Kategorie

Świadczenia rodzinne i alimenty - nowe przepisy

Barbara Matysik
Socjolog o wieloletnim doświadczeniu zawodowym w pomocy społecznej i administracji publicznej, ekspert w obszarze integracji społecznej, zatrudnienia, autor i koordynator projektów współfinansowanych ze środków zewnętrznych, wieloletni nauczyciel Kolegium Pracowników Służb Społecznych, wykładowca studiów podyplomowych w obszarze pomocy społecznej i pracy socjalnej. Autor publikacji z zakresu pomocy społecznej i zabezpieczenia społecznego. Doświadczony trener i współautor programów szkoleń i specjalizacji dla kadr pomocy społecznej. Konsultantka wybranych ośrodków pomocy społecznej.
Nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odebrała możliwość przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego osobom uprawnionym do tego typu świadczenia za granicą, zmieniła określenie dochodu uprawniającego do świadczeń, sposób jego ustalania oraz katalog przesłanek utraty i uzyskania dochodu.

W Dzienniku Ustaw z dnia 29 września 2011 roku, Nr 205, poz. 1212 opublikowano ustawę z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Część regulacji ustawy - w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego - weszła w życie 14 października 2011 roku, pozostałe przepisy obowiązywać będą od 1 stycznia 2012 roku.

Reklama

Powodem nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów był obowiązek dostosowania przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z 30 czerwca 2009 r., sygn. akt P 45/08; Dz. U. Nr 108, poz. 910), w kwestii wyliczania uzyskanego w danym roku dochodu umożliwiającego pobieranie świadczeń oraz dookreślenie uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego.

Oprócz tego, konieczne było dostosowanie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (z 22 września 2009 r; sygn. akt P 46/07) dotyczącego zatrzymywania prawa jazdy dłużnikom alimentacyjnym.

Zmiana ustawy doprecyzowała przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych, w zakresie m. in. przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku pielęgnacyjnego. Nowelizacja objęła również:

- pojęcie dochodu, uprawniającego do świadczeń rodzinnych, określenie sposobu jego ustalania oraz katalog przesłanek utraty i uzyskania dochodu;

- prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;

- prawo do zasiłku pielęgnacyjnego;

- sposób postępowania w przypadku śmierci osoby zobowiązanej do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.

Świadczenie pielęgnacyjne

Reklama

Nowelizacja, w przedmiocie ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, umożliwiła jego przyznanie w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim pod warunkiem, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Regulacja ta obowiązuje od 14 października 2011 roku. Przed nowelizacją, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pozostającej w związku małżeńskim - zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych - nie było możliwe. Wyjątkowe przypadki miały miejsce na mocy decyzji Samorządowych Kolegiów Odwoławczych lub wyroków Sądów Administracyjnych.    

Zmiana ustawy zezwoliła także na przeprowadzanie wywiadów u osób otrzymujących świadczenie pielęgnacyjne również po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie tzn. w okresie jego wypłaty. Dotychczas było to możliwe jedynie przed wydaniem rozstrzygnięcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia.

Celem przyjętego unormowania jest potwierdzenie faktu kontynuacji sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i spełniania pozostałych ustawowych warunków przez osobę mającą już przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.

Zasiłek pielęgnacyjny

Dotychczasowe brzmienie art. 16 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych zastąpiono brzmieniem: „Osobom, o których mowa w ust. 2 i 3 zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje, jeżeli członkom rodziny przysługują za granicą świadczenia na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tych osób, chyba, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej”.

Zapis ten wyklucza z możliwości przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego wszystkie osoby uprawnione do tego typu świadczenia za granicą. W powołanym ust. 2 i 3 ustawy wymienione są wszystkie osoby uprawnione do ubiegania się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego w Polsce, tzn.: :  

-   niepełnosprawne dzieci,

-   osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,

-   osoby, które ukończyły 75 lat,  

-   oraz osoby niepełnosprawne w wieku powyżej 16 roku życia legitymujące się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Oznacza to, że określona w nowelizacji zasada nieprzyznawawania świadczenia osobom uprawnionym do tego typu świadczenia za granicą obejmuje wszystkie osoby, które mogłyby ubiegać się o świadczenie w Polsce.

Poza tym zmieniona ustawa umożliwia umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w przypadku śmierci osoby, której  przyznano decyzją świadczenia.

Pojęcie dochodu w ustawie o świadczeniach rodzinnych i  ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tak jak w ustawie o świadczeniach rodzinnych, zmieniono określenie dochodu uprawniającego do świadczeń, sposób jego ustalania oraz katalog przesłanek utraty i uzyskania dochodu.

Doprecyzowano definicję dochodu - zawartą w części dotyczącej dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych - poprzez wskazanie, że dochodem na podstawie, którego ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych oraz świadczeń z funduszu alimentacyjnego są:

-  przychody podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27 (skala podatkowa), art. 30 b (podatek od papierów wartościowych, lokat) art. 30c (podatek liniowy od działalności gospodarczej), art. 30 e (podatek od zbycia nieruchomości) tej ustawy, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zmianie uległa także definicja dochodu rodziny, określająca dochód rodziny jako sumę dochodów osiągniętych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podzieloną przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągany.

Przed nowelizacją możliwe było ustalanie miesięcznego dochodu rodziny na podstawie iloczynu dochodu przez liczbę wszystkich miesięcy w roku. Przyjęte rozwiązanie umożliwia ustalenie dochodu faktycznie otrzymywanego, a nie dochodu zaniżonego. Sytuacje takie zdarzały się, w przypadku ustalania uprawnień do świadczeń u osób, które pracowały przez niepełny rok kalendarzowy poprzedzający okres zasiłkowy przez co, po podziale ich rocznego dochodu przez liczbę miesięcy w roku wyliczony dochód był niższy od dochodu rzeczywiście przez nich miesięcznie otrzymywanego.


Przesłanki utraty i uzyskania dochodu

Ustawa o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rozszerza przesłanki utraty i uzyskania dochodu.

Po nowelizacji, w sytuacji utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Uprawnienia do świadczeń ustalać się powinno od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek o ich przyznanie.

Sytuacja utraty dochodu i pomniejszenia dochodu rodziny nie będzie miała miejsca, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed dniem zgłoszenia wniosku o zasiłek. Przerwa w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy pozostanie bez znaczenia, co oznacza, że w momencie składania wniosku - uzyskuje dochód. Zostały pominięte także kwestie różnic w wysokości otrzymywanego dochodu, co zwalnia z obowiązku dokonywania obliczeń zmian w sytuacji dochodowej wnioskodawcy i jego rodzinie rodziny,a  uznaje jedynie zmiany istotne - to czy dana osoba otrzymuje dochód.

Z kolei w sytuacji uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczeń, do dochodu rodziny powinna zostać dodana miesięczna kwota dochodu uzyskanego przez członka rodziny, pod warunkiem,że dochód ten jest otrzymywany w dniu ustalania prawa do świadczeń. Natomiast w przypadku, gdy dochód rodziny po powiększeniu o uzyskany dochód, powoduje utratę prawa do świadczeń, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu.

Zarówno w sytuacji wystąpienia utraty i uzyskania dochodu, do wniosku o ustalenie uprawnień do świadczeń wymagane będzie świadczenia dołączenie dokumentów potwierdzających utratę i uzyskanie dochodu oraz ich wysokość.

Z katalogu dochodów niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wliczanych do dochodu warunkującego prawo do świadczeń rodzinnych, wskutek nowelizacji wyłączono stypendia za wyniki w nauce.

Zmiany w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów

Nowelizacja zakłada, że w przypadku uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, odmowy złożenia oświadczenia majątkowego, odmowy zarejestrowania się jako bezrobotny lub poszukujący pracy, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Rozstrzygnięcie tego postępowania następuje w drodze decyzji.

Decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nie będzie wydawana,w sytuacji gdy,  dłużnik przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 proc. kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

W przypadku, gdy decyzja stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 kodeksu karnego.

Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy będzie mogła zostać uchylona na wniosek organu właściwego dłużnika, skierowanego do starosty  po ustaniu przyczyn zatrzymania prawa jazdy oraz w sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny w ciągu 6 kolejnych miesięcy poprzedzających złożenie przedmiotowego wniosku  wywiązywał się ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50 proc. kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub, gdy nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.

Ponadto ze zmienionej ustawy wynika, że w sytuacji, gdy osoba uprawniona do świadczeń otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego, świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, będzie móc zwrócić je bez odsetek ustawowych.

Ustawa wchodzi w życie od 1 stycznia 2012 roku, z wyjątkiem przepisów odnoszących się do świadczenia pielęgnacyjnego, które obowiązują od 14 października.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dziennik Ustaw z dnia 29 września 2011 roku, Nr 205, poz. 1212)

Barbara Matysik

samorzad.infor.pl

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    22 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?