REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowa cywilnoprawna z dyrektorem instytucji kultury

Jarosław Żarowski

REKLAMA

Są sytuacje, kiedy w jednej instytucji dochodzi do zawarcia umowy o pracę i kilku innych umów, np. o dzieło z tą samą osobą. Czy jest to możliwe w przypadku dyrektora gminnej biblioteki?

REKLAMA

Zawarcie umowy cywilnoprawnej przez dyrektora biblioteki z „samym sobą” (występującym jako organ osoby prawnej i jako przyjmujący prace do wykonania) jest nieważne, a podpisanie takiej umowy z dyrektorem, w sytuacji gdy w imieniu biblioteki występuje inna osoba, jest wątpliwe.

Więcej o zatrudnianiu pracowników instytucji kultury znajdziesz w książce na ten temat. Zobacz tę wyjątkową publikację!

Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu mocodawcy, chyba że:

● co innego wynika z treści pełnomocnictwa albo

Dalszy ciąg materiału pod wideo

● ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy (art. 108 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny; dalej: k.c.).

Z orzecznictwa Sądu Najwyższego (dalej: SN) wynika, że przepis art. 108 k.c. przez analogię należy stosować też do organu osoby prawnej (osoby fizycznej działającej w charakterze organu osoby prawnej). Taką rolę pełni zaś dyrektor w instytucjach kultury.

Zakaz przy zagrożeniu interesów instytucji

REKLAMA

Sąd Najwyższy w wyroku z 5 grudnia 2007 r. (sygn. akt I CNP 41/07) uznał, że w zakresie działalności organów statutowych fundacji uzasadnione było odwołanie się do przepisów k.c., w tym art. 108, w celu poszukiwania rozwiązania prawnego w zakresie dokonywania czynności prawnych „sam z sobą”, skoro podobne rozwiązanie wprowadzono expressis verbis w sferze działalności organów spółek handlowych, spółdzielni i przedsiębiorstw państwowych (wyraźnie w ustawach regulujących działanie tych podmiotów – przyp. red.). Może to świadczyć o eksponowaniu w polskim porządku prawnym ogólniejszej reguły, zgodnie z którą organy zarządzające określoną osobą prawną nie powinny samodzielnie decydować o wierzytelnościach przysługujących im wobec podmiotów zarządzanych, a przede wszystkim o swoich wynagrodzeniach. Sprawa, w której zapadł ten wyrok, dotyczyła przyznania przez zarząd Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie nagród członkom tego zarządu.

W uchwale z 30 maja 1990 r. (sygn. akt III CZP 8/90) SN stwierdził, że osoba fizyczna działająca jako organ osoby prawnej nie może być drugą stroną czynności prawnej, której dokonuje w imieniu tej osoby prawnej, chyba że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów tej osoby prawnej. Wynika z tego, że wyłączenie zasady zakazu zawierania umów z „samym sobą” w takiej sytuacji dopuszczalne jest tylko w jednym z dwóch przypadków, o których mowa w art. 108 k.c. (zostały one wymienione wcześniej).

REKLAMA

Nie jest możliwe zastosowanie przepisu o zezwoleniu pełnomocnikowi do dokonania czynności prawnej „z samym sobą” w treści pełnomocnictwa. Zezwolenie na dokonanie przez organ osoby prawnej czynności prawnej „z samym sobą” musiałoby wynikać z przepisów ustawy lub opartego na niej statutu. Przepisy ustawowe, regulujące ustrój osób prawnych, tego rodzaju upoważnienia nie zawierają. Nie jest to zresztą możliwe do ustawowego uregulowania, gdyż nie chodzi o generalne upoważnienie, lecz o zezwolenie na dokonanie konkretnej czynności prawnej. Z tych też względów trudno byłoby przyjąć, aby takie zezwolenie mogło wynikać z przepisów statutowych – stwierdził SN.

We wspomnianej uchwale SN wskazał też, że dopuszczenie zawarcia umowy „z samym sobą” z uwagi na to, że ze względu na treść czynności prawnej wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy, oznacza, że nie chodzi tu o rozstrzygnięcie, czy zachodzi kolizja interesów mocodawcy i pełnomocnika, lecz o ustalenie na podstawie „zobiektywizowanych” okoliczności, iż wyłączona jest możliwość naruszenia interesów mocodawcy, czyli kolizja interesów mocodawcy i pełnomocnika w ogóle nie może powstać.

Należy więc uznać, że w omawianym przypadku nie jest możliwe zawarcie przez dyrektora biblioteki umowy „z samym sobą”, przy założeniu, że z tytułu umowy cywilnoprawnej dyrektor otrzymywałby wynagrodzenie. W interesie dyrektora leży, aby dostać jak najwyższe wynagrodzenie, z kolei w interesie biblioteki jest zapłacić jak najmniej.

