Zasada prawidłowej ewidencji księgowej funduszy

W jednostkach sektora finansów publicznych wyróżnia się następujące fundusze: fundusz jednostki, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, fundusz mienia zlikwidowanych jednostek, pozostałe państwowe i samorządowe fundusze celowe (fundusze pozabudżetowe).

Zapisy na koncie

Do ewidencji funduszu jednostki służy konto 800 - Fundusz jednostki.

Podstawowe zapisy na koncie 800 po stronie Ma, czyli powodujące zwiększenie stanu funduszu, to np.: równowartość otrzymanego pierwszego wyposażenia w aktywa trwałe i obrotowe w korespondencji, przeksięgowanie zysku roku ubiegłego jednostki budżetowej (księgowanie w roku następnym z datą przyjęcia sprawozdania finansowego) oraz przeksięgowanie zrealizowanych w minionym roku przez jednostkę wydatków budżetowych (pod datą sporządzenia sprawozdania finansowego lub dnia 31 grudnia). Zwiększenie stanu funduszu następuje również, gdy wzrasta wartość środków trwałych na skutek aktualizacji oraz po otrzymaniu dotacji z budżetu i środków z innych źródeł na inwestycje zakładów budżetowych.

Z kolei podstawowe zapisy na koncie 800 po stronie Wn, czyli zmniejszenia stanu funduszu, to: strata bilansowa ubiegłego roku (księgowanie pod datą zatwierdzenia sprawozdania finansowego), przeksięgowanie zrealizowanych w minionym roku przez jednostkę budżetową dochodów budżetowych (pod datą sporządzenia sprawozdania finansowego lub 31 grudnia) oraz wartość pokrycia amortyzacji podstawowych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, a także zmniejszenie dotychczasowej wartości środków trwałych na skutek aktualizacji. Odpowiednie zapisy na kocie 800 po stronie Wn wiążą się również z: nieumorzoną wartością środków trwałych wycofanych z eksploatacji na skutek zużycia, zniszczenia, utraty ekonomicznej przydatności, sprzedaży z dotychczasowym umorzeniem otrzymanych nieodpłatnie używanych podstawowych środków trwałych. Kolejne powody pojawienia się zapisów na koncie, o którym mowa po stronie Wn, to: nieodpłatne przekazanie środków trwałych, dzieł sztuki, inwestycji; przeksięgowanie równowartości przekazanych w danym roku dotacji budżetowych oraz środków budżetowych wydatkowanych na sfinansowanie inwestycji własnych jednostek budżetowych; wyksięgowanie kosztów sprzedanych lub zaniechanych inwestycji; przeksięgowanie pod datą zatwierdzenia sprawozdania finansowego straty bilansowej gospodarstwa pomocniczego oraz nieumorzona wartość środków trwałych uznanych za niedobory niezawinione.

Na koncie 800 po stronie WN zapisuje się także pasywa przejęte od zlikwidowanych (połączonych) jednostek.

Zlikwidowane jednostki

Fundusz ten obejmuje wartość majątku zlikwidowanych przedsiębiorstw państwowych, komunalnych lub innych jednostek organizacyjnych przejętego przez organy założycielskie i nadzorujące.

Fundusz ten występuje wyłącznie w jednostkach budżetowych. Do ewidencji tego funduszu służy konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek.

Po stronie Wn konta 855 ujmuje się zmniejszenia funduszu z tytułu sprzedaży mienia, nieodpłatnego przekazania, likwidacji lub przejęcia mienia na własne potrzeby. Po stronie Ma na koncie 855 ujmuje się natomiast stan funduszu i jego zwiększenia o równowartość składników majątkowych zlikwidowanych podmiotów.

