REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność majątkowa urzędników

Tomasz Błotnicki
Of Counsel jednej z warszawskich kancelarii prawniczych

REKLAMA

Obowiązuje ustawa o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych uchwalona 20 stycznia 2011 roku. Nowe prawo normuje odpowiedzialność funkcjonariuszy wobec Skarbu Państwa, jednostek samorządu i innych podmiotów odpowiedzialnych za szkodę powstałą przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa.

Kto jest funkcjonariuszem

Zgodnie z w/w ustawą, funkcjonariuszem publicznym jest osoba:

REKLAMA

- działająca w charakterze organu administracji publicznej lub z jego upoważnienia,

- będąca członkiem kolegialnego organu administracji publicznej,

- wykonująca w urzędzie organu administracji publicznej pracę w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub umowy cywilnoprawnej,

- biorąca udział w prowadzeniu sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji lub postanowienia przez taki organ.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Oznacza to, że funkcjonariuszem publicznym jest również każdy pracownik zaangażowany w analizę sprawy i przygotowanie projektów rozstrzygnięć.

Podmiotem odpowiedzialnym jest Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub inny podmiot, który, zgodnie z odrębnymi przepisami, ponosi odpowiedzialność majątkową szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej. Jeśli więc dojdzie do wyrządzenia szkody przez funkcjonariusza, w pierwszej kolejności konsekwencje finansowe ponosi podmiot odpowiedzialny (odszkodowanie), dopiero wtedy funkcjonariusz stanie się względem niego odpowiedzialny majątkowo.

Co ważne, ustawa traktuje wykonywanie władzy publicznej bez podstawy prawnej na równi z wykonywaniem tej władzy z rażącym naruszeniem prawa.

Czytaj także: Jakie działania urzędnika mogą spowodować odpowiedzialność Skarbu Państwa>>

Zasady odpowiedzialności majątkowej

Funkcjonariusz publiczny poniesie odpowiedzialność majątkową w razie łącznego zaistnienia przesłanek:

1) na mocy prawomocnego orzeczenia sądu lub na mocy ugody zostało wypłacone odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa (odszkodowanie zostało wypłacone przez podmiot odpowiedzialny)

2) rażące naruszenie prawa zostało spowodowane zawinionym działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza publicznego;

3) rażące naruszenie prawa zostało stwierdzone - decyzją, wyrokiem lub postanowieniem, przy czym nowa ustawa w szczegółowy sposób określa jakie orzeczenie, lub decyzje powinny stwierdzać rażące naruszenie prawa, aby odpowiedzialność majątkowa urzędników mogła zaistnieć.

Czytaj także: Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych a niewykonanie zobowiązania>>

Postępowanie

REKLAMA

W terminie 14 dni od dnia wypłaty odszkodowania, kierownik podmiotu odpowiedzialnego, który wypłacił odszkodowanie (lub kierownik jednostki organizacyjnej podmiotu odpowiedzialnego, która wypłaciła odszkodowanie) musi przesłać do prokuratury okręgowej, właściwej ze względu na siedzibę podmiotu odpowiedzialnego, wniosek o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Co istotne, kierownik nie ma żadnej swobody w podjęciu decyzji o zawiadomieniu prokuratury. Wypłata odszkodowania rodzi obowiązek - podlegający wykonaniu w terminie 14 dni. Ustawa wyraźnie stanowi, że kto, będąc kierownikiem podmiotu odpowiedzialnego lub jednostki organizacyjnej takiego podmiotu, nie wykonuje obowiązku złożenia wniosku do prokuratora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

Prokurator przeprowadza postępowanie wyjaśniające, aby ustalić czy istnieją podstawy do wytoczenia przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu powództwa o odszkodowanie na rzecz podmiotu odpowiedzialnego, z tytułu szkody wyrządzonej przy wykonywaniu władzy publicznej z rażącym naruszeniem prawa. Postępowanie sądowe toczy się według przepisów KPC.

Odszkodowanie ustala się w wysokości nieprzekraczającej kwoty dwunastokrotności miesięcznego wynagrodzenia przysługującego funkcjonariuszowi publicznemu.

