Reforma orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Projekt nowelizacji trafił do konsultacji publicznych

• Orzecznictwo lekarskie: dane, problemy kadrowe
• Reforma orzecznictwa lekarskiego w ZUS

Do uzgodnień i konsultacji publicznych trafił projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Projekt ten przewiduje kompleksową reformę orzecznictwa lekarskiego w ZUS. W uzasadnieniu do projektu wskazano, że istniejący stan prawny dotyczący orzecznictwa lekarskiego może być postrzegany jako nieprzejrzysty i niedostosowany do obecnych potrzeb. Dodano, że materię dotyczącą orzecznictwa lekarskiego reguluje ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy, a także ponad dwadzieścia innych aktów normatywnych odsyłających do przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz rozporządzenia w sprawie orzekania o niezdolności do pracy. Ponadto, ZUS posługuje się aktami prawa wewnętrznego dotyczącymi postępowania orzeczniczego.

Orzecznictwo lekarskie: dane, problemy kadrowe

ZUS zatrudnia obecnie w orzecznictwie lekarskim - łącznie z lekarzami zatrudnionymi w Centrali ZUS - 688 lekarzy w łącznym wymiarze 546 etatów. Wszyscy lekarze są zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Natomiast 355 etatów lekarzy jest nieobsadzonych – wynika z uzasadnienia do projektu. A występujące problemy kadrowe w zakresie orzecznictwa lekarskiego, formy zatrudnia lekarzy orzeczników, a także zasady ich wynagradzania nie odpowiadają współczesnym realiom lekarskiego rynku pracy. Wskazano także, że lekarze orzecznicy i komisje lekarskie wydają rocznie ok. 1,2 mln orzeczeń. Ponad 25 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy wystawianych rocznie dla osób ubezpieczonych w ZUS, ok. 1,5 proc. wystawianych zaświadczeń podlega kontroli, którą realizują lekarze orzecznicy.

Reforma orzecznictwa lekarskiego w ZUS

Jak wynika z projektu nowelizacji ustawy, zmiany będą dotyczyły wdrożenia rozwiązań zapewniających sprawną i efektywną realizację ustawowych zadań ZUS związanych z wydawaniem orzeczeń i kontrolą zaświadczeń lekarskich. Wśród nich, będzie wprowadzenie kompleksowej regulacji zasad i trybu wydawania orzeczeń, co przyczyni się do standaryzacji postępowania orzeczniczego we wszystkich rodzajach spraw, niezależnie od celu, dla którego jest wydawane orzeczenie, a także do przejrzystości regulacji prawnych w tym zakresie. Zmiany te nie dotyczą zakresu zasad orzekania. Definicja niezdolności do pracy, niezdolności do samodzielnej egzystencji pozostanie taka sama. Zmiany będą dotyczyły także zasad zatrudniania, wynagradzania oraz kwalifikacji wymaganych od lekarzy orzekających w ZUS przez określenie warunków zatrudniania lekarzy na potrzeby orzecznictwa lekarskiego, które odpowiadają realiom współczesnego rynku pracy tej grupy zawodowej. Kolejną zmianą, będzie wprowadzenie możliwości wydawania orzeczeń w określonych rodzajach spraw przez specjalistów wykonujących samodzielne zawody medyczne. Np. w sprawach o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej w zakresie profilu narządu ruchu mogły być wydawane przez fizjoterapeutów, a w sprawach, w których ustala się niezdolność do samodzielnej egzystencji, przez pielęgniarki i pielęgniarzy. Kolejną, przewidzianą zmianą w projekcie ustawy jest zmiana dotycząca struktury organizacyjnej orzecznictwa lekarskiego. Projekt zakłada konsolidację zadań związanych z wydawaniem orzeczeń oraz realizacją bezpośredniego nadzoru nad orzekaniem w centrach orzeczniczych, obejmujących właściwość jednego lub więcej niż jednego oddziału ZUS, z zachowaniem możliwości wydawania orzeczeń w oddziale ZUS podlegającym pod centrum orzecznicze. Dodatkowo, w celu uelastycznienia i usprawnienia pracy lekarza orzecznika projektodawcy proponują wdrożenie nowego modelu organizacji pracy lekarza. Lekarz orzekający będzie wspierany przez asystenta medycznego w czynnościach technicznych i administracyjnych. Chodzi m.in. o przygotowanie dokumentacji, czy wprowadzanie danych do systemów informatycznych. Kolejna zmiana dotyczy wprowadzenia jednoosobowego orzekania we wszystkich przypadkach. Chodzi o to, aby zarówno w pierwszej instancji, jak i w drugiej instancji, wskutek złożenia zarzutu wadliwości lub sprzeciwu, orzeczenia były wydawane jednoosobowo. Ponadto, projekt doprecyzowuje i uszczegóławia reguły postępowania związane z wydawaniem orzeczeń w kontekście wprowadzanych zmian w organizacji orzecznictwa oraz z uwzględnieniem dalszej elektronizacji procesu orzekania. Doprecyzowuje także przepisy dotyczące kompetencji ZUS związanych m.in. z kontrolą prawidłowości orzeczeń o czasowej niezdolności do pracy. Projekt przewiduje również zmiany mające na celu doprecyzowanie zasad przeprowadzenia kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy.