Grzybowniczki i krychano - nowe produkty regionalne

"Kujawsko-Pomorskie to także bogactwo smaków i regionalnych, tradycyjnie wytwarzanych produktów. Staramy się uchronić i promować to dziedzictwo, by było nie tylko przedmiotem lokalnej dumy i tożsamości, ale także walorem turystycznym województwa" - podkreślił Piotr Całbecki, marszałek województwa kujawsko-pomorskiego.

Jak podkreślił - wpisanie na listę - to gwarancja, że produkt, wyrób czy potrawa jest żywnością najwyższej klasy, przygotowywaną według tradycyjnych przepisów, przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

"Czyli prawdziwy cymes bez sztucznych +ulepszaczy+ i konserwantów, do tego wytwarzany na niewielką skalę. Jesteśmy województwem rolniczym i mamy niezłą tradycję kulinarną, taką, którą warto się chwalić" - dodał Całbecki.

Grzybowniczki są rodzajem drożdżowych bułeczek z grzybowym nadzieniem. Farsz przygotowany jest ze świeżych, a następnie obgotowanych grzybów leśnych, a także grzybów suszonych, które moczone są w mleku. Do farszu dodawana jest także podsmażona cebulka, przyprawy (sól, pieprz, majeranek), a także - dla uzyskania gęstości - jajko i tarta bułka. Podawane są na kolację wigilijną i inne ważne rodzinne spotkania.

"Wartościowym dopełnieniem pożywienia są grzyby, z których najwięcej cenione są w kuchni borowiackiej borowiki (prawdziwki), kozaki (kozły), maślarze (smarkate pampki), pieprzniki jadalne (kurzajki, kurki), podpieńki i rydze (rydzki). Grzyby suszą, smażą..." - opisywał ks. Bernard Sychta w "Kulturze materialnej Borów Tucholskich" (1947).

O dużym znaczeniu grzybów w pożywieniu mieszkańców Borów Tucholskich pisała też Grażyna Szelągowska, autorka analizy etnograficznej produktów i potraw regionalnych i tradycyjnych poszczególnych regionów województwa kujawsko-pomorskiego. Według autorki "o wysokiej pozycji grzybów w życiu wsi świadczy fakt, że były one nieodłącznym składnikiem wieczerzy wigilijnej".

Jak zaznaczyła, tradycja nakazywała, żeby w ten wieczór na stole znalazły się "potrawy z tych produktów, na które spodziewano się urodzaju i obfitości w nadchodzącym roku", co potwierdzali również mieszkańcy Borów Tucholskich w przeprowadzonych wywiadach etnograficznych. Według ich wspomnień grzyby wykorzystywane były w kuchni przez cały sezon.

Marchew krychano (krychana) to warzywo ugotowane w niewielkiej ilości wody z ziemniakami i mięsem lub boczkiem. Pokrojone w kostkę jarzyny gotuje się razem z dodatkiem mięsa i przypraw, a potem rozdrabnia (rozcierana, rozgniata) - czyli - potocznie mówiąc - krycha. Tak przygotowana, popularna na Kujawach potrawa, może być samodzielnym daniem lub dodatkiem, na przykład do klusek ziemniaczanych.

Region kujawsko-pomorski ma obecnie na ministerialnej liście 33 pozycje, od półgęska i szynki kujawskiej, po kajmak, miody z Doliny Dolnej Wisły, nalewki i kujawski podpiwek. Dwa ostatnie wprowadzone produkty - marchew krychano i grzybowniczki z Borów Tucholskich - zostały wpisane w kategorii gotowe dania i potrawy. (PAP)