Kategorie

Sposoby egzekwowania zaległości podatkowych przez samorządy

Paweł Górski
Tylko kilkadziesiąt miast ujętych w ustawowym wykazie może samodzielnie ściągać zaległe podatki lokalne, stanowiące ich dochód. Na razie nie planuje się przyznania tego uprawnienia większej grupie miejscowości, ale efekty tego typu egzekucji mogą być argumentem przemawiającym za rozszerzeniem listy.

Podatki i opłaty należą do głównych źródeł dochodów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Zwłaszcza w miastach na prawach powiatu znacząca część samorządowego budżetu pochodzi z podatków lokalnych i opłat. Część tych należności nie jest w terminie regulowana przez podatników, dlatego samorządy muszą podejmować czynności zmierzające do ich przymusowego ściągnięcia.

Egzekucja administracyjna

Postępowanie zmierzające do przymusowej realizacji obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego, w tym uzyskania niezapłaconych podatków, unormowane jest w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym). Określa ona m.in.:

● sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonywania ciążących na nich obowiązków,

● prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków.

Postępowanie egzekucyjne prowadzi organ egzekucyjny, wszczynając je na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.

Kiedy gmina jest organem egzekucyjnym

Reklama

W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym wyszczególnione zostały organy egzekucyjne. Poza wymienionymi w ustawie wyjątkami naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a także do zabezpieczania takich należności (art. 19 § 1).

Jednym z tych wyjątków jest art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w którym ustawodawca zdecydował, że właściwy organ gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Należnościami tymi będą przede wszystkim podatki i opłaty uregulowane w ustawie z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa o podatkach i opłatach lokalnych).

Zgodnie z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organem podatkowym właściwym w sprawach należności tam uregulowanych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Dotyczy to zatem podatków od nieruchomości, rolnego, leśnego, od środków transportowych oraz opłat od posiadania psów i targowej. Na podstawie przepisów szczególnych organy gmin są właściwe także do ustalania lub wymierzania m.in. opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania, opłaty adiacenckej czy kary za wycięcie drzew bez zezwolenia.

Jednakże tylko nieliczne miasta otrzymały uprawnienie do występowania w charakterze organu egzekucyjnego.

Uprawnienia takie ma 46 największych polskich miast, które wymieniono w załączniku do nieobowiązującej już ustawy z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych. Do tego katalogu należy doliczyć funkcjonujące na prawach powiatu miasto stołeczne Warszawę, które wstąpiło w prawa gmin powiatu warszawskiego w związku ze zmianą ustroju stolicy, który nastąpił 27 października 2002 r.

Czytaj także: Rząd chce poprawić ściąganie należności państwa i samorządów>>

Inicjowanie postępowania egzekucyjnego

Reklama

Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: rozporządzenie w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym) określa m.in. tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (§ 1 ust. 1 pkt 1). Otóż, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, powinien niezwłocznie skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. W sytuacji zaś gdy wierzyciel posiada przymiot organu egzekucyjnego, ma bezzwłocznie sam zastosować środek egzekucyjny (§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym).

Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, musi skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym). Takimi właśnie organami, niemogącymi stosować środka w postaci egzekucji z nieruchomości, są prezydenci miast prowadzących samodzielnie egzekucję.

Postulaty o rozszerzenie listy

O dołączeniu do listy miast, które mogą samodzielnie prowadzić egzekucję zaległości podatkowych kolejnych samorządów, mówi się od dawna. Ostatnio wypowiedzieli się w tej kwestii posłowie. W interpelacji poselskiej nr 19104 z października 2010 r. jako argument przemawiający za przyjęciem takiego rozwiązania wymieniono fakt skuteczniejszego prowadzenia egzekucji przez podmioty, które są jednocześnie wierzycielami. To z kolei spowodowałoby lepszą realizację zaplanowanych dochodów budżetowych tych jednostek, poprawiając ich kondycję finansową.