Czytaj także: Biblioteka publiczna tylko jako instytucja kultury>>

Bez możliwości potwierdzenia

Jeżeli zawierający umowę jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, ważność umowy zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w której imieniu umowa została zawarta (art. 103 § 1 k.c.). W orzecznictwie SN istnieją rozbieżności, czy przepis ten może mieć zastosowanie do czynności prawnej dokonanej w imieniu osoby prawnej bez kompetencji do tego, czy też taka czynność jest bezwzględnie nieważna.

W prezentowanej sytuacji trudno jednak uznać, że można zastosować art. 103 k.c. Potwierdzenia powinien dokonać dyrektor biblioteki. Doszłoby więc do konfliktu interesów. Wskazuje też na to wyrok SN z 9 marca 1993 r. (sygn. akt I CR 3/93), w którym uznano za niedopuszczalne zastosowanie art. 103 k.c., właśnie z uwagi na konflikt interesów. W sprawie, której dotyczył wyrok, likwidator spółdzielni ustanowił pełnomocnika do sprzedaży posiadanych przez spółdzielnię udziałów pewnej spółki. Pełnomocnik sprzedał udziały z naruszeniem art. 108 k.c., a jednym z nabywców udziałów był likwidator spółdzielni.

Podpis zamiast dyrektora

Kwestia, czy kto inny (zamiast dyrektora biblioteki) mógłby zawrzeć z nim umowę cywilnoprawną w imieniu biblioteki, obok istniejącego stosunku pracy, nie jest jednoznaczna.

Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy wójt, burmistrz lub prezydent miasta, który wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, posiada uprawnienia do podpisywania dodatkowych umów cywilnoprawnych z kierownikami tych jednostek. Wydaje się, że wątpliwości można mieć zwłaszcza z uwagi na fakt, że instytucje kultury są podmiotami mającymi osobowość prawną. Nawet jeżeli zostały utworzone przez jednostkę samorządu terytorialnego, są odrębnymi podmiotami prawa, samodzielnie gospodarującymi posiadanym majątkiem.

Wątpliwa jest możliwość wyznaczenia przez dyrektora pełnomocnika, który w imieniu biblioteki podpisałby z nim umowę. Sąd Najwyższy w wyroku z 17 grudnia 1996 r. (sygn. akt II UKN 37/96) uznał za nieważną umowę o pracę zawartą w imieniu spółki z jej prezesem przez pełnomocnika, któremu prezes udzielił pełnomocnictwa do zawarcia tej czynności. Co prawda sprawa nie dotyczyła umowy cywilnoprawnej, ale jednym z kluczowych argumentów podanych w uzasadnieniu wyroku było to, że umowa nie przestaje być zawarta „z samym sobą”. Takie stwierdzenie można zaś odnieść do wszystkich umów zawartych w prezentowanych okolicznościach.

Tylko na inną pracę

Umowa cywilnoprawna z dyrektorem będącym w stosunku pracy może dotyczyć tylko pracy innego rodzaju (niezwiązanej z zarządzaniem daną placówką) i niewymagającej dużego zaangażowania. Pracownicy zarządzający w imieniu pracodawcy zakładem pracy wykonują bowiem, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia i dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych (art. 1514 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy). Podpisanie umowy cywilnoprawnej w innych sytuacjach oznaczałoby obejście tego przepisu.

Mogłoby to też wiązać się z obejściem przepisów ustawy z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi. Osobom podlegającym przepisom tej ustawy (są wśród nich dyrektorzy samorządowych jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną) przysługuje tylko wynagrodzenie miesięczne. Od tej zasady są wyjątki, ale nie ma wśród nich wymienionego wynagrodzenia otrzymanego na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej obok istniejącego stosunku pracy.

Zważywszy na wątpliwości co do możliwości zawarcia umowy cywilnoprawnej, w omawianej sytuacji warta rozważenia jest kwestia, czy zamiast takiej umowy dyrektorowi biblioteki podwyższyć wynagrodzenie ze stosunku pracy i ewentualne dodatkowe obowiązki powierzyć w ramach istniejącego stosunku pracy.

