Czy strażak OSP musi mieć prawo jazdy kat. C, żeby prowadzić pojazdy ratowniczo-gaśnicze

• MSWiA: Kto może prowadzić pojazdy ratowniczo-gaśnicze?
• Szkolenia dla strażaków ochotniczej straży pożarnej
• Czy gmina może sfinansować kurs prawa jazdy?

MSWiA: Kto może prowadzić pojazdy ratowniczo-gaśnicze?

Poseł Lidii Czechak w interpelacji (nr 12832) poruszyła kwestię umożliwienia kierowcom ochotniczych straży pożarnych (OSP) prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton na podstawie prawa jazdy kategorii B. Odpowiedzi na tę interpelację udzielił Wiesław Leśniakiewicz podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Leśniakiewicz stwierdził, że przyznanie kierowcom OSP, posiadającym prawo jazdy kategorii B, uprawnień do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5 t jest niezasadne, przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia zagrożenia w ruchu drogowym. Zagrożenia te wynikają m.in. ze:

• znacznej różnicy między wymogami dotyczącymi prawa jazdy kat. B i kat. C. W zakresie kat. C wymaga się od kierowców większej wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej przy prowadzeniu pojazdu. Dodatkowa różnica jest związana z rodzajem i masą pojazdów, którymi można kierować. Jednocześnie wymagania, szkolenia i egzaminy w przypadku kat. C są bardziej zaawansowane ze względu na zwiększoną odpowiedzialność związaną z prowadzeniem ciężkich pojazdów, co wynika z dużych różnic w zakresie skali i złożoności pojazdów;
• zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem kierujących pojazdem uprzywilejowanym (w tym przypadku ratowniczym) oraz innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza niechronionych, związanego z umożliwieniem kierowania pojazdem uprzywilejowanym bez stosownych kwalifikacji;
• zwiększonego ryzyka narażenia na znaczące straty finansowe w przypadku ewentualnych szkód (dla przykładu: wartość średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi około 1,2 mln zł lub więcej, w zależności od stanu wyposażenia).

Szkolenia dla strażaków ochotniczej straży pożarnej

Jak podkreśla Leśniakiewicz, kwalifikacje osoby, która może kierować pojazdem uprzywilejowanym, zostały określone w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Zgodnie z art. 106 pojazdem uprzywilejowanym może kierować osoba, która:

• ukończyła 21 lat,
• posiada prawo jazdy kategorii odpowiedniej do rodzaju pojazdu,
• ukończyła kurs dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi,
• uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym,
• posiada zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.

Przepis ten zwalnia też kierujących pojazdami strażaków OSP z wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi.

Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych:

• szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie Państwowa Straż Pożarna (PSP) na podstawie programów opracowywanych przez Komendanta Głównego PSP oraz na podstawie programu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym;
• w ramach szkoleń specjalistycznych dla strażaków ratowników OSP są realizowane kursy przygotowujące do uzyskiwania przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.

Czy gmina może sfinansować kurs prawa jazdy?

W kontekście finansowania kursu prawa jazdy dla strażaka OSP interesujące może być wyjaśnienie Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku. Zastępca wójta gminy Smętowo Graniczne zwrócił się do RIO z wnioskiem o udzielenie wyjaśnień w sprawie finansowania przez gminę kursu prawa jazdy kat. C dla strażaka ratownika z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Samorządowiec wskazywał na wątpliwości dotyczące możliwości pokrywania przez gminę kosztów szkoleń.

Jak wyjaśniła RIO w Gdańsku, ustawa o ochotniczych strażach pożarnych umożliwia gminie finansowanie tego rodzaju szkoleń. „Gmina może wspierać finansowo Państwową Straż Pożarną w prowadzeniu szkoleń (…) stosownie do posiadanych środków finansowych. Zatem w odniesieniu do szkoleń, o których mowa art. 11 ust. 1 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych ustawodawca przewidział nieodpłatną ich realizację przez Państwową Straż Pożarną, przy jednoczesnym dopuszczeniu możliwości wsparcia finansowego Państwowej Straży Pożarnej przez gminę na podstawie art. 11 ust. 6 tej ustawy” – pisze RIO.

Jak wskazano w wyjaśnieniach, z art. 32 ust. 5 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych wynika możliwość udzielania przez jednostki samorządu terytorialnego dotacji na rzecz OSP. „Przepis ten przewiduje wprost, że jednostki samorządu terytorialnego mogą przekazywać ochotniczym strażom pożarnym dodatkowe środki pieniężne również w formie dotacji. Wśród przedstawicieli doktryny przyjmuje się, że w przypadku, gdy OSP realizuje zadania jednostki samorządu terytorialnego, to koszty tego zadania powinny być finansowane z budżetu gminy. Jeśli są to jednak inne zadania, to jednostki samorządu terytorialnego powinny koszty tych zadań finansować w drodze dotacji celowych, z zastosowaniem odrębnych przepisów” – