REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Sposoby egzekwowania zaległości podatkowych przez samorządy

Paweł Górski

REKLAMA

Tylko kilkadziesiąt miast ujętych w ustawowym wykazie może samodzielnie ściągać zaległe podatki lokalne, stanowiące ich dochód. Na razie nie planuje się przyznania tego uprawnienia większej grupie miejscowości, ale efekty tego typu egzekucji mogą być argumentem przemawiającym za rozszerzeniem listy.

Podatki i opłaty należą do głównych źródeł dochodów budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Zwłaszcza w miastach na prawach powiatu znacząca część samorządowego budżetu pochodzi z podatków lokalnych i opłat. Część tych należności nie jest w terminie regulowana przez podatników, dlatego samorządy muszą podejmować czynności zmierzające do ich przymusowego ściągnięcia.

REKLAMA

Egzekucja administracyjna

Postępowanie zmierzające do przymusowej realizacji obowiązków wynikających z norm prawa administracyjnego, w tym uzyskania niezapłaconych podatków, unormowane jest w ustawie z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: ustawa o postępowaniu egzekucyjnym). Określa ona m.in.:

● sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonywania ciążących na nich obowiązków,

● prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków.

Postępowanie egzekucyjne prowadzi organ egzekucyjny, wszczynając je na wniosek wierzyciela, na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Kiedy gmina jest organem egzekucyjnym

REKLAMA

W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym wyszczególnione zostały organy egzekucyjne. Poza wymienionymi w ustawie wyjątkami naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, a także do zabezpieczania takich należności (art. 19 § 1).

Jednym z tych wyjątków jest art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, w którym ustawodawca zdecydował, że właściwy organ gminy o statusie miasta wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Należnościami tymi będą przede wszystkim podatki i opłaty uregulowane w ustawie z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa o podatkach i opłatach lokalnych).

Zgodnie z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych organem podatkowym właściwym w sprawach należności tam uregulowanych jest wójt (burmistrz, prezydent miasta). Dotyczy to zatem podatków od nieruchomości, rolnego, leśnego, od środków transportowych oraz opłat od posiadania psów i targowej. Na podstawie przepisów szczególnych organy gmin są właściwe także do ustalania lub wymierzania m.in. opłaty dodatkowej za parkowanie w strefie płatnego parkowania, opłaty adiacenckej czy kary za wycięcie drzew bez zezwolenia.

Jednakże tylko nieliczne miasta otrzymały uprawnienie do występowania w charakterze organu egzekucyjnego.

Uprawnienia takie ma 46 największych polskich miast, które wymieniono w załączniku do nieobowiązującej już ustawy z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych. Do tego katalogu należy doliczyć funkcjonujące na prawach powiatu miasto stołeczne Warszawę, które wstąpiło w prawa gmin powiatu warszawskiego w związku ze zmianą ustroju stolicy, który nastąpił 27 października 2002 r.

Czytaj także: Rząd chce poprawić ściąganie należności państwa i samorządów>>

Inicjowanie postępowania egzekucyjnego

REKLAMA

Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: rozporządzenie w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym) określa m.in. tryb postępowania wierzycieli należności pieniężnych przy podejmowaniu czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (§ 1 ust. 1 pkt 1). Otóż, jeżeli wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym, powinien niezwłocznie skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego. W sytuacji zaś gdy wierzyciel posiada przymiot organu egzekucyjnego, ma bezzwłocznie sam zastosować środek egzekucyjny (§ 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym).

Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub części bezskuteczna, musi skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego w celu prowadzenia postępowania egzekucyjnego (§ 6 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym). Takimi właśnie organami, niemogącymi stosować środka w postaci egzekucji z nieruchomości, są prezydenci miast prowadzących samodzielnie egzekucję.

Postulaty o rozszerzenie listy

O dołączeniu do listy miast, które mogą samodzielnie prowadzić egzekucję zaległości podatkowych kolejnych samorządów, mówi się od dawna. Ostatnio wypowiedzieli się w tej kwestii posłowie. W interpelacji poselskiej nr 19104 z października 2010 r. jako argument przemawiający za przyjęciem takiego rozwiązania wymieniono fakt skuteczniejszego prowadzenia egzekucji przez podmioty, które są jednocześnie wierzycielami. To z kolei spowodowałoby lepszą realizację zaplanowanych dochodów budżetowych tych jednostek, poprawiając ich kondycję finansową.

