Kategorie

Kompetencje wójtów w zakresie stosowania ulg i zwolnień podatkowych

Joanna Nowicka
Wójt może udzielać zwolnień i ulg podatkowych, odraczać terminy płatności podatków, rozkładać zobowiązania na raty, a także umarzać zaległości. Niektóre z tych ulg mają charakter fakultatywny  inne zaś są obligatoryjne.

Stosowanie ulg i zwolnień oraz zaniechanie i umorzenie zobowiązań podatkowych stanowi formę pomocy publicznej udzielanej podatnikom przez gminy. Podstawą prawną takiej pomocy są m.in. przepisy art. 67a-67e ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: Ordynacja podatkowa). Przewidują one możliwość stosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wobec budżetu państwa.

Przepisy Ordynacji podatkowej mają także zastosowanie do udzielania ulg podatkowych, umarzania, rozkładania na raty i odraczania terminów płatności należności z tytułu podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu. Dotyczą także zwalniania z obowiązku pobrania bądź ograniczenia poboru tych należności (art. 18 ust. 1 ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego).

Uprawnienia rady gminy

Wyróżniamy przepisy, które przewidują możliwość wprowadzenia (częściowo z uwzględnieniem przepisów dotyczących pomocy publicznej) przez radę gminy innych zwolnień niż przewidziane w danej ustawie. Są to m.in.:

• art. 7 ust. 3 (dotyczy podatku od nieruchomości) i art. 12 ust. 4 (dotyczy podatku od środków transportowych) ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych,

• art. 13e ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym,

• art. 7 ust. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym.

Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych

Reklama

W praktyce najczęściej stosowane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) są ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Tę formę pomocy precyzują przepisy art. 67a § 1 pkt 1-3 Ordynacji podatkowej, które przewidują możliwość uzyskania przez podatników określonych ulg w spłacie należności podatkowych.

I tak organ podatkowy (w tym - wójt, burmistrz, prezydenta miasta), na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b Ordynacji podatkowej, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

• odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty,

• odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a Ordynacji podatkowej,

• umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Uprawnienia wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)

Właściwość rzeczową organów podatkowych w sprawach stosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych określa rozporządzenie z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (dalej: rozporządzenie).

Wójtowie (burmistrzowie i prezydenci miast) jako organy podatkowe są upoważnieni - zgodnie z § 15 ust. 1 pkt 3-5 i ust. 2 rozporządzenia - do:

• odraczania terminu płatności oraz rozkładania na raty zapłaty podatku - bez ograniczenia kwoty oraz okresu spłaty,

• odraczania oraz rozkładania na raty zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetek określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a Ordynacji podatkowej - bez ograniczenia kwoty oraz okresu spłaty,

• umarzania w całości lub w części zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej - bez ograniczenia kwoty.

Przesłanki stosowania ulg i zwolnień

Reklama

Żeby organ podatkowy (wójt, burmistrz, prezydent miasta) mógł podjąć decyzję w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, musi ustalić, czy istnieją przesłanki wymienione w przepisie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Względy uzasadnione ważnym interesem podatnika wymagają ustalenia jego sytuacji majątkowej oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią na skutek realizacji zobowiązania dla niego i jego firmy. Jednak organ musi mieć także na uwadze interes publiczny, a więc i to, że to właśnie względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązania podatkowe były realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (wyrok NSA z 26 marca 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 149/01).

Dodatkowo, wydanie decyzji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych wymaga zbadania, czy z okoliczności faktycznych sprawy wynika istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Posłużenie się przez ustawodawcę takimi ogólnymi pojęciami (tzw. klauzulami generalnymi) oznacza, że w każdej sprawie indywidualnie powinno się wyważać, czy wskazane przez podatnika okoliczności, w powiązaniu z ustaleniami dokonanymi z urzędu przez organ podatkowy, wskazują na ważny interes podatnika lub interes społeczny, uzasadniający umorzenia podatku (wyrok NSA z 17 stycznia 2001 r., sygn. akt I SA/Ka 1882/99).

Dla organów stanowiących prawo ważne jest także rozróżnienie pojęć „ulgi” i „zwolnienia”.

Różnica między ulgą a zwolnieniem

Jak stwierdził WSA w Olsztynie w wyroku z 17 maja 2006 r. (sygn. akt I SA/Ol 168, 06; OwSS 2006/3/95), ulga w rozumieniu Ordynacji podatkowej to każde działanie prawodawcy mające na celu stworzenie podatnikowi korzystnej sytuacji przy obliczaniu podatku, dającej w efekcie ograniczenie jego wielkości. Pojęcia ulgi i zwolnienia nie są tożsame, ale nie są to pojęcia wzajemnie się wykluczające.

W uchwale NSA z 28 października 2002 r. (sygn. akt FPK 7/02; ONSA 2003/2/59) sąd stwierdził m.in., że w przypadku ulgi podatkowej ustawodawca nie rezygnuje z opodatkowania, gdyż jego zamiarem jest tylko i wyłącznie redukcja obciążenia podatkowego, zmniejszenie rozmiarów płaconego podatku. Ulga podatkowa może polegać albo na korekcie podstawy opodatkowania, albo na zastosowaniu obniżonych stawek podatkowych, albo na korekcie wyliczonego podatku. Zwolnienie podatkowe oznacza natomiast definitywne, ostateczne wyłączenie określonej kategorii podatników lub przedmiotu opodatkowania spod obowiązku podatkowego.

Ulgi o charakterze uznaniowym

Należy podkreślić, że ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidziane w Ordynacji podatkowej mają charakter uznaniowy, wójt (burmistrz, prezydent miasta) jako organ podatkowy może bowiem przyznać ulgę, ale nie ma takiego obowiązku (wyrok NSA z 19 grudnia 2003 r., sygn. akt SA/Bk 393/03).

Przy czym fakt, że decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy, nie oznacza, że organ podatkowy, wydając rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu, może zachowywać się w sposób dowolny. Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz rozważenia ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 21 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 683/99).

Ulga w spłacie należności podatkowych może być udzielona tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, stąd też istotna jest właściwa interpretacja tych dwóch pojęć (w niedookreślonych przepisach).

Zastrzeżenia dla przedsiębiorców

Wójt (burmistrz, prezydent miasta) udzielający ulgi w zakresie spłaty zobowiązań podatkowych powinien pamiętać o istotnym wyłączeniu zawartym w art. 67b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy może udzielić podatnikowi (przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą) wszelkich ulg wymienionych w art. 67a Ordynacji podatkowej, jeżeli nie stanowią one pomocy publicznej.

Ulgi takie mogą natomiast być udzielone, jeżeli stanowią:

1) pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis,

2) pomoc publiczną:

• regionalną,

• udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

• udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

• udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

• udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

• będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów, a także

• na szkolenia, zatrudnienie, rozwój małych i średnich przedsiębiorstw, restrukturyzację, na ochronę środowiska, prace badawczo-rozwojowe, jak również

• udzielaną na inne przeznaczenia określone w aktach wykonawczych przez Radę Ministrów.

 

Obligatoryjność niektórych zwolnień i ulg

Przeciwieństwem omówionych wcześniej ulg i zwolnień podatkowych o charakterze uznaniowym są te przewidziane w przepisach prawa materialnego (w poszczególnych ustawach podatkowych) bądź w przepisach prawa miejscowego, jakimi są uchwały rady gminy. Ulgi ustawowe lub wynikające z uchwał rady gminy mają już bowiem charakter obligatoryjny. Oznacza to obowiązek przyznania przez organ podatkowy ulgi z urzędu lub na wniosek podatnika, niezależnie od woli organu podatkowego (oczywiście, o ile są spełnione warunki zastosowania danej ulgi).

Takimi ulgami są na przykład zwolnienia i ulgi podatkowe przewidziane w uchwałach rady gminy w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców podejmujących działalność gospodarczą na wyznaczonym terenie, w celu aktywizacji tego obszaru. Kolejnym przykładem są zwolnienia i ulgi w podatku od środków transportowych dla przedsiębiorców stosujących w użytkowanych pojazdach urządzenia chroniące środowisko czy też paliwo ekologiczne w transporcie (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3648/06).