Czytaj także: Jakie są kompetencje kierowników instytucji kultury>>

Podstawy prawne

•  Ustawa z 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz.U. nr 26, poz. 306; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 620)

•  Ustawa z 27 czerwca 1997 r. o bibliotekach (Dz.U. nr 85, poz. 539; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. nr 220, poz. 1600)

•  Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2001 r. nr 13, poz. 123; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 62, poz. 504)

•  Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 106, poz. 675)

•  Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 135, poz. 912)

•  Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 155, poz. 1037)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Sektor publiczny
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Wojsko Polskie to trzecia armia NATO pod względem liczebności

Polska ma trzecią największą co do liczebności armię w NATO - przekazał szef BBN Jacek Siewiera, powołując się na dane zebrane przez NATO. Z szacunków Sojuszu wynika, że Wojsko Polskie z ponad 216 tys. żołnierzy to trzecia armia NATO - po USA i Turcji.

Taki jest stan budżetu państwa. Są najnowsze dane

Są nowe dane dotyczące stanu budżetu państwa. Deficyt budżetu po czerwcu wyniósł 69 mld 905,9 mln zł. Tak podało w opublikowanych szacunkowych danych Ministerstwo Finansów. Co jeszcze wiadomo o wykonaniu budżetu?

Mniejsze podwyżki dla pielęgniarek i położnych? Ile zarabiają w 2024 roku?

Jakie jest obecnie wynagrodzenie zasadnicze pielęgniarek i położnych? Jakie podwyżki i zmiany zasad ustalania tych wynagrodzeń są przewidziane w obywatelskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych, który jest obecnie procedowany w Sejmie RP.

Projekt "Szkoły międzypokoleniowej" ruszy jesienią, w formie pilotażu

Projekt "Szkoły międzypokoleniowej", czyli wspólna przestrzeń dla uczniów i seniorów, sprzyjająca wymianie informacji i integracji międzypokoleniowej, ruszy jesienią w formie pilotażu. Tak przekazała minister ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz.

REKLAMA

Minister finansów: płace w budżetówce wzrosną nieznacznie więcej niż 4,1% w 2025 roku. Realna wartość wynagrodzeń ma być utrzymana

Resort finansów zaproponuje Radzie Ministrów wyższą niż 4,1 proc. waloryzację wynagrodzeń w sferze budżetowej w 2025 r. - poinformował 15 lipca 2024 r. minister finansów Andrzej Domański podczas posiedzenia Rady Dialogu Społecznego. Nie wskazał jednak żadnego konkretnego wskaźnika podwyżek dla budżetówki w przyszłym roku.

Darmowa rehabilitacja z ZUS dla nauczycieli i innych pracujących głosem. Dla kogo 24 dni w sanatorium? Jak uzyskać skierowanie?

ZUS informuje, że osoby, dla których głos jest głównym narzędziem pracy (np. nauczyciele) są narażone na zaburzenia funkcji narządu głosu i tym samym grozi im utrata zdolności do pracy. Jeżeli chcą temu zapobiec, mogą skorzystać z rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS w schorzeniach narządu głosu. Rehabilitacja lecznicza w zakresie schorzenia narządu głosu, na którą kieruje ZUS, trwa 24 dni w ośrodku rehabilitacyjnym w takich miejscowościach jak: Ciechocinek, Jelenia Góra, Ostróda, Świeradów-Zdrój, Uniejów. Jak uzyskać skierowanie do sanatorium?

Wakacje 2024: dokąd najchętniej jeżdżą Polacy i jakie mają budżety?

Większość Polaków (84 proc.) planuje wyjechać na wakacje, i większość spędzi je w Polsce (64 proc.). Tak wynika z  raportu International Travel Confidence Index 2024 opracowanego na zlecenie Allianz Partners.

Rekordowa liczba pasażerów z lotniska Chopina

Ponad 2 mln odprawionych w ciągu miesiąca pasażerów. To rekord, który padł w czerwcu na lotnisku Chopina. Z szacunków wynika, ze w całym roku ta liczba będzie wynosić 20 mln. 

REKLAMA

Darmowe potańcówki w Warszawie

Wracają potańcówki na Grochowskiej. Od 12 lipca mieszkańcy dzielnicy Praga-Południe i okolic będą mogli tańczyć do muzyki z różnych stron świata. 

Koncert życzeń związków nauczycielskich: 500 zł dodatku za wychowawstwo, 15% lub 20% podwyżki w 2025 roku, 4 dni urlopu na żądanie, zmiany w zastępstwach, odprawach, godzinach ponadwymiarowych i inne postulaty

Związek Nauczycielstwa Polskiego i  Prezydium Krajowej Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ "Solidarność" wystosowały 10 lipca 2024 r. odrębne pisma do Ministerstwa Edukacji Narodowej zawierające obszerne listy spraw wymagających pilnego uregulowania. Są to odpowiedzi na ustalenia grupy roboczej ds. wynagradzania nauczycieli z 26 czerwca br. działającej w ramach Zespołu ds. pragmatyki zawodowej nauczycieli. Czego domagają się związkowcy?

REKLAMA