Wynagrodzenia w samorządzie w pytaniach i odpowiedziach

Nagroda jubileuszowa a umowa na czas określony

Na początku sierpnia zatrudniliśmy na okres próbny nowego pracownika. Został on zatrudniony jedynie na trzy miesiące, ale jego łączny staż pracy w trzecim miesiącu pracy u nas wyniesie 30 lat. Czy będziemy zobowiązani do wypłaty nagrody jubileuszowej, mimo że możemy np. nie przedłużyć z tym pracownikiem umowy?

Tak, pracownik samorządowy nabywa prawo do nagrody jubileuszowej po przepracowaniu wymaganego okresu. Nie ma tu znaczenia ani rodzaj zawartej umowy o pracę, ani staż pracownika u danego pracodawcy.

Łączny staż pracy pracownika samorządowego to jedyny warunek niezbędny do uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej. Fakt zatrudnienia takiego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony (np. na trzymiesięczną umowę o pracę na okres próbny) nie pozbawia go uprawnień pracowniczych gwarantowanych dla danej grupy zawodowej. Przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych przewidują również, że do okresów pracy uprawniających do dodatku stażowego oraz nagrody jubileuszowej wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.

Szczegółowe regulacje związane z zasadami przyznawania i wypłaty nagrody jubileuszowej pracownikom samorządowym wynikają z przepisów rozporządzenia z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (dalej: rozporządzenie płacowe). Jak wynika z § 8 rozporządzenia płacowego, pracownik samorządowy nabywa prawo do nagrody jubileuszowej w dniu upływu okresu uprawniającego (np. 30 lat pracy) – a dodatkowo pracodawca jest zobowiązany wypłacić nagrodę niezwłocznie po nabyciu do niej prawa przez pracownika.

ZAPAMIĘTAJ!

Obowiązek udokumentowania stażu pracy, który daje prawo do nagrody jubileuszowej, ciąży na pracowniku.

Jedynie w przypadkach gdy pracownik pozostaje jednocześnie w innym stosunku pracy, do okresu uprawniającego go do nagrody jubileuszowej wlicza się tylko jeden z tych okresów. W podstawowym miejscu pracy nie zalicza się trwającego zatrudnienia dodatkowego i na odwrót. Z sytuacji opisanej w pytaniu wynika jednak, że praca w jednostce samorządowej jest jedynym zatrudnieniem pracownika. Dlatego też udokumentowany staż pracy powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu uprawnień do nagrody już w momencie rozpoczęcia pracy. Fakt zatrudnienia na czas określony (i na okres próbny) nie może pozbawić pracownika prawa do nagrody jubileuszowej.

ZAPAMIĘTAJ!

Pracodawca nie może zawrzeć w przepisach wewnętrznych jednostki żadnych regulacji, które mogłyby pozbawić uprawnionego pracownika prawa do nagrody jubileuszowej.

Pracodawca ma prawo przyznać zatrudnionemu większe świadczenia, niż ma on zagwarantowane w przepisach, natomiast nie może uregulować zasad uzyskania prawa do nagrody jubileuszowej na gorszych warunkach. Wprowadzenie np. minimalnego zakładowego stażu zatrudnienia jest niedopuszczalne. Nie można też samodzielnie decydować o wypłaceniu nagrody w niższej, niż przewidują przepisy, wysokości.

Nagroda jubileuszowa przysługuje w wysokości:

• po 20 latach pracy – 75% wynagrodzenia miesięcznego,

• po 25 latach pracy – 100% wynagrodzenia miesięcznego,

• po 30 latach pracy – 150% wynagrodzenia miesięcznego,

• po 35 latach pracy – 200% wynagrodzenia miesięcznego,

• po 40 latach pracy – 300% wynagrodzenia miesięcznego,

• po 45 latach pracy – 400% wynagrodzenia miesięcznego.

Sfera budżetowa nie ma dowolności w kształtowaniu zasad wynagradzania swoich pracowników. To, co wynika z przepisów ustaw lub aktów wykonawczych, obowiązuje zarówno pracodawców, jak i pracowników – a przepisy ustawy o pracownikach samorządowych i rozporządzenia płacowego nie przewidują możliwości pozbawienia pracownika prawa do nagrody jubileuszowej w związku z krótkotrwałym zatrudnieniem w danej jednostce samorządowej.

Jeśli więc ów pracownik w trzecim miesiącu swojej umowy nabędzie prawo do nagrody jubileuszowej za 30 lat pracy, powinna mu ona zostać wypłacona – niezależnie od faktu, czy umowa zostanie mu przedłużona, czy też nie.

Wypłacenie zbyt wysokiego wynagrodzenia>>

Wynagrodzenie urlopowe a dodatki do wynagrodzenia

Pracownica urzędu miasta od początku września zmieni zakres swoich obowiązków i stanowisko. Tym samym zostanie pozbawiona dodatku specjalnego, ale w to miejsce otrzyma dodatek funkcyjny. Zgodnie z przyjętym planem urlopów pracownica we wrześniu wykorzysta przysługujący jej urlop wypoczynkowy. Czy naliczając wysokość przysługującego jej wynagrodzenia urlopowego, trzeba zaliczyć oba te dodatki?

Nie, do wynagrodzenia urlopowego we wrześniu doliczymy tylko te dodatki, które pracownica faktycznie w tym miesiącu otrzyma.

Pracownikowi samorządowemu może zostać przyznany dodatek funkcyjny oraz – z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań – dodatek specjalny (art. 36 ustawy o pracownikach samorządowych). Charakter dodatku specjalnego różni się od dodatku funkcyjnego. Przy dodatku specjalnym nie ma bowiem szczegółowych kryteriów, na podstawie których jasno można stwierdzić, kiedy pracownik samorządowy ma prawo do dodatku specjalnego (z wyjątkiem wójtów, burmistrzów i prezydentów miast). O jego przyznaniu decyduje samodzielnie pracodawca, biorąc pod uwagę charakter wykonywanej przez pracownika pracy i zakres powierzonych mu obowiązków. Inaczej sprawa wygląda z dodatkiem funkcyjnym. O tym, czy pracownik ma prawo do takiego dodatkowego składnika wynagrodzenia, decyduje zajmowane przez niego stanowisko.

Do podstawy wynagrodzenia urlopowego wlicza się stałe składniki wynagrodzenia – określone w stawce miesięcznej (a taki właśnie charakter mają oba te dodatki), do których pracownik ma prawo. Przyjmuje się je wtedy w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu. Taki sposób liczenia wynagrodzenia urlopowego wynika z przepisów rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (dalej: rozporządzenie urlopowe).

Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej (w stałej wysokości) uwzględnia się w wynagrodzeniu urlopowym w wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania urlopu (§ 7 rozporządzenia urlopowego). Oczywiście możliwe jest również wyliczanie średniej z kilku miesięcy, ale pamiętajmy, że dotyczy to tylko składników wynagrodzenia przysługujących za okresy nie dłuższe niż jeden miesiąc i niewypłacanych w stałej miesięcznej kwocie.

Dodatkowo, za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował (art. 172 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; dalej: k.p.). Oznacza to zatem, że pracownik w miesiącu wykorzystania urlopu wypoczynkowego otrzyma normalne, przysługujące mu wynagrodzenie złożone ze stałych składników. W takim przypadku nie ma nawet potrzeby odrębnego wyliczania takiego wynagrodzenia.

W sytuacji opisanej w pytaniu, pracownica wykorzysta urlop wypoczynkowy we wrześniu. Wynagrodzenie pracownicy składa się ze stałych składników. Nie ma zatem potrzeby naliczania średniej z kilku miesięcy. Co więcej, w takim przypadku fakt wykorzystania urlopu nie wpłynie na wysokość miesięcznego wynagrodzenia tej pracownicy.

Skoro zatem pracownica od września nie otrzymuje już dodatku specjalnego, nie będzie on wliczany do wynagrodzenia za ten miesiąc, a tym samym nie będzie uwzględniony w wynagrodzeniu urlopowym. Dodatek specjalny należałoby uwzględnić, gdyby we wrześniu był on nadal wypłacany. Nowy dodatek funkcyjny od 1 września będzie natomiast doliczony do wynagrodzenia zasadniczego tej pracownicy, a tym samym będzie on uwzględniony również w jej wynagrodzeniu urlopowym.

Wynagrodzenie pracownika samorządowego za pracę w godzinach nadliczbowych>>

Dodatki w podstawie wymiaru zasiłku

Pracownica lada chwila przejdzie na zasiłek chorobowy. W jaki sposób wypłacić jej dodatek stażowy? Czy można wliczyć go do podstawy wymiaru (tak jak przy zasiłku macierzyńskim), czy też wypłacić niezależnie od zasiłku? Jak postąpić z dodatkiem specjalnym i funkcyjnym?

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i opiekuńczego dla pracowników samorządowych nie uwzględnia się dodatku za wieloletnią pracę (stażowego). Jak wynika bowiem z § 7 ust. 2 rozporządzenia płacowego, dodatek stażowy przysługuje pracownikowi za dni, za które otrzymuje on wynagrodzenie, oraz za dni nieobecności w pracy z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby albo konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, za które pracownik otrzymuje z tego tytułu zasiłek z ubezpieczenia społecznego. A zatem dodatek stażowy jest wypłacany obok zasiłków: chorobowego i opiekuńczego. Uwzględnienie go w podstawie wymiaru zasiłków byłoby więc nieprawidłowe. Ta zasada nie dotyczy jednak zasiłku macierzyńskiego. Przepisy rozporządzenia płacowego nie przewidują wypłaty dodatku stażowego obok zasiłku macierzyńskiego. Dlatego też dodatek stażowy powinien być wliczany do podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego, a nie wypłacony obok, tak jak w przypadku dodatku stażowego.

Dodatek stażowy w podstawie wymiaru zasiłku macierzyńskiego uwzględniamy w następujący sposób:

1) do miesięcy przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia dodajemy kwoty dodatku wypłacone za poszczególne miesiące (po ewentualnym uzupełnieniu),

2) od tak podwyższonej podstawy wymiaru ustalamy miesięczną podstawę wymiaru i miesięczny zasiłek.

Wybrani pracownicy samorządowi mają prawo do dodatku funkcyjnego. Dodatek ten powinien być uwzględniany w podstawie wymiaru wynagrodzenia i zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku macierzyńskiego oraz świadczenia rehabilitacyjnego. Oczywiście podstawowym warunkiem umożliwiającym zaliczenie tego dodatku do podstawy wymiaru zasiłków jest zapis zawarty w regulaminie wynagradzania obowiązującym u pracodawcy, który przewiduje niewypłacanie tego dodatku za okresy wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W przypadku gdyby wewnętrzne przepisy płacowe przewidywały wypłatę dodatku funkcyjnego również w czasie np. choroby, nie byłoby mowy o wliczaniu go do podstawy.

Obecnie ani ustawa o pracownikach samorządowych, ani rozporządzenie o ich wynagradzaniu nie przewidują możliwości wypłaty dodatku funkcyjnego obok świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Dlatego pracownikom, którym dodatek funkcyjny przysługuje z tytułu zajmowanego stanowiska w jednostkach samorządowych, należy uwzględniać go przy ustalaniu wysokości świadczeń.

W przypadku gdyby dodatek funkcyjny był przyznawany pracownikowi samorządowemu tylko do określonego terminu, wówczas przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków należy stosować art. 41 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa zasiłkowa). Zgodnie z tym przepisem, składników wynagrodzenia przysługujących w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tylko do określonego terminu, nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należnego za okres po tym terminie.

Podobnie sprawa wygląda z dodatkiem specjalnym, przyznawanym z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków służbowych lub powierzenia dodatkowych zadań pracownikowi. W tym przypadku też decydujące znaczenie ma zapis w regulaminie wynagradzania dotyczący sposobu jego wypłaty. Regulamin obowiązujący u pracodawcy może bowiem zastrzegać wypłatę tego dodatku obok zasiłków. Dodatkowo – jak wynika z charakteru tego dodatku – jest on przyznawany tylko na okres zwiększonych obowiązków (czyli do określonego terminu). A zatem zastosujemy tu zasadę wyłączenia określoną w art. 41 ust. 2 ustawy zasiłkowej.

Magdalena Kasprzak

Podstawy prawne

• Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 223, poz. 1458)

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 115, poz. 958)

• Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (j.t. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 97, poz. 800)

• Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. Nr 50, poz. 398)

• Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. Nr 2, poz. 14; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 217, poz. 1591)