Czytaj także: Jaką odpowiedzialność i za co ponoszą funkcjonariusze publiczni>>

REKLAMA

Jeżeli działania lub zaniechania dopuściło się kilku funkcjonariuszy publicznych, każdy z nich ponosi odpowiedzialność stosownie do przyczynienia się do rażącego naruszenia prawa i stopnia winy. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie stopnia winy i przyczynienia się - odpowiadają oni w częściach równych.

Warto wspomnieć, że nowelizacja dodaje do art. 37 KPA oraz art. 141 ordynacji podatkowej zapisy, że w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ stwierdza jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W nowelizacji wprowadza się również zapis, iż - uwzględniając skargę - organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

W postępowaniu ze skargi na bezczynność organów sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd może także stwierdzić, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w postępowaniu ze skargi w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.

Ustawodawca odstąpił od regulowania w ustawie instytucji przedawnienia, odsyłając wprost do przepisów kodeksu pracy. Na skutek ujednolicenia instytucji przedawnienia dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez funkcjonariusza i pracownika zostały w tej kwestii zatarte jakiekolwiek różnice.

Konstrukcja art. 9 ustawy zapewnia osobie trzeciej pełne odszkodowanie na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym. Oznacza to, iż pomimo umiejscowienia tego artykułu w ustawie, reguluje on zagadnienie z dziedziny prawa cywilnego. Bezpośrednią odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Natomiast funkcjonariusz odpowiada za szkodę niejako pośrednio, dopiero bowiem po naprawieniu szkody można domagać się za pomocą regresu odszkodowania przewidzianego w ustawie.

Ustawodawca w omawianym przepisie wyraźnie wskazał organ właściwy do reprezentowania Skarbu Państwa. Jest nim organ lub jednostka, o której mowa w art. 1 ust. 1 (tj. w której funkcjonariusz pełnił służbę w chwili wyrządzenia szkody).

Czytaj także: Odpowiedzialność podatkowa kierownika jednostki>>

Nowe przepisy dają  przede wszystkim możliwość zakończenia kwestii odpowiedzialności majątkowej funkcjonariusza publicznego bez rozprawy sądowej. Konieczne jest jednak „dobrowolne spełnienie świadczenia” w terminie wskazanym przez prokuratora.

Powyższa regulacja przyczynia się głównie do poprawy bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, zmniejszając znacząco liczbę błędnych decyzji administracyjnych i ograniczając korupcję. Dostrzegając obowiązujące obecnie rozwiązania, zawarte w kodeksie cywilnym, należy zauważyć, że w niewystarczający sposób regulują one kwestie odpowiedzialności, w szczególności  poszczególnych urzędników.

Obowiązujące dotąd regulacje należy przede wszystkim uznać za nieskuteczne, o czym może świadczyć duża liczba przedsiębiorstw, które znalazły się trudnej sytuacji w wyniku błędów urzędników. Część z nich musiała skierować swoją główną aktywność na zmianę błędnej decyzji, zaniedbując inne niezbędne dla funkcjonowania przedsiębiorstwa działania, co w konsekwencji przyczyniło się do ich upadłości.

Na gruncie ustawy bardzo istotne jest, że w sytuacji, gdy samorząd zapłaci odszkodowanie wówczas na wójcie, staroście lub marszałku będzie spoczywał obowiązek powiadomienia w ciągu 30 dni właściwej terytorialnie prokuratury okręgowej o decyzji sądu. Co istotne to właśnie prokurator, w ramach postępowania wyjaśniającego, będzie miał obowiązek w ciągu jednego miesiąca ustalenia funkcjonariusza publicznego odpowiedzialnego za decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa, sprawdzeniem, czy zachodzą przesłanki odpowiedzialności oraz określeniem wysokości szkody urzędu.

Zaproponowany w definicjach katalog, oznacza, że w praktyce odpowiedzialnością zostaną objęci wszyscy urzędnicy, którzy są odpowiedzialni za przygotowanie decyzji administracyjnej. Regulacja jest więc istotna i może przyczynić się do spadku wydatków budżetowych, wprowadzając mechanizm zabezpieczający praworządne działanie administracji publicznej.  

Ustawa z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz.U. z 16 lutego 2011 r. nr 34; poz. 173), weszła w życie 17 maja 2011 r.

