Kiedy w 2023 r. są: "Wianki", "Noc świętojańska", "Noc Kupały"? Jak odróżnić te święta?

„Noc świętojańska” coraz bardziej zlewa się z "Nocą Kupały". Ta ostatnia nazwa zanika. Są to święta kojarzone dziś z "Wiankami", czyli uroczystym puszczaniem wianków w rzekach. Stały się one lokalną tradycją np. w Warszawie i Krakowie.

Kiedy w 2023 r. przypada dzień przesilenia

„Noc świętojańska” i „Noc Kupały" wiążą się z dniem przesilenia, czyli najdłuższym dniem w roku. 21 czerwca 2023 r. ma 16 godzin i 46 minut, a noc z 21 na 22 czerwca 2023 r. ma 7 godzin i 14 minut.

Co to jest Noc Kupały

To słowiańskie święto związane z letnim przesileniem, obchodzone w czasie najkrótszej nocy w roku.

W czasach pogaństwa istniało szereg obrzędów związanych z wiarą, że jest to magiczna noc, w którą przychodzi lato. Budzą się więc boskie stworzenia i są aktywne do zimy. Tańce, ogniska miały być hołdem dla nich i prośbą o przychylność.

Z Wikipedii:

Święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości, powszechnie obchodzone na obszarach zamieszkiwanych przez ludy słowiańskie, ale również w podobnym charakterze na obszarach zamieszkiwanych przez ludy bałtyckie, germańskie i celtyckie, a także przez część narodów ugrofińskich, np. Finów (w Finlandii jest jednym z najważniejszych świąt w kalendarzu) i Estończyków. Na Łotwie pod nazwą Līgo jest wolnym od pracy świętem państwowym (23 i 24 czerwca). Również na Litwie dzień 24 czerwca, od 2005 roku, jest wolny od pracy.

Typowe obyczaje związane ze świętem: 

1. skoki przez ogniska,
2. puszczanie  w rzekach wianków oraz 
3. poszukiwanie magicznego kwiatu paproci. 

Wierzono również, że w tej dacie mężczyzna i kobieta mogą stworzyć szczęśliwą parę. 

Z Wikipedii:

Wiążące się z Nocą Kupały zwyczaje i obrzędy słowiańskie miały zapewnić świętującym zdrowie i urodzaj. Rozpalano ogniska, w których palono zioła. W trakcie radosnych zabaw odbywały się różnego rodzaju wróżby i tańce. Dziewczęta puszczały w nurty rzek wianki z zapalonymi świecami. Jeśli wianek został wyłowiony przez kawalera, oznaczało to jej szybkie zamążpójście. Jeśli płynął, dziewczyna nieprędko miała wyjść za mąż. Jeśli zaś płonął, utonął lub zaplątał się w sitowiu, wróżyło to staropanieństwo. Prawdopodobnie są to pozostałości dawnych wiosennych obrzędów magicznych kończących zaklinanie „dobrego początku”, nawiązujących do obrzędowości zadusznej i nadchodzącego urodzaju. 

Kupałą lub sobótkami nazywano również ogniska palone podczas tych obrzędów. Na Mazowszu i Podlasiu obrzędy sobótkowe były zwane kupalnocką, na pograniczu polsko-ukraińskim – kupałą, zaś w zachodniej i środkowej Polsce – sobótką. Nazwa zwyczaju odnosi się także błędnie do rzekomego słowiańskiego bóstwa płodności Kupały. 

W niektórych regionach wierzono, że do święta Kupały nie można kąpać się za dnia w rzekach, strumieniach czy jeziorach, natomiast kąpiel po zmroku lub przed wschodem słońca leczyła rozmaite dolegliwości, jako że woda była wówczas uzdrawiającym żywiołem należącym do księżyca. 

Co to jest noc świętojańska

Było to początkowo święto obchodzone w nocy z 23 na 24 czerwca w wigilię świętego Jana Chrzciciela, będące próbą zasymilowania przez chrześcijaństwo pogańskich obrzędów związanych z letnim przesileniem słońca.

Do głównego rytuału adaptowanego obrzędu w zależności od regionu należało (należy): 

• palenie ognia (np. na południu Polski), w Małopolsce, na Śląsku i Pomorzu – tzw. sobótka, na Warmii i Mazurach Palinocka lub ognie świętojańskie m.in. w krajach skandynawskich i anglo-saskich oraz Wielkopolska i historyczne Pomorze Zachodnie,
• skoki przez ognisko (np. Niemcy, Polska, Litwa, Łotwa, Rosja),
• palenie kukły (np. Irlandia, Francja, południowa Polska, Ukraina),
• tańce dziewcząt wokół rozpalonego w nocy ogniska (np. Białoruś, Podlasie),
• obrzęd zarzucania wianków przez głowę na drzewa (np. historyczna Wielkopolska, Pomorze, Warmia i Mazury),
• puszczanie wianków po wodzie (np. Kraków/Wianki, Mazowsze, Rosja),
• kąpanie się (np. Białoruś),
• wieńczenie zielem (np. Polska, Szwecja, Dania, Niemcy, Rosja itd.).

W przypadającą na 23–24 czerwca wigilię św. Jana, przeprowadzano tzw. obrzęd święcenia wody.

Obecnie trudno odróżnić, które obyczaje opisane powyżej przynależą "Nocy świętojańskiej", a które "Nocy Kupały".

Źródło: Wikipedia

źródło zdjęcia: Urząd Gminy w Żurawicy

"Wianki" w Warszawie 2023 r.

W sobotę, 24 czerwca, warszawiacy zebrani w Multimedialnym Parku Fontann i widzowie TVN wspólnie przywitają lato podczas tegorocznej edycji koncertu „Wianki nad Wisłą”. Tym razem bardzo wyjątkowej, bo poświęconej pamięci niezapomnianej legendy polskiej muzyki rozrywkowej, liderce zespołu Manaam – Korze Jackowskiej. Podczas wydarzenia pod hasłem „KORA.

HARMONOGRAM:

od g. 12.00: świętojański piknik rodzinny;

od g. 19.15 koncerty: Felivers, Smolasty, Dawid Kwiatkowski;

od g. 22.00: Koncert „KORA. Przyszłam na świat po to”

Na scenie wystąpią: Muniek Staszczyk, Krzysztof Zalewski, Natalia Przybysz, Organek, Ralph Kamiński, Kwiat Jabłoni, Ex Maanam, Bovska, Ania Karwan, Maciej Musiałowski, Karolina Lizer & Zee Krayski, Smolasty, Kwiatkowski, Fekivers

Przyszłam na świat po to” swoje interpretacje największych przebojów artystki zaprezentują: Krzysztof Zalewski, Dawid Kwiatkowski, Ania Karwan, Muniek Staszczyk, Natalia Przybysz, Maciej Musiałowski, Kwiat Jabłoni, Bovska, Organek, Smolasty, Karolina Lizer, Felivers oraz Ralph Kamiński, który tego wieczoru zadebiutuje również w nowej roli – prowadzącego wydarzenie.

Koncert „KORA. Przyszłam na świat po to” poprzedzi szeroka kampania promocyjna z udziałem Ralhpa Kamińskiego, która wystartuje we wtorek, 6 czerwca, i obejmie ekosystem TVN Warner Bros. Discovery oraz mediów społecznościowych miasta stołecznego Warszawy, partnera wydarzenia.

Transmisja koncertu „KORA. Przyszłam na świat po to” w sobotę, 24 czerwca, w TVN o godzinie 22:00.

Organizatorzy: Stołeczna Estrada

źródło Wianki nad Wisłą 2023 WARSZAWA [PROGRAM]

"Wianki" w Krakowie 2023 r.