W odpowiedzi na tę interpelację Andrzej Parafianowicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, stwierdził w listopadzie 2010 r., że przedstawiona inicjatywa wymaga gruntownej analizy, która umożliwiłaby stwierdzenie, czy nadanie kolejnym gminom kompetencji organów egzekucyjnych przekładałoby się na rzeczywisty wzrost efektywności egzekucji należności, dla których ustalania lub określania i pobierania są właściwe. Wskazano też, że Ministerstwo Finansów monitoruje efektywność egzekucji należności z tytułu nieuiszczonych podatków i opłat lokalnych. Zgodnie z danymi ministerstwa efektywność egzekucji tytułów wykonawczych wystawionych przez urzędy gmin na należności stanowiące ich dochód w wynosiła w 2007 r. – 45,19%, w 2008 r. – 47,64%, a w 2009 r. – 46,32%.

Ponadto z przeprowadzonej przez resort analizy postępowań egzekucyjnych wynika, że na zwiększenie efektywności egzekucji należności wpływ ma czynny udział w postępowaniu egzekucyjnym samych wierzycieli, m.in. urzędów gmin, które są pełnoprawnymi uczestnikami postępowania egzekucyjnego. Podkreślono też, że wierzyciel, mimo że nie dokonuje bezpośrednio czynności egzekucyjnych w toku prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania egzekucyjnego, pozostaje jego dysponentem, może też monitorować przebieg prowadzonego postępowania, w tym również wskazywać składniki majątku, z których organ egzekucyjny może skutecznie przeprowadzić egzekucję, zaś efektywna współpraca wierzyciela i organu egzekucyjnego przekłada się na skuteczność prowadzonych postępowań egzekucyjnych.

Na razie bez zmian

Wyciągając wnioski z odpowiedzi Ministerstwa Finansów, należy stwierdzić, że w najbliższym czasie nie jest przewidywane rozszerzenie katalogu miast posiadających uprawnienia organów egzekucyjnych, choć możliwość samodzielnego egzekwowania przez miasta zadłużeń powstałych z tytułu niezapłaconych podatków i opłat zwiększyłaby ściągalność długów.

Dopisanie kolejnych pozycji w wykazie miast, które mogą występować w roli organów egzekucyjnych, wydaje się możliwe tylko w przypadku większego zainteresowania samorządów takim rozwiązaniem, wyrażającym się składaniem wniosków o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w tym zakresie. Wnioski tego rodzaju powinny być dobrze umotywowane i zawierać wyliczenia wskazujące na racjonalność dokonania postulowanych zmian.

Czytaj także: Uchwalane przez gminy wadliwe zwolnienia z podatku od nieruchomości>>

Z orzecznictwa

Skoro wierzycielem w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, jak również organem egzekucyjnym, był ten sam organ gminy o statusie miasta (Prezydent Miasta), właściwy do ustalenia lub określenia i pobierania przedmiotowego podatku, to tym samym nie było celowe i dopuszczalne, aby ten sam podmiot przedstawiał sobie swoje własne stanowisko w zakresie zgłoszonych zarzutów.

Wyrok WSA w Gliwicach z 6 maja 2008 r., sygn. akt I SA/Gl 1006/2007

Z treści art. 26 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika, że w przypadku gdy wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawi tytuł wykonawczy jest obowiązany podjąć czynności w ramach postępowania egzekucyjnego.

Wyrok WSA w Krakowie z 11 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1125/2007

Z interpretacji ministerstwa

Stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. nr 137, poz. 1541 ze zm.), jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Biorąc pod uwagę, że na terenie działania Urzędu Miejskiego w (...) nie jest znany majątek zobowiązanego, Urząd ten winien skierować tytuł wykonawczy do naczelnika urzędu skarbowego, na którego terenie znajduje się taki majątek. Za miejsce położenia majątku można uznać miejsce zamieszkania zobowiązanego.

Pismo Ministerstwa Finansów – zastępcy dyrektora Departamentu Systemu Podatkowego z 10 lipca 2003 r., znak SP2-269/033-28/636/03/AK

@RY1@i41/2011/003/i41.2011.003.000.0009.001.jpg@RY2@

SŁOWNICZEK

Organ egzekucyjny – organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz do zabezpieczania wykonania tych obowiązków

Wierzyciel – podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym

Podstawy prawne

•  Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. 2005 r. nr 8, poz. 60; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 197, poz. 1306)

•  Ustawa z 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (j.t. Dz.U. z 1997 r. nr 36, poz. 224; ost.zm. Dz.U. z 1997 r. nr 162, poz. 1120 – nie obowiązuje od 31 grudnia 1998 r.