W odpowiedzi na tę interpelację Andrzej Parafianowicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, stwierdził w listopadzie 2010 r., że przedstawiona inicjatywa wymaga gruntownej analizy, która umożliwiłaby stwierdzenie, czy nadanie kolejnym gminom kompetencji organów egzekucyjnych przekładałoby się na rzeczywisty wzrost efektywności egzekucji należności, dla których ustalania lub określania i pobierania są właściwe. Wskazano też, że Ministerstwo Finansów monitoruje efektywność egzekucji należności z tytułu nieuiszczonych podatków i opłat lokalnych. Zgodnie z danymi ministerstwa efektywność egzekucji tytułów wykonawczych wystawionych przez urzędy gmin na należności stanowiące ich dochód w wynosiła w 2007 r. – 45,19%, w 2008 r. – 47,64%, a w 2009 r. – 46,32%.

Ponadto z przeprowadzonej przez resort analizy postępowań egzekucyjnych wynika, że na zwiększenie efektywności egzekucji należności wpływ ma czynny udział w postępowaniu egzekucyjnym samych wierzycieli, m.in. urzędów gmin, które są pełnoprawnymi uczestnikami postępowania egzekucyjnego. Podkreślono też, że wierzyciel, mimo że nie dokonuje bezpośrednio czynności egzekucyjnych w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego, pozostaje jego dysponentem, może też monitorować przebieg prowadzonego postępowania, w tym również wskazywać składniki majątku, z których organ egzekucyjny może skutecznie przeprowadzić egzekucję, zaś efektywna współpraca wierzyciela i organu egzekucyjnego przekłada się na skuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych.

Na razie bez zmian

Wyciągając wnioski z odpowiedzi Ministerstwa Finansów, należy stwierdzić, że w najbliższym czasie nie jest przewidywane rozszerzenie katalogu miast posiadających uprawnienia organów egzekucyjnych, choć możliwość samodzielnego egzekwowania przez miasta zadłużeń powstałych z tytułu niezapłaconych podatków i opłat zwiększyłaby ściągalność długów.

Dopisanie kolejnych pozycji w wykazie miast, które mogą występować w roli organów egzekucyjnych, wydaje się możliwe tylko w przypadku większego zainteresowania samorządów takim rozwiązaniem, wyrażającym się składaniem wniosków o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie. Wnioski tego rodzaju powinny być dobrze umotywowane i zawierać wyliczenia wskazujące na racjonalność dokonania postulowanych zmian.

Czytaj także: Uchwalane przez gminy wadliwe zwolnienia z podatku od nieruchomości>>

Z orzecznictwa

Skoro wierzycielem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, jak również organem egzekucyjnym, był ten sam organ gminy o statusie miasta (Prezydent Miasta), właściwy do ustalenia lub określenia i pobierania przedmiotowego podatku, to tym samym nie było celowe i dopuszczalne, aby ten sam podmiot przedstawiał sobie swoje własne stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wyrok WSA w Gliwicach z 6 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 1006/2007

Z treści art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika, że w przypadku gdy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawi tytuł wykonawczy jest obowiązany podjąć czynności w ramach postępowania egzekucyjnego.

Wyrok WSA w Krakowie z 11 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1125/2007

Z interpretacji ministerstwa

Stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 ze zm.), jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Biorąc pod uwagę, że na terenie działania Urzędu Miejskiego w (...) nie jest znany majątek zobowiązanego, Urząd ten winien skierować tytuł wykonawczy do naczelnika urzędu skarbowego, na którego terenie znajduje się taki majątek. Za miejsce położenia majątku można uznać miejsce zamieszkania zobowiązanego.

Pismo Ministerstwa Finansów – zastępcy dyrektora Departamentu Systemu Podatkowego z 10 lipca 2003 r., znak SP2-269/033-28/636/03/AK

@RY1@i41/2011/003/i41.2011.003.000.0009.001.jpg@RY2@

SŁOWNICZEK

Organ egzekucyjny – organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz do zabezpieczania wykonania tych obowiązków

Wierzyciel – podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym

Podstawy prawne

•  Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. 2005 r. nr 8, poz. 60; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 197, poz. 1306)

•  Ustawa z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (j.t. Dz.U. z 1997 r. nr 36, poz. 224; ost.zm. Dz.U. z 1997 r. nr 162, poz. 1120 – nie obowiązuje od 31 grudnia 1998 r.

•  Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 620)

•  Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018)

•  Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541; ost.zm. Dz.U. z 2004 r. nr 10, poz. 79)

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?