Co istotne, rada gminy, wprowadzając na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych „inne zwolnienia przedmiotowe”, nie może odnieść tych zwolnień do niektórych tylko podatników wymienionych w art. 3 ust. 1 tej ustawy (wyrok NSA z 5 stycznia 2005 r., sygn. akt FSK 961/04; PP 2005/10/56).

Charakter przedmiotowy

Upoważnienie rady gminy do stosowania w drodze uchwały innych zwolnień z podatków niż przewidziane w danej ustawie, są ograniczone do zwolnień przedmiotowych (zob. glosa do wyroku NSA z 25 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 235/03; OSP 2004/4/50).

Oznacza to, że rada gminy, kreując politykę podatkową na swoim terenie, może np. biorąc pod uwagę aspekt gospodarczy i rozwojowy zwolnić z podatku od nieruchomości określone grunty, budynki i budowle, nie może natomiast zwolnić od tego podatku konkretnych podatników (tj. stosować zwolnień podmiotowych). Z takiego zwolnienia na mocy uchwały rady gminy może jednak skorzystać każdy podatnik (przedsiębiorca), który spełni kryteria i wymogi zawarte w tej uchwale, a warunkujące dane zwolnienie.

Organy stanowiące prawo miejscowe powinny jednocześnie mieć na uwadze fakt, że stosowanie w drodze uchwały rady gminy „dodatkowych” zwolnień z podatków jest równoznaczne z rezygnacją z określonych dochodów, które mogłyby zasilić budżet gminy.

Joanna Nowicka

Podstawy prawne:

• Ustawa z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (j.t. Dz.U. z 2006 r. nr 136, poz. 969, ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 109, poz. 747)

• Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. nr 121, poz. 844; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. nr 93, poz. 585)

• Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 225, poz. 1671)

• Ustawa z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U. nr 200, poz. 1682; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 249, poz. 1825)

• Ustawa z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (j.t. Dz.U. z 2008 r. nr 88, poz. 539)

• Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. nr 165, poz. 1371; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. nr 249, poz. 1860)

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    12 cze 2021
    Zakres dat:

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?

    Obowiązek zgłoszenia, czym ogrzewamy domy od 1 lipca 2021 r.

    Obowiązek zgłoszenia czym ogrzewamy domy - 1 lipca 2021 roku rusza zbieranie danych do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Do kiedy będzie trzeba zgłosić urządzenia? Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Euro 2021: Narodowa Strefa Kibica na mecz Polski z Hiszpanią

    Euro 2021 - Strefa Kibica na Stadionie Narodowym. 19 czerwca 2021 roku na Stadionie Narodowym będzie można oglądać mecz reprezentacji Polski z Hiszpanią na Mistrzostwach Europy w Piłce Nożnej. Jakie będą zasady? Ile osób będzie mogło wejść na stadion?

    MEiN proponuje zmiany w liście lektur

    Zmiany w liście lektur - Ministerstwo Edukacji i Nauki rozpoczyna konsultacje społeczne. Potrwają do 8 lipca.

    Narodowy Spis Powszechny - jak powinni się spisać studenci?

    Narodowy Spis Powszechny - studenci mogą nie mieć świadomości, że ciąży na nich obowiązek spisowy. Nigdy nie brali udziału w spisie - ostatni był 10 lat temu, gdy byli jeszcze dziećmi. Mogą też myśleć, że zrobią to za nich rodzice lub dom studencki. Najlepiej jednak wziąć odpowiedzialność we własne ręce i spisać się samodzielnie! Tym bardziej, jeśli nie mieszka się z rodzicami lub w akademiku.

    Strajk Pielęgniarek: Czujemy się oszukane przez rząd [PODCAST]

    11 manifestacji w centralnych miejscach miast wojewódzkich, 4000 uczestników: pielęgniarki, pielęgniarze, położne - tak wyglądał strajk ostrzegawczy pielęgniarek i położnych. Czy będzie strajk generalny? Zapraszamy do wysłuchania podcastu.

    Do kiedy wystawienie ocen 2021?

