Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Uchwalane przez gminy wadliwe zwolnienia z podatku od nieruchomości

Tomasz Król
prawnik - prawo sektora publicznego, prawo cywilne, gospodarcze, prawo administracyjne, podatki
DGP
Rady gmin, wykorzystując swe uprawnienie do podejmowania uchwał w sprawie zwolnień z podatku od nieruchomości, często nadużywają tych kompetencji. W praktyce wprowadzają zwolnienia, które są adresowane do konkretnych podmiotów. Prawo zezwala jednak gminom tylko na zwalnianie z tego podatku określonych typów nieruchomości – niezależnie od tego, kto jest ich właścicielem lub posiadaczem.

Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: ustawa) w art. 7 reguluje zasady zwolnień z podatku od nieruchomości. W przepisie tym ustawodawca zawarł nie tylko zwolnienia ustawowe, ale również upoważnił radę gminy do wprowadzania – z własnej inicjatywy – zwolnień z tego podatku. Na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy rada gminy – w drodze uchwały – może wprowadzić inne zwolnienia przedmiotowe niż określone w ust. 1 tego artykułu oraz w art. 10 ust. 1 ustawy z 2 października 2003 r. o zmianie ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych i niektórych ustaw.

ZWOLNIENIA Z PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI

Jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie (art. 168 Konstytucji RP). Jednocześnie art. 217 Konstytucji stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Dlatego rada gminy nie może zwalniać konkretnych podmiotów ani kategorii podmiotów z podatku od nieruchomości.

Gminy wadliwie wprowadzają zwolnienia przedmiotowo-podmiotowe

Do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat w granicach określonych w odrębnych ustawach (art. 18 ust. 2 pkt 8 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; dalej: u.s.g.). W przypadku podatku od nieruchomości granice te określa powołany wyżej art. 7 ust. 3 ustawy. W przypadku zwolnień wprowadzanych na podstawie uchwały rady gminy, to nie osoba podatnika może być kryterium decydującym o zwolnieniu, lecz rodzaj nieruchomości. Zwolnienie przedmiotowe charakteryzuje się tym, że o jego zastosowaniu decyduje to, że nieruchomość należy do określonej kategorii. Bez znaczenia dla zwolnienia jest natomiast, kto jest właścicielem nieruchomości lub kto jest jej posiadaczem. Mimo że art. 7 ust. 3 zezwala radom gmin wprowadzać wyłącznie zwolnienia przedmiotowe, w praktyce w poszczególnych gminach próbuje się ustanawiać zwolnienia mające charakter przedmiotowo-podmiotowy. Mogą z nich skorzystać podmioty nie tylko dysponujące wymienionym w uchwale typem nieruchomości, ale i mające status podmiotu wskazanego w uchwale. W ten sposób zwolnienie adresowane jest np. do stowarzyszeń posiadających siedzibę na terenie gminy, przedszkoli, bibliotek czy firm prowadzących np. miejską oczyszczalnię.

Na pierwszy plan autorzy takich wadliwych uchwał wysuwają elementy przedmiotowe (wymieniając określone nieruchomości lub ich części). Kluczowe znaczenie, pozwalające odróżnić nieruchomości zwolnione z podatku od tych mu podlegających, gminy przypisują jednak elementom podmiotowym. Gminy najczęściej próbują w ten sposób wspomóc działalność instytucji powiązanych z gminą, instytucji związanych z kulturą oraz prowadzących działalność oświatową lub charytatywną.

Kontrola RIO

Uchwały lub zarządzenia organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, a o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru (art. 91 ust. 1 u.s.g.). Naruszeniem przepisów powodującym sankcję nieważności uchwały organów jednostek samorządu terytorialnego jest podjęcie uchwały bez odpowiedniego umocowania w przepisach lub z naruszeniem przepisów (w tym ich błędna interpretacja). Nawet tak ogólne stwierdzenie, jak „zwolnienie z podatku od nieruchomości instytucji kultury”, powoduje zanegowanie ustanowionego zwolnienia. Sprawdzenie uchwały rady gminy odbywa się zawsze w ten sposób, że Regionalna Izba Obrachunkowa (dalej: RIO) analizuje, czy można wskazać określony krąg podmiotów mających prawo do skorzystania ze zwolnienia.

