Kategorie

Odpowiedzialność płatnika za nieterminowe złożenie deklaracji

Sebastian Kowalski
Na płatniku ciąży szereg obowiązków nałożonych na niego przepisami ordynacji podatkowej, w tym obowiązek składania deklaracji dotyczących rozliczeń podatników – nie tylko odpowiednim urzędom skarbowym, ale też samym podatnikom. Niedopełnienie tego obowiązku stanowi niekiedy wykroczenie skarbowe.

Zgodnie z art.79 §2 kodeksu karnego skarbowego (dalej: k.k.s.) karze grzywny podlega płatnik, który nie składa w terminie deklaracji.

Płatnik i jego obowiązki

Reklama

Płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu (art.8 ordynacji podatkowej).

Przykładem przepisu obligującego płatnika składek do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go urzędowi skarbowemu jest art.31 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zobowiązujący zakłady pracy do obliczania i pobierania w ciągu roku zaliczek na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. W każdym razie funkcję płatnika można powierzyć konkretnemu podmiotowi tylko w drodze ustawy, a niedopuszczalne jest skuteczne powierzanie takiej funkcji w drodze umowy cywilnej (zob.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2009r., I SA/Gd 60/09).

Reklama

Obowiązki płatnika mają charakter instrumentalny – płatnik oblicza, pobiera i wpłaca podatek właściwemu organowi, ale nie ma legitymacji do kwestionowania istnienia zobowiązania podatkowego przed organem podatkowym. Płatnik przekazuje bowiem organowi podatkowemu cudze (podatnika) pieniądze niejako "w imieniu" podatnika i dlatego też nie może mieć obowiązku pobrania od niego jakiejś kwoty, gdy na tym ostatnim nie ciąży obowiązek jej zapłaty tytułem podatku (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 1998r., III SA 826/97).

Jeżeli płatnikiem jest osoba fizyczna, np. pracodawca będący osobą prowadzącą działalność gospodarczą w stosunku do zatrudnianych przez siebie pracowników, to naturalnie ta właśnie osoba fizyczna ma obowiązek obliczyć i pobrać od podatnika, a następnie wpłacić organowi podatkowemu należny podatek. Osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące płatnikami, są obowiązane wyznaczyć osoby, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot, a także zgłosić właściwemu miejscowo organowi podatkowemu imiona, nazwiska i adresy tych osób (art.31 ordynacji podatkowej).

Czytaj także: Wynagrodzenie płatnika w samorządowej jednostce budżetowej>>

Obowiązek i termin złożenia deklaracji

Deklaracją w rozumieniu ordynacji podatkowej jest również zeznanie, wykaz oraz informacja, do której składania płatnik jest obowiązany na podstawie przepisów prawa podatkowego (art.3 p.5 ordynacji podatkowej). Deklaracjami są zatem nie tylko dokumenty składane organowi podatkowemu, ale także podatnikom.

Obowiązek złożenia deklaracji do urzędu skarbowego był przez długi okres czasu bardzo mocno sprzężony z obowiązkami spoczywającymi na płatnikach w zakresie comiesięcznego obliczania, poboru i przekazywania podatku właściwemu urzędowi skarbowemu. Ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1588) ustawodawca zrezygnował jednak z obciążania płatników obowiązkiem składania organom podatkowym deklaracji PIT-4 za każdy miesiąc, w którym płatnicy pobierali zaliczki od podatników (zob.: art.38 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych we wcześniejszym brzmieniu).

Nie oznacza to jednak, że obowiązek składania deklaracji przez płatników w ogóle został zniesiony. Szczególnego charakteru nabiera on zwłaszcza w momencie likwidacji działalności prowadzonej przez płatnika i z końcem roku obrotowego. Przepisy prawa podatkowego nakładają obowiązki na płatników w związku z tymi zdarzeniami w zakresie deklaracji oraz ich doręczania organom podatkowym i podatnikom. Przykładem takiego uregulowania są przepisy art.38 ust.1a-1b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zgodnie z którymi w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym niektórzy płatnicy (w tym zakłady pracy) są obowiązani przesłać do urzędu skarbowego roczną deklarację, według ustalonego wzoru. Natomiast w razie zaprzestania przez tych płatników prowadzenia działalności przed końcem stycznia roku następującego po roku podatkowym deklarację tę płatnik przekazuje w terminie do dnia zaprzestania tej działalności.

Jednocześnie z nałożeniem obowiązku sporządzenia i przesłania podatnikowi lub organowi podatkowemu deklaracji, ustawodawca wskazuje płatnikowi termin, w jakim ma on obowiązek to uczynić. Pamiętać należy, że jeżeli termin złożenia deklaracji przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy (art.12 §5 ordynacji podatkowej), zaś termin uważa się za zachowany między innymi wtedy, gdy deklaracja została nadana w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego (art.12 §6 p.2 ordynacji podatkowej).

Popełnienie wykroczenia skarbowego

Zgodnie z art.79 §2 k.k.s. karze grzywny za wykroczenie skarbowe podlega płatnik, który nie składa w terminie deklaracji. Na gruncie kodeksu karnego skarbowego pojęcia: płatnika i deklaracji należy rozumieć tak samo, jak są one określone w ordynacji podatkowej – wskazuje na to art.53 §30 k.k.s., który wprost odsyła w zakresie interpretacji tychże pojęć do ordynacji. Wykroczenie skarbowe jest popełnione z chwilą zaniechania złożenia w terminie deklaracji wbrew obowiązkowi ciążącemu na płatniku.

Wymienione wykroczenie dotyczy wyłącznie deklaracji składanych przez płatnika, który rozliczał konkretnego podatnika, zaś nie dotyczy tych deklaracji, które płatnik składa „za siebie”, a więc deklaracji, którymi rozlicza z organem podatkowym podatki należne od niego samego. Wówczas bowiem działa on już nie jako płatnik, lecz jako podatnik, a za ewentualne  nieterminowe złożenie deklaracji lub uchylanie się od opodatkowania może ponosić odpowiedzialność na podstawie odrębnych przepisów, w szczególności na podstawie art.56  §4 k.k.s.

Od deklaracji, o których mowa w art. 79 §2 k.k.s., należy odróżnić informację podatkową, o której mowa w przepisach rozdziału 11 działu III ordynacji podatkowej. Informacją podatkową w rozumieniu tych to przepisów jest wymagana przepisami prawa podatkowego informacja o różnych zdarzeniach mogących mieć wpływ na powstanie obowiązku podatkowego lub wysokość zobowiązania podatkowego, a która sporządzana jest przez osoby prawne i inne podmioty prowadzące działalność gospodarczą lub wykonujące wolny zawód i przekazywane do organu podatkowego na jego wezwanie lub bez wezwania (art.82-84 ordynacji podatkowej).

Niezłożenie w terminie informacji podatkowej stanowi przestępstwo skarbowe stypizowane w przepisach art.80 §1 k.k.s. lub art.80 §2 k.k.s. Ponadto, nie stanowi wykroczenia skarbowego nieterminowe złożenie podatnikowi lub właściwemu organowi informacji o których mowa w art.42 ust.2 p.2 lub art.42c ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nieterminowe złożenie ostatnio wymienionych informacji stanowi bowiem przestępstwo skarbowe z art.80 §2 k.k.s.

Odpowiedzialność płatnika jest niezależna od tego w jaki sposób płatnik wykonał swe obowiązki w zakresie obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Jest ona też niezależna od tego, czy w związku z niezłożeniem w terminie deklaracji organ podatkowy lub podatnik poniósł szkodę. Jednakże wszystkie wskazane tu okoliczności mają wpływ na ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu, a przez to wymiar kary za wykroczenie skarbowe (art.12 §2 k.k.s.).

Wykroczenie skarbowe z art.79 §2 k.k.s. może być popełnione wyłącznie umyślnie. Oznacza to, że przyjmując odpowiedzialność sprawcy organ postępowania karnego musi wykazać, że chciał on zaniechać złożenia w terminie deklaracji podatkowej lub na to się godził przewidując możliwość popełnienia czynu zabronionego (art.4 §2 k.k.s.). Owej zgody na popełnienie czynu zabronionego nie wolno jednak domniemywać, czy domyślać się, lecz należy wykazać, że sprawca miał świadomość, iż jego zachowanie może wyczerpać przedmiotowe znamiona czynu i że zaakceptował ten stan rzeczy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 1973r., IV KR 153/73, OSNKW 1974r., poz.5).

Jak w stosunku do każdego wykroczenia skarbowego, karalność wykroczenia stypizowanego w art. 79§2 k.k.s. przedawnia się z upływem roku od czasu jego popełnienia, przy czym, jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie karne przeciwko sprawcy, to okres ten wydłuża się o kolejne dwa lata (art.51 §1 i §2 k.k.s.).