    Do kiedy wystawienie ocen 2021? Ile czasu mają uczniowie na poprawienie ocen końcowych? Kiedy jest zakończenie roku szkolnego?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki?

    Polski Ład: czy stracą seniorzy i osoby wymagające opieki? W ramach Polskiego Ładu rząd przedstawił plan 10 ustaw do przygotowania w ciągu 100 najbliższych dni. W pakiecie tym niemal nie przewidziano działań zawartych w części „Złota jesień życia”. Wyjątkiem są emerytury bez podatku, ale ta planowana zmiana, bez równoległych korekt w innych obszarach wsparcia, niesie również skutki uboczne dla części osób starszych – zwłaszcza niesprawnych, wymagających opieki i ich rodzin.

    Praca zdalna w urzędach – czerwiec 2021 r.

    Praca zdalna w urzędach – do kiedy przedłużona? Jak długo będzie ograniczona praca urzędów? Jaka jest dopuszczalna liczba osób (interesantów) w urzędzie w czerwcu 2021 roku?

    Certyfikat COVID na telefonie

    Certyfikat COVID na telefonie - od kiedy? Odpowiadamy na pytania - gdzie go teraz szukać i kiedy paszport covidowy pojawi się w aplikacji mObywatel.

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat od 7 czerwca 2021

    Szczepienia na COVID-19 młodzieży w wieku 12-15 lat ruszyły. Jak młodzież może zapisać się na szczepienie? Czy konieczna jest zgoda i obecność rodziców?

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy

    Czyste Powietrze - zachęty dla gmin, dodatkowe terminy. Do 15 czerwca 2021 r. jest czas na zgłoszenia nowych gmin do programu „Czyste Powietrze”, a do 15 lipca br. wydłużono termin podpisywania porozumień i aneksów przez gminy, które już wcześniej wyraziły chęć skorzystania z finansowych bonusów.

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda?

    Paszport covidowy - co daje, jak wygląda? Przedstawiamy najważniejsze informacje o unijnym certyfikacie COVID.

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca

    Zgromadzenia spontaniczne - zniesienie zakazu prawdopodobne pod koniec czerwca - poinformował w poniedziałek szef KPRM, pełnomocnik rządu ds. szczepień Michał Dworczyk. Wtedy planowane jest kolejne luzowanie obostrzeń dotyczących COVID-19.

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne?

    Zgromadzenia spontaniczne - czy są legalne? Rząd łagodzi obostrzenia covidowe, ale utrzymuje całkowity zakaz zgromadzeń spontanicznych. RPO przesłał swoje stanowisko do premiera Mateusza Morawieckiego.

    Rola najwyższego kierownictwa we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów 

    Najwyższe kierownictwo - rola we wdrażaniu Compliance i systemów dla sygnalistów. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony osób zgłaszających przypadki naruszenia prawa Unii, zwaną potocznie dyrektywą o sygnalistach, pozostało 6 i pół miesiąca, aby sektor publiczny oraz duże przedsiębiorstwa wdrożyły systemy dla sygnalistów. Odpowiedzialność za to ponosi najwyższe kierownictwo.

    Program "Sportowe Wakacje+" w 2021 roku

    "Sportowe Wakacje+". Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu wraz z Fundacją Lotto im. Haliny Konopackiej przeznaczyły 30 milionów złotych na drugą edycję programu "Sportowe Wakacje+" - poinformował szef resortu, wicepremier Piotr Gliński.

    Polski Ład - utrata dochodów samorządów

    Polski Ład - w dużej mierze zapłacą za niego samorządy. Z szacunków Ministerstwa Finansów wynika, że ich dochody mają spaść o ok. 10–11 mld zł, ale rząd obiecuje, że ten ubytek pokryje specjalna subwencja inwestycyjna. Według ekspertów może ona jednak się okazać niewystarczająca.

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa

    Młodzieżowe rady gmin, powiatu i sejmiki województwa - Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelizację przepisów dotyczących samorządów lokalnych. Dzięki nowym rozwiązaniom, młode osoby będą miały szersze możliwości do angażowania się w życie publiczne i obywatelskie.