

Może Pan przytoczyć przykłady?

-Chyba najbardziej drastyczny jest przykład dotyczący podrzeszowskiej gminy Krasne, która w ostatnim okresie, łącznie z bieżącym rokiem, 14 razy prowadziła konsultacje w zakresie chęci przejęcia przez gminę Rzeszów części tej gminy, a najlepiej jej likwidację i przejęcie w całości.

Zdarzają się jednak i takie przypadki, gdzie łączenie gmin jest efektem, nazwijmy to, obopólnej zgody i woli stron.

- Oczywiście. Takim sztandarowym przykładem z ostatnich lat jest połączenie w jeden samorząd gminy Zielona Góra i miasta Zielona Góra. Chciałbym w tym miejscu podkreślić, że zdaniem Związku Gmin Wiejskich procesy podziałowe, które wynikają ze zgodnego łączenia i występowania z wnioskiem do ministra właściwego o podział, powinny być absolutnym priorytetem. Jeżeli samorządy wyrażają zgodę, powinniśmy to uhonorować. Natomiast w przypadkach, gdy mamy do czynienia z wywłaszczeniem bez odszkodowań, z brakiem merytorycznego uzasadnienia procesów, powinniśmy przeciwstawić się i mieć uregulowanie prawne.

Dziękuję za rozmowę. ©℗

Podstawa prawna

  • art. 4 - art. 4f ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 506)
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    19 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?