•  Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2010 r. nr 95, poz. 613; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 96, poz. 620)

•  Ustawa z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018)

•  Rozporządzenie Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 137, poz. 1541; ost.zm. Dz.U. z 2004 r. nr 10, poz. 79)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ustawa o dostępności w produktach i usługach od 28 czerwca 2025 roku

    Ustawa o zapewnieniu dostępności w produktach i usługach dla osób z niepełnosprawnościami i ze szczególnymi potrzebami ma wejść w życie dnia 28 czerwca 2025 roku. O jakie produkty i usługi chodzi ustawodawcy wdrażającemu unijną dyrektywę zwaną "Europejskim Aktem o Dostępności” (EAA)?

    Ekoschematy 2024 - rozporządzenie wprowadza zmiany od 15 marca

    Ekoschematy 2024 - oświadczenie zastąpi zdjęcia geotagowane. Jest projekt rozporządzenia dotyczącego zmian w dopłatach dla rolników w ramach ekoschematów. Zmiany wejdą w życie 15 marca 2024 roku.

    Co to jest transport sanitarny? Dla kogo jest bezpłatny?

    Pacjent, który nie może się samodzielnie poruszać, a chce udać się do przychodni lub szpitala, może skorzystać z transportu sanitarnego. Jak to się odbywa?

    Podwyżki o 30%-33% z kłopotem dla nauczycieli. Samorządy chcą pieniędzy na dodatki. MEN wyda interpretację?

    Samorządowcy pytają ministerstwo edukacji o zasady wypłaty wyrównań dla nauczycieli. Czy min. edukacji Barbara Nowacka wyjaśni zasady postępowania?

    REKLAMA

    Wywiad Ukrainy: Rosja nasila operację dezinformacyjną Majdan-3; punkt kulminacyjny w marcu-maju 2024 roku

    Rosja nasila operację informacyjną Majdan-3 w celu wywołania konfliktów wewnętrznych w Ukrainie oraz krajach ją popierających, by następnie uderzyć i pokonać wojska ukraińskie na wschodzie – ostrzegł prezydencki komitet ds. wywiadu w Kijowie.

    Znasz portal Diety NFZ? Korzysta z niego już prawie 870 tys. osób

    Portal diety.nfz.gov.pl to baza bezpłatnych przepisów na zdrowe i proste w przygotowaniu dania do samodzielnego przygotowania. Narodowy Fundusz Zdrowia podał, że z planów żywieniowych korzysta już blisko 870 tys. osób. 

    Min. rolnictwa Cz. Siekierski: Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane

    Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski w dniu 27 lutego 2024 r. w czasie posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), powiedział: – Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane. Komisja Europejska musi zrozumieć protestujących rolników. Rolnicy mówią: nic o nas, bez nas. List przewodniczącego Norberta Linsa pokazuje, że Parlament Europejski też oczekuje szybkich działań.

    Doradca Prezydenta RP: kontrolę nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE

    Profesor Andrzej Waśko, doradca prezydenta RP, przewodniczący Rady ds. Rodziny, Edukacji i Wychowania, odnosząc się do "Europejskiego obszaru edukacji" podkreślił, że polityka oświatowa, która dotąd była powierzona kompetencji rządów krajowych, stanie się częścią polityki unijnej. Zwrócił uwagę, że kontrole nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE.

    REKLAMA

    Min. Siekierski: KE narzuciła nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu; musimy zrozumieć protesty rolników. 27 lutego posiedzenie unijnej rady ministrów w Brukseli. 29 lutego rozmowy z rolnikami w Ministerstwie

    Komisja Europejska narzuciła zbyt duże, nieracjonalne, kosztowne wymogi Zielonego Ładu, które miały służyć środowisku, przeciwdziałać zmianom klimatu, a w rzeczywistości doprowadziły do bankructwa wielu gospodarstw - oświadczył w 26 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Brukseli minister rolnictwa RP Czesław Siekierski. Wcześniej tego samego dnia, jeszcze będąc w Polsce w czasie konferencji prasowej kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, minister Siekierski powiedział: Musimy zrozumieć protesty rolników i o to będę zabiegał na jutrzejszym posiedzeniu unijnej rady ministrów w Brukseli.

    KPO 2024. Polska nie dostanie wszystkich pieniędzy? Ekspert: 43 inwestycje i ich refinansowanie zagrożone. Konieczna rewizja polskiego KPO

    Zdaniem Łukasza Kościjańczuka, eksperta firmy doradczej CRIDO, ok. 43 inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (z 56 zaplanowanych) może nie zostać zrealizowanych do 31 sierpnia 2026 r, co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE. Dlatego niezbędna jest rewizja KPO, która - jak oszacował ekspert - może objąć nawet połowę planowanych przedsięwzięć.

    REKLAMA