Tomasz Błotnicki

samorzad.infor.pl

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    33,5 mld euro na inwestycje w polskich regionach w latach 2021–2027. Trwa Europejski Kongres Samorządów (komunikat MFiPR)

    Samorządy mają do dyspozycji na lata 2021–2027 kwotę 33,5 mld euro, co jest olbrzymim wsparciem inwestycji w polskich regionach. Trwa spotkanie przedstawicieli samorządów z udziałem wiceministra Protasa.

    W powietrzu nad Rzymem krążą... narkotyki

    W powietrzu nad Wiecznym Miastem krąży już nie tylko smog. Eksperci włoskiego Komitetu Badań Naukowych stwierdzili duże stężenie kokainy i innych narkotyków. W ciągu dekady zawartość wzrosła aż o 60 procent!

    Jakie są zasady refundacji leków? Kto może wypisać receptę?

    Koszty leczenia bywają naprawdę wysokie. Wiedzą o tym zwłaszcza pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe i wymagający stałego przyjmowania leków. Zmniejszenie kosztów kuracji, miedzy innymi poprzez refundację leków, to jedno z kluczowych zadań ministra zdrowia. Kiedy możliwa jest refundacja leków?

    Podwyżki dla strażaków PSP 2024 - przeciętnie więcej o 1472 zł miesięcznie. Nowa tabela grup uposażenia zasadniczego. Zmiany w tabelach zaszeregowania [projekt rozporządzenia]

    Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotował projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Celem nowego rozporządzenia jest osiągnięcie oczekiwanego wzrostu uposażenia strażaków PSP o 20%. Wzrost kwoty bazowej o 20% w 2024 r. powoduje, że przeciętne miesięczne uposażenie strażaka PSP wraz z nagrodą roczną wzrasta o 1472 zł.

    REKLAMA

    Podwyżki w Policji 2024. Nowa tabela dodatku za stopień. [projekt rozporządzenia] Przeciętne miesięczne uposażenie (z nagrodą roczną) wzrasta o 1472 zł od 1 stycznia

    Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotował projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Celem nowego rozporządzenia jest osiągnięcie oczekiwanego wzrostu uposażenia policjantów o 20% tj. o 1.359 zł od 1 stycznia 2024 r. w zakresie wzrostu uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym, poprzez ustanowienie nowych stawek dodatku za stopień.  Wzrost kwoty bazowej o 20% w 2024 r. powoduje, że przeciętne miesięczne uposażenie policjanta wraz z nagrodą roczną wzrasta o 1.472 zł.

    Wybory samorządowe. 4 marca 2024 r. ostatnim dniem na zgłaszanie list kandydatów na radnych

    W tegorocznych wyborach samorządowych komitety wyborcze mogą zgłaszać listy kandydatów na radnych tylko do godz. 16 w poniedziałek.

    Helikopter z odbiornikiem pasywnym szukają surowców krytycznych na Suwalszczyźnie. Co to są surowce krytyczne?

    Od 1 marca 2024 r. na terenie kilku gmin na Suwalszczyźnie rozpoczęły się poszukiwania złóż surowców krytycznych ze skał magmowych. Badania z wykorzystaniem helikoptera potrwają około dwóch tygodni – poinformował PAP Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.

    Są już wypłaty podwyżek 30-33% dla nauczycieli - informuje Lublin, Kalisz, Rzeszów, Biała Podlaska, Brwinów, Hrubieszów. Samorządy nie czekały do końca kwietnia

    Rozpoczęła się długo wyczekiwana wypłata podwyżek dla nauczycieli. 1 marca wyższe wynagrodzenie otrzymali nauczyciele z Lublina i Koszalina. Również mniejsze gminy uruchamiają wyższe przelewy.

    REKLAMA

    Stopnie alarmowe na terenie całego kraju. Premier Donald Tusk podpisał zarządzenia

    Premier Donald Tusk podpisał zarządzenia wprowadzające stopnie alarmowe - 2. stopnia BRAVO i 2. stopnia BRAVO-CRP na terenie całego kraju oraz 2. stopnia BRAVO wobec polskiej infrastruktury energetycznej, mieszczącej się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

    Pobyt w szpitalu - jak się przygotować?

    Pobyt w szpitalu często wiąże się ze stresem. Czasem zmniejszyć go może odpowiednie przygotowanie i wiedza o tym, co jest potrzebne do przyjęcia do szpitala. Podpowiadamy w artykule. 

    REKLAMA