Czytaj także: Płatnik>>

Osoba ponosząca odpowiedzialność

Odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe jest odpowiedzialnością osób fizycznych – tylko człowiek, który ukończył 17 lat może popełnić wykroczenie skarbowe (art.5 §2 k.k.s.). Powstaje więc pytanie o odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe z art. 79 §2 k.k.s., gdy płatnikiem jest osoba prawna  lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej. W tych wypadkach stosuje się przepis art.9 §3 k.k.s., zgodnie z którym osobą mogącą ponosić odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe jest osoba, która na podstawie przepisu prawa, decyzji właściwego organu, umowy lub faktycznego wykonywania zajmuje się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi tejże osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają osobowość prawną (spółka jawna, wspólnota mieszkaniowa itd.).

Najczęściej osobami, które mogą ponosić odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe będą więc osoby zarządzające osobami prawnymi lub jednostkami organizacyjnymi lub też członkowie organów zarządzających (np. członkowie zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością). Jednakże mogą nimi być również osoby spoza struktury organizacyjnej podatnika, którym powierzono zajmowanie się sprawami gospodarczymi, do których zaliczyć należy również prowadzenie rozliczeń podatkowych danego podatnika.

Do takich osób należy zaliczyć w szczególności osoby prowadzące biura rachunkowe oraz doradców podatkowych. Prowadzenie ksiąg rachunkowych przez doradcę podatkowego wyczerpuje znamię zajmowania się sprawami gospodarczymi (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2006r., III KK 213/05, OSNKW z 2006r., poz.45). Jednakże powierzenie obowiązków w zakresie rozliczeń podatkowych fachowym osobom trzecim nie znosi samo przez się odpowiedzialności osób zarządzających sprawami płatnika, jeśli organ postępowania karno-skarbowego udowodni, że dana osoba miała jednak świadomość możliwości nieterminowego złożenia deklaracji i godziła się na to (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2002r., V KKN 426/00, OSNKW z 2002r., poz.81).

Karanie za wykroczenie skarbowe

Za wykroczenie skarbowe z art.79 §2 k.k.s. grozi kara grzywny w wysokości od jednej dziesiątej do dwudziestokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę.

Od dnia 1 stycznia 2011r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 1386 złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 października 2010r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011r.).

Sąd wymierza karę według swego uznania bacząc, aby ich dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które mają one osiągnąć w stosunku do sprawcy, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Wymierzając karę grzywny uwzględnia się także stosunki majątkowe i rodzinne sprawcy oraz jego dochody i możliwości zarobkowe.

Po upływie dwóch lat od wykonania kary orzeczonej za wykroczenie skarbowe z art.79 §2 k.k.s. orzeczenie to uważa się za niebyłe (skazanie zaciera się z mocy prawa).

mgr Sebastian Kowalski - sędzia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu,
doktorant w Katedrze Kryminologii i Prawa Karnego Gospodarczego
Uniwersytetu Wrocławskiego

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    23 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r.

    CEEB – obowiązek składania deklaracji od 1 lipca 2021 r. Czym jest deklaracja źródeł ciepła? Kogo dotyczy deklaracja? Jak można złożyć deklarację? Jakie są obowiązki gmin związane z Centralną Ewidencją Emisyjności Budynków?

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych

    Akademie praktyczne – nowa kategoria uczelni zawodowych. Jak będą funkcjonować?

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025

    Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa 2.0 na lata 2021–2025. Ponad miliard złotych zostanie przeznaczonych w ramach Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa (NPRCz) 2.0 na różne formy wsparcia i promocji czytelnictwa w Polsce.

    Wnioski paszportowe od 26 czerwca można składać w soboty

    Wnioski paszportowe - w związku ze zwiększonym zainteresowaniem sprawami paszportowymi, MSWiA przekazało wojewodom dyspozycję wydłużenia godzin pracy urzędów wojewódzkich. Wnioski paszportowe będzie można składać także w soboty, natomiast w dni powszednie obsługa będzie się odbywać w wydłużonych godzinach.

    Remont mieszkania spółdzielczego

    Remont mieszkania spółdzielczego. Spółdzielnia pozostaje właścicielem mieszkań użytkowanych na podstawie własnościowego i lokatorskiego prawa spółdzielczego. Warto wyjaśnić, czy remont takich lokali może być problematyczny.

    Kiedy wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021?

    Wyniki egzaminu ósmoklasisty 2021 – kiedy? Gdzie i jak sprawdzić wyniki egzaminu ósmoklasisty? Przedstawiamy ważne informacje dla uczniów kończących w tym roku szkołę podstawową.

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?