W art. 32 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej jako instytucje kultury umieszczone zostały muzea, jednostki organizacyjne mające na celu opiekę nad zabytkami, ośrodki badań i dokumentacji, biura wystaw artystycznych, galerie i centra sztuki, Filmoteka Narodowa, biblioteki, domy i ośrodki kultury, świetlice i kluby, ogniska artystyczne i domy pracy twórczej. Dlatego uchwała rady gminy stanowiąca np., że „zwalnia się z podatku od nieruchomości budynki wykorzystywane przez instytucje kultury” uznawana jest przez RIO za wadliwą – z uwagi na wskazanie podmiotów, które mogą skorzystać ze zwolnienia. Patrz: tabela.

TABELA. Przykładowe uchwały gmin podjęte z naruszeniem zasad wprowadzonych przez Konstytucję RP i ustawę o podatkach i opłatach lokalnych – unieważnione przez RIO

Kontrola WSA

Wojewódzkie Sądy Administracyjne (dalej: WSA) w sporach o prawidłowość wprowadzenia zwolnienia z podatku od nieruchomości najczęściej stają po stronie RIO. Przykładowy wyrok w sprawie wadliwego zwolnienia w podatku od nieruchomości wydał 3 czerwca 2009 r. WSA we Wrocławiu (sygn. akt III SA/Wr 73/09). W tym przypadku gmina zwolniła z podatku od nieruchomości grunty, budowle i budynki zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, położone na terenie gminy K. w obrębie wsi O. Stanowiły one własność gminy, ale pozostawały w użytkowaniu K.R.O., które – działając sezonowo – nie posiadały środków finansowych na opłacenie podatku. Gmina, wprowadzając zwolnienie z podatku od nieruchomości, powoływała się na fakt, że prowadzona na tych działkach działalność związana z rolnictwem służyła niemal całej społeczności lokalnej (w szczególności w zakresie wynajmowania maszyn rolniczych).

Czytaj także: Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności >>

Z ORZECZNICTWA

Z cytowanego przepisu wynika jednoznaczna kompetencja dla rad gmin wprowadzenia pozaustawowych zwolnień z podatku od nieruchomości, wyłącznie jednak o charakterze przedmiotowym. Zwolnienie powinno zatem dotyczyć konkretnych nieruchomości (gruntów), ze względu na ich przeznaczenie, bez uwzględniania jednak – w jakimkolwiek stopniu! – sytuacji ekonomicznej lub też specyficznych cech charakteryzujących podmioty, które władają tymi nieruchomościami. Jest oczywiste, że każde zwolnienie przedmiotowe – w dopiero co podanym rozumieniu – stanowić będzie – pośrednio jednak tylko – ulgę podatkową dla podmiotu, który włada określoną nieruchomością. Chodzi jednak o to, że w momencie podejmowania uchwały na podstawie analizowanego art. 7 ust. 3 ustawy właściwa do tego terytorialnie rada absolutnie nie może kierować się wspomnianą, specyficzną sytuacją (lub cechami) podmiotu władającego gruntami, których miałoby dotyczyć zwolnienie. Jeżeli okoliczności te miałyby stanowić podstawę (uzasadnienie) dla zwolnienia z podatku od nieruchomości, nie może być mowy o zwolnieniu przedmiotowym, lecz podmiotowym, do czego art. 7 ust. 3 ustawy nie uprawnia.

