| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Zasady wywłaszczania nieruchomości pod inwestycje publiczne

Zasady wywłaszczania nieruchomości pod inwestycje publiczne

Każda nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta. Postępowanie wywłaszczeniowe zawsze musi być poprzedzone rokowaniami o nabycie, w drodze umowy, praw do nieruchomości. 

Nieruchomość zamienna

Jednym ze sposobów zadośćuczynienia za wywłaszczenie jest przyznanie osobie wywłaszczonej nieruchomości zamiennej. Taki sposób rozliczenia możliwy jest jednak wyłącznie za zgodą wywłaszczonego właściciela lub użytkownika wieczystego. Jeżeli podmiot uprawniony wyrazi wolę przyjęcia nieruchomości zamiennej, to w decyzji o wywłaszczeniu starosta podaje dodatkowo oznaczenie nieruchomości zamiennej, według treści księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości, jej wartość oraz wysokość dopłaty.

Nieruchomość zamienna przyznawana jest z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa - jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego - jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych, z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa.

Przeniesienie praw do nieruchomości zamiennej na rzecz osoby, której zostało przyznane odszkodowanie, następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną.

Zwrot nieruchomości

Generalną zasadą jest, iż nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego następcy prawni, albo użytkownik wieczysty nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Dlatego też w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, starosta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo zarząd jednostki samorządu terytorialnego - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność tej jednostki, muszą zawiadomić poprzedniego właściciela lub jego następców prawnych, albo użytkownika wieczystego o tym zamiarze i możliwości zwrotu.

Poprzedni właściciel lub użytkownik wieczysty albo ich następcy prawni mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna do realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość może być uznana za zbędną, jeżeli:

• pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu staje się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu;

• utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Roszczenia o zwrot nieruchomości ograniczone są wyłącznie do tych nieruchomości, które są w dyspozycji Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a zatem do tych, które przed dniem wejścia w życie ustaw samorządowych nie zostały sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawa nabywcy nie zostały ujawnione w księdze wieczystej.

Przed zwrotem wywłaszczonej nieruchomości osoba uprawniona ma obowiązek zwrotu otrzymanego odszkodowania (według kwot zwaloryzowanych) lub nieruchomości zamiennej. Wysokość zwrotu odszkodowania nie może przekraczać wartości rynkowej nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli wywłaszczona została przed 5 grudnia 1990 r. - 50 proc. aktualnej wartości nieruchomości. W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości, wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie podlega odpowiednio zmniejszeniu lub zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości ustalonej na dzień zwrotu. Przy ustalaniu różnicy wartości należy przyjmować stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Ustalenie stopnia zmniejszenia albo zwiększenia wartości nieruchomości następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta w drodze decyzji. Należność może być rozłożona na raty, jednak nie dłużej niż na dziesięć lat.

Jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna. Umowa najmu, dzierżawy lub użyczenia zwracanej nieruchomości wygasa z upływem trzech miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.

PO WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO

Konsekwencje wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (Dz.U. nr 59, poz. 369) w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, są następujące:

• użytkownicy wieczyści mogą żądać zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, jeżeli stały się one zbędne dla realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu;

• organ władający nieruchomością nie może uzależniać zwrotu części nieruchomości od tego, czy może być ona zagospodarowania lub czy przylega do nieruchomości osoby, która złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

• jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, to poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy mogą żądać ich zwrotu.

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

Podstawa prawna

• Art. 112-142 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Artykuł Partnerski

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

WWW.SCANDIHOME.PL

Sklep internetowy ze skandynawskimi dodatkami do wnętrz

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »