Status żołnierza zawodowego ze względu na jego uposażenie

Zgodnie z art. 3 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, żołnierzem zawodowym jest żołnierz (w czynnej służbie), który pełni stałą albo kontraktową zawodową służbę wojskową. Natomiast służba wojskowa pełniona jest dla dobra Rzeczypospolitej Polskiej i wymaga od żołnierzy odpowiedniego zdyscyplinowania, lojalności oraz poświęcenia.

W zamian za służbę wojskową państwo zapewnia żołnierzom zawodowym godne warunki życia, umożliwiające oddanie się służbie Narodowi i Ojczyźnie, rekompensując odpowiednio trud, ograniczenia i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej. Na podstawie powyższej regulacji, w najprostszy sposób można określić status prawny żołnierza zawodowego (dalej jako: żołnierz), w odniesieniu do jego obowiązków oraz uprawnień.

Z jednej strony ustawodawca mówi o tym, czego oczekuje od żołnierza tj. służby wojskowej, z drugiej strony natomiast mówi to, co państwo oferuje żołnierzom w zamian za ich służbę wojskową. O ile charakter oraz zakres obowiązków spoczywających na żołnierzach jest w ogólnym zarysie znany. O tyle warto w tym miejscu, dokładniej przedstawić niektóre z finansowych uprawnień, jakie otrzymuje lub może otrzymać żołnierz, w związku ze swoją służbą wojskową, szczególnie mając na uwadze zapewnienie godnych warunków życia, rekompensatę trudu oraz wyrzeczeń związanych ze służbą. Zagadnienia te uregulowane są w szereg aktów prawnych, z których najważniejsze to:

- ustawa o służbie zawodowej żołnierzy (wraz z rozporządzeniami wykonawczymi);

- ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej;

- ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

- ustawa o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin.

Składniki wynagrodzenia

Wynagrodzenie żołnierza zasadniczo składa się z następujących składników:

- uposażenia zasadniczego;

- dodatków do uposażenia;

- należności pieniężnych.

Wysokość uposażenia zasadniczego uzależniona jest od stopnia wojskowego, zakresu wykonywanych zadań służbowych, ponoszonej odpowiedzialności i wymaganych kwalifikacji (grupy uposażenia).

Szczegółowo wysokość uposażenia określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych zgodnie, z którym wynosi ono min. 2.500 zł brutto. 

Czytaj także: Wojsko zrekompensuje firmie nieobecność pracownika>>

Dodatki

Ponadto żołnierze zawodowi w formie decyzji mogą otrzymywać następujące dodatki do uposażenia zasadniczego:

a)    dodatek specjalny - za szczególne właściwości lub warunki pełnienia zawodowej służby wojskowej, do których zalicza się m.in.:

- wykonywanie określonych lotów oraz obsługę wojskowych statków powietrznych,,

-  pełnienie służby w składzie załóg jednostek pływających Marynarki Wojennej wychodzących na morze,

- wykonywanie pod wodą zadań z użyciem sprzętu nurkowego,

- wykonywanie skoków ze spadochronem,

- pełnienie służby polegającej na bezpośrednim fizycznym zwalczaniu terroryzmu lub szkoleniu w tym zakresie,

- wykonywanie czynności polegających na rozminowywaniu terenu lub jego oczyszczaniu z przedmiotów wybuchowych albo niebezpiecznych,

- pełnienie służby w warunkach szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych,

- wykonywanie zadań związanych z zapobieganiem skutkom klęsk żywiołowych lub ich usunięciem oraz ratowniczych.

Dodatek specjalny ustala się w oparciu o mnożnik kwoty bazowej, która wynosi obecnie 1.500 zł. Szczegółowe zasady ustalania mnożnika kwoty bazowej dla każdego rodzaju pełnionych zadań określa rozdział II Rozporządzenia  Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych.

b)   dodatek służbowy - za pełnienie zawodowej służby wojskowej na określonych stanowiskach dowódczych i kierowniczych lub samodzielnych albo w określonych jednostkach wojskowych;

c)   dodatek za długoletnią służbę wojskową  –  przyznawany już po trzech latach służby wojskowej  w wysokości - 3 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego, następnie kwota wzrasta aż do 30% po 30 latach służby;

d)  dodatek motywacyjny - przyznawany żołnierzom zawodowym pełniącym służbę w korpusach podoficerów zawodowych i szeregowych zawodowych za uzyskanie w opinii służbowej oceny bardzo dobrej oraz posiadanie odpowiedniej klasy kwalifikacyjnej.

Ważne!

Żołnierzowi zawodowemu spełniającemu równocześnie warunki do otrzymywania dodatków specjalnych o charakterze stałym z kilku tytułów, przysługuje jeden dodatek specjalny w wyższej stawce miesięcznej. Co ma odpowiednio zastosowanie również w przypadku zbiegu uprawnień do dodatku służbowego.

Wyżej wskazane dodatki przyznawane są w formie decyzji dowódcy jednostki wojskowej.

Należności pieniężne

Na podstawie art. 73 ustawy o służbie wojskowej, żołnierzy zawodowych może otrzymać następujące należności pieniężne:

  1)   zasiłek na zagospodarowanie - przyznawany jednokrotnie w wysokości jednomiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, żołnierzowi służby stałej - po objęciu stanowiska służbowego oraz żołnierzowi służby kontraktowej - po zawarciu drugiego kontraktu;

  2)   dodatkowe uposażenie roczne - tzw. trzynastka, wypłacana w terminie wypłaty uposażenia w okresie pierwszych trzech miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje dodatkowe uposażenie roczne;

  3)   nagrody uznaniowe - w szczególności w związku z przejawianiem inicjatywy w służbie albo wykonywaniem zadań służbowych wymagających szczególnie dużego nakładu pracy, w tym poza określonym czasem służby, w skróconych terminach lub warunkach szczególnie utrudnionych;

  4)   zapomogi - w przypadku zdarzeń losowych, klęsk żywiołowych, długotrwałej choroby lub śmierci członka rodziny oraz z innych przyczyn powodujących istotne pogorszenie warunków materialnych;

  5)   nagrody jubileuszowe - przyznawane w związku z długotrwałą służbą wojskową, gdzie min. staż pracy uprawniający do nagrody jubileuszowej wynosi 20 lat;

  6)   należności za podróże i przeniesienia służbowe - żołnierzowi na stanowisko służbowe poza miejscowością stanowiącą siedzibę jednostki wojskowej lub wydzielonego pododdziału: służbowe przysługują: ryczałt z tytułu przeniesienia,  diety - za czas przejazdu i pierwszą dobę pobytu w nowym miejscu pełnienia służby, ryczałt na pokrycie kosztów przejazdu z miejsca stałego zamieszkania do nowego miejsca pełnienia służby, a w przypadku przesiedlenia również  zasiłek osiedleniowy oraz zwrot kosztów przewozu urządzeń domowych;

  7)   gratyfikacje urlopowe - przyznawane żołnierzowi małżonkowi oraz dzieciom w wysokości nie niższej niż 35 % najniższego uposażenia zasadniczego żołnierza – na jedną osobę;

  8)   dodatkowe wynagrodzenie - za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych (trwające co najmniej dwa miesiące) i za wykonywanie czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego;

  9)   należności związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa - jest to  szeroko rozbudowany katalog należności pieniężnych, które przysługują żołnierzowi w związku z jego wyjazdem zagranicznym;

 10)  należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej – dotyczy to odpraw oraz  dodatkowych składników związanych ze zwolnieniem po 15 latach służby.

Czytaj także: Od 1 lipca kilkaset wniosków o przyjęcie do NSR>>

Kwestie związane z zasadami oraz kryteriami przyznawania należności pieniężnych oraz dodatków do uposażenia szczegółowo określają rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej wydawane w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy.

Przedstawione powyżej składniki uposażenia oraz należności pieniężnych żołnierzy w pewnym stopniu są powtórzeniem składników wynagrodzenia, które przysługują pracownikom służby cywilnej np. trzynastka, gratyfikacje urlopowe. Nie ulega jednak wątpliwości, że jest to jednak katalog znacznie szerszy od tego, jaki oferowany jest innym pracownikom szeroko rozumianej sfery budżetowej (w tym również formacji umundurowanych). Co w głównej mierze uzasadnione jest charakterem pełnionej przez żołnierzy służby.    

Fakt, że państwo stara się zapewnić żołnierzom odpowiednio wysoki poziom wynagrodzenia, wydaje się być koniecznym elementem mającym na celu przyciągnięcie oraz utrzymanie odpowiedniej liczby osób zainteresowanych pełnieniem zawodowej służby wojskowej.

Andrzej Szczerbowski

samorzad.infor.pl