Wyrok WSA we Wrocławiu z 3 czerwca 2009 r. (sygn. akt III SA/Wr 73/09)

Do WSA może trafić nie tylko spór między RIO a gminą. W wyroku z 25 lutego 2010 r. WSA w Gorzowie Wlkp. (sygn. akt I SA/Go 25/10) wydał wyrok w sprawie skargi prokuratora rejonowego na uchwałę nr XXV/139/08 Rady Gminy z M., podjętej w sprawie stawek podatku od nieruchomości i zwolnień z tego podatku na terenie gminy. Skarżący zarzucił rażące naruszenie art. 7 ust. 3 ustawy, przez ustanowienie tych zwolnień. WSA uznał, że nastąpiło złamanie prawa. Będące przedmiotem sporu zwolnienie podatkowe zaadresowane było do emerytów i rencistów, którzy przekazali gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa i którym przydzielono do bezpłatnego użytkowania budynki, ich części i działki gruntów oraz do emerytów i rencistów rolnych, którzy są właścicielami budynków gospodarczych i prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe. Uchwała została tak skonstruowana, że formalnie było to zwolnienie z podatku budynków lub ich części. Taka konstrukcja językowa uchwały nie powoduje, że wprowadzone zwolnienie można traktować jako zwolnienie o charakterze tylko przedmiotowym. WSA potwierdził tę negatywną dla gminy interpretację przepisów.

Z ORZECZNICTWA

Zwolnieniem od podatku nie zostały objęte wszystkie budynki, ich części, działki gruntu, lecz tylko te, które są przydzielone do bezpłatnego użytkowania osobie, która przekazała w zamian za emeryturę lub rentę gospodarstwo rolne państwu. Nie objęto zwolnieniem również wszystkich budynków gospodarczych, a jedynie te, które są własnością emerytów i rencistów rolnych, którzy prowadzą samodzielne gospodarstwo domowe. Zasadnie więc skarżący twierdzi, że w takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze mieszanym, podmiotowo-przedmiotowym, w którym – mimo wysunięcia w redakcyjnym sformułowaniu na pierwszy plan elementów przedmiotowych – decydujące znaczenie należy przypisać wyróżnikom podmiotowym, skoro fakt zwolnienia pozostałych budynków został połączony ściśle z cechami indywidualnymi podatnika, takimi jak jego źródło utrzymania. Kryterium podmiotowe jest niewątpliwie decydujące w tak określonym zwolnieniu.

Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 25 lutego 2010 r. (sygn. akt I SA/Go 25/10)

W ocenie WSA zaskarżony fragment uchwały wskazuje pewną kategorię podatników. Niezależnie od tego, jak liczny jest zbiór podmiotów wchodzących do danej kategorii, występuje sprzeczność z treścią art. 217 Konstytucji RP, która zezwala na wprowadzanie uchwałą rady gminy tylko zwolnień przedmiotowych, a nie podmiotowych.

Unieważnienie a uchylenie

Niekiedy w czasie trwania sporu z RIO lub WSA gminy z własnej inicjatywy podejmują decyzję o uchyleniu uchwały o wprowadzeniu zwolnień w podatku od nieruchomości. Skutki prawne uchylenia uchwały i jej unieważnienie są odmienne. Uchylenie uchwały przez radę gminy oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje natomiast skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tym przypadku uchwałę należy potraktować tak, jakby nigdy nie została podjęta.

Czytaj także: Data pewna >>

PODSTAWY PRAWNE

● Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 114, poz. 946)

● Ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844; ost.zm. M.P. z 2009 r. Nr 67, poz. 872)

● Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 28, poz. 146)

DGP
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Rachunkowość Budżetowa
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Kontrola prawa do dopłaty do pelletu i węgla [urzędnicy w gminach, straż miejska i kominiarze]
    W Rzeszowie do połowy zeszłego tygodnia korekty deklaracji zgłosiło 30 osób, a w Częstochowie w okresie od 20 lipca do 2 sierpnia było ich 26 (co stanowiło niemal jedną piątą wszystkich złożonych deklaracji w tym czasie). Ale już np. w Katowicach w zeszłym tygodniu urzędnicy szacowali, że zmiany wcześniejszych deklaracji mogło dokonać ponad 200 właścicieli i zarządców nieruchomości.
    Warunki i sposób przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2023 r. [jednolite rozporządzenie]
    ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu maturalnego (Dz.U. z 2017 r. z późn. zm.)
    Czy dodatek węglowy jest opodatkowany?
    Pytanie: Czy po otrzymaniu dodatku węglowego, mam zapłacić podatek dochodowy PIT od 3000 zł?
    Czy jest dopuszczalna egzekucja obowiązku szkolnego w wakacje
    Do organu prowadzącego szkołę podstawową wpłynął wniosek dyrektora tej szkoły o wszczęcie egzekucji administracyjnej wobec rodziców uchylających się od obowiązku zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne. Wniosek wpłynął 14 czerwca 2022 r. Rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku podlegającego egzekucji, czyli wymuszenie na rodzicach (prawnych opiekunach) pożądanych zachowań dziecka i (lub) samych rodziców, drogą zastosowania grzywny w celu przymuszenia. Czy zasadne jest by wójt gminy jako organ egzekucyjny wszczynał procedurę w sprawie egzekucji obowiązku szkolnego po zakończeniu roku szkolnego?
    Czy urzędnik na stanowisku kierowniczym może też być kierownikiem jednostki organizacyjnej w gminie?
    Czy pracownik na stanowisku urzędniczym kierowniczym w urzędzie gminy może jednocześnie pełnić obowiązki kierownika jednostki organizacyjnej w gminie, na zasadzie wydania zarządzenia wójta w sprawie powierzenia obowiązków kierownika jednostki organizacyjnej X z zaznaczeniem, że pełnienie tych obowiązków wygasa z dniem zatrudnienia kierownika tej jednostki?
    Jak wyjaśnić rażąco niską cenę zamówienia publicznego
    Zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia w trybie zapytania ofertowego. Złożono trzy oferty. Wartość jednej z ofert jest o 90% niższa od pozostałych dwóch ofert oraz o 90% od oszacowania przedmiotu zamówienia. Zamawiający ma obawy co do możliwości prawidłowej realizacji zamówienia. Czy zamawiający może w tym przypadku zwrócić się do wykonawcy o wyjaśnienie ceny rażąco niskiej?
    Ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym [pełna treść]
    Poniżej treść ustawa z 22 lipca 2022 r. o dodatku węglowym:
    Jak złożyć wniosek o dodatek węglowy 3000 zł? Do kiedy? Gdzie jest wzór? Czy trzeba wykazywać dochody? [Kompendium]
    Wniosek o wypłatę dodatku węglowego 3000 zł składa się do dnia 30 listopada 2022 r. Można go złożyć przez ePUAP, a wzór opracuje minister do spraw energii.
    Wniosek o dofinansowanie do pelletu, LPG, oleju, drewna. Co z dopłatami do gazu?
    Minister klimatu i środowiska Anna Moskwa zaprezentowała projekt ustawy dotyczącej wsparcia dla niektórych źródeł ciepła i ciepłowni. Według niego używający pelletu otrzymają 3 tys. zł, drewna kawałkowego – 1 tys. zł, oleju opałowego – 2 tys. zł, a gazu LPG – 500 zł.
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym (LO)?
    Jakie są przedmioty w liceum ogólnokształcącym? Jaki akt prawny wprowadza te przedmioty do programu nauczania w liceum?
    Gdzie znaleźć listę szkół prowadzących rekrutację uzupełniającą do liceum, technikum, zawodówki?
    Jak znaleźć liceum, technikum, szkołę zawodową prowadzącą rekrutację uzupełniającą?
    MEiN: rekrutacja uzupełniająca i odwołanie od wyniku rekrutacji do liceum, technikum, zawodówki
    Zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe młodzież przyjmuje się do publicznych szkół ponadpodstawowych po przeprowadzeniu postępowania rekrutacyjnego i postępowania uzupełniającego. Wskazane w ustawie kryteria są możliwe do spełnienia przez każdego ucznia publicznej szkoły podstawowej.
    Minister rolnictwa: 4-5 zł za 1 kg cukru. 10 zł za chleb to sianie paniki. Chyba, że wzrośnie cena gazu
    Mąki nam nie zabraknie, jesteśmy bezpieczni żywnościowo - zapewnił w piątek wicepremier, minister rolnictwa Henryk Kowalczyk. Mamy odpowiednie ilości zapasów cukru - dodał.
    Wczasy pod gruszą a wakacyjny wyjazd dziecka pracownika
    Wakacje, podobnie jak święta, to czas, w którym zainteresowanie pracowników możliwością uzyskania świadczeń z ZFŚS jest wzmożone. Wiąże się to z ponoszeniem w tym okresie większych wydatków związanych z organizacją wypoczynku rodzinnego oraz dla dzieci i młodzieży. Jakie środki mogą uzyskać pracownicy na te cele? Czy możliwe jest uzyskanie świadczenia zarówno na organizację wypoczynku własnego, jak i dziecka?
    Konferencja: Atom dla samorządu. Energetyka jądrowa szansą dla transformacji energetycznej Śląska i Zagłębia [13 września 2022 r.]
    Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia zaprasza do udziału w konferencji:
    Wykaz zajęć pedagogów, psychologów, terapeutów i doradców zawodowych [rozporządzenie z 22 lipca 2022 r.]
    Znany jest wykaz zajęć prowadzonych przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych. Wynika z ROZPORZĄDZENIA MINISTRA EDUKACJI I NAUKI z 22 lipca 2022 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych – Dz.U z 2022 r. Poz. 1610.
    Egzamin ósmoklasisty: Lista lektur w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024
    Minister edukacji Przemysław Czarnek określił listę lektur wymaganych na egzaminie ósmoklasisty w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024.
    Walka z rakiem: naukowcy opracowali mapę układu odpornościowego
    Opublikowano właśnie pierwszą mapę powiązań i komunikacji między wszystkimi komórkami układu immunologicznego. Dzięki takiej wiedzy mogą powstać nowe terapie raka, chorób zakaźnych i innych schorzeń.
    Wymagania dla egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024
    Minister Edukacji i nauki określił wymagania egzaminacyjne dla egzaminu ósmoklasisty przeprowadzanego w 2023 r. i 2024 r. Wynikają z rozporządzenia z 15 lipca 2022 r. (Dz.U z 2022 r. poz. 1591). Zawiera ono załącznik podzielony na trzy części:
    Postępowania dyscyplinarne wobec nauczycieli – od niewłaściwego słowa po uwodzenie. Anonimy na nauczycieli
    Przybywa postępowań wyjaśniających i dyscyplinarnych wobec pedagogów. Czego dotyczą?
    Czy można zmienić deklarację CEEB, aby dostać dodatek węglowy 3000 zł?
    Po wprowadzeniu dodatku węglowego 3000 zł wzrosło zainteresowanie Polaków korygowaniem wpisów w ewidencji CEEB tak, aby do zgłoszonego np. pieca gazowego dodać piec opalany węglem. Albo zgłosić w ewidencji, że wcześniej zgłoszony taki piec jest głównym źródłem ogrzewania domu. Przed nadużyciami w tym zakresie przestrzega rzecznik Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego (GUNB).
    5,323 mld zł rekompensaty za zamrożenie taryfy na gaz w 2022 r. dla sprzedawcy gazu PGNiG Obrót Detaliczny
    Największy detaliczny sprzedawca gazu, PGNiG Obrót Detaliczny otrzymało 2,495 mld zł na poczet rekompensaty za zamrożenie taryfowych cen gazu - poinformowało 2 VIII 2002 r. PGNiG. Łącznie od 7 marca 2022 r. spółka otrzymała już 5,323 mld zł z tego tytułu.
    Wolne miejsca na uczelniach 2022 r. / 2023 r.
    Największym zainteresowaniem studentów cieszą się takie kierunki jak: informatyka, psychologia, prawo. Czy są jeszcze wolne miejsca?
    Wszystko o zwrocie akcyzy za paliwo rolnicze [Kompendium]
    Do 31 sierpnia 2022 r. wnioski o zwrot akcyzy za paliwo rolnicze. Zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej w pytaniach i odpowiedziach.
    Obniżka limitu amortyzacji samochodów osobowych ze 150 000 zł na 100 000 zł
    Od 1 stycznia 2026 r. limit amortyzacji samochodów spalinowych zostanie obniżony ze 150 000 zł na 100 000 zł. Dotyczy to samochodów mających emisję CO2 równą lub wyższą niż 50 g na kilometr.