Podstawowe zapisy na koncie 855 przedstawiają się następująco:

1. Wartość bilansowa mienia przejętego przez organ założycielski po zlikwidowanych przedsiębiorstwach lub innych jednostkach podporządkowanych: Wn konto 015 - Mienie zlikwidowanych jednostek Ma konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek;

2. Zwiększenie wartości mienia przejętego po zlikwidowanych jednostkach do sumy wynikającej z wyceny: Wn konto 015 - Mienie zlikwidowanych jednostek Ma konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek;

3. Wartość sprzedanego mienia zlikwidowanych przedsiębiorstw lub podległych jednostek pod datą zapłaty całości należności lub raty: Wn konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek Ma konto 226 - Długoterminowe należności budżetowe

4. Wartość przejętego mienia przekazanego nieodpłatnie lub na własne potrzeby jednostki założycielskiej lub nadzorującej: Wn konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek Ma konto 015 - Mienie zlikwidowanych jednostek;

5. Wartość zlikwidowanego mienia w przypadku, kiedy nie można go sprzedać: Wn konto 855 - Fundusz mienia zlikwidowanych jednostek Ma konto 015 - Mienie zlikwidowanych jednostek.

Fundusz pozabudżetowy

Fundusze pozabudżetowe obejmują państwowe i samorządowe fundusze celowe, tworzone na podstawie art. 29 ustawy o finansach publicznych oraz pozostałe fundusze specjalnego przeznaczenia.

Do ewidencji tych funduszy służy konto 853 - Fundusze pozabudżetowe.

Po stronie Wn konta 853 ujmowane są koszty oraz inne niż koszty zmniejszenia funduszy, zaś po stronie Ma - przychody oraz pozostałe zwiększenia funduszy.

Podstawowe zapisy księgowe na koncie 853 są następujące:

1. Wpływ środków pieniężnych zwiększających fundusze celowe, specjalnego przeznaczenia i inne np. fundusze motywacyjne: Wn konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia Ma konto 853 - Fundusze pozabudżetowe

2. Dopisanie przez bank oprocentowania od środków poszczególnych funduszy Wn konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia Ma konto 853 - Fundusze pozabudżetowe;

3. Pobranie gotówki do kasy na opłacenie kosztów obciążających fundusze: Wn konto 101 - Kasa Ma konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

4. Koszty finansowane środkami funduszy, opłacone gotówką lub przelewem z rachunku bankowego: Wn konto 853 - Fundusze pozabudżetowe Ma konto 101 - Kasa lub konto 135 Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia;

5. Opłacenie przelewem zobowiązań obciążających fundusze: Wn konta zespołu rozrachunków (zespół 2) Ma konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

6. Należności zwiększające fundusze pozabudżetowe: Wn konta zespołu rozrachunków (zespół 2) Ma konto 853 - Fundusze pozabudżetowe;

7. Odpis aktualizujący wartość należności funduszy: Wn konto 853 - Fundusze pozabudżetowe Ma konto 290 - Odpisy aktualizujące należności;

8. Zmniejszenie odpisu aktualizującego należności na skutek ustania przyczyny jego dokonania: Wn konto 290 - Odpisy aktualizujące należności Ma konto 853 - Fundusze pozabudżetowe.

PRZYKŁAD

FUNDUSZ ŚWIADCZEŃ SOCJALNYCH

Ewidencja księgowa na koncie 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych polega na tym, że wszelkie zwiększenia zapisane są po stronie Ma konta 851. Po stronie Wn - ewidencjonowane są odpowiednio zmniejszenia.

Typowe zapisy księgowe na koncie 851 są następujące:

1. Podstawowy odpis na ZFŚS w koszty:

• Wn konto 400 - Koszty według rodzajów

• Ma konto 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

2. Wpływ środków na ZFŚS:

• Wn konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

• Ma konto 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

3. Naliczone odsetki od środków zgromadzonych na rachunku środków funduszu:

• Wn konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

• Ma konto 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

4. Naliczone odsetki od pożyczek mieszkaniowych udzielonych pracownikom:

• Wn konto 234 - Pozostałe rozrachunki z pracownikami

• Ma konto 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

5. Opłacone z rachunku bakowego koszty działalności socjalnej:

• Wn konto 851 - Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

• Ma konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

6. Odpis aktualizujący należności z tytułu udzielonych pożyczek:

• Wn konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia

• Ma konto 290 - Odpisy aktualizujące należności

7. Zmniejszenie odpisu aktualizującego należności w wyniku ustania przyczyny jego dokonania:

• Wn konto 290 - Odpisy aktualizujące należności

• Ma konto 135 - Rachunki środków funduszy specjalnego przeznaczenia.

BARBARA KOŁODZIEJ

gp@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.).

• Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych (Dz.U. nr 142, poz. 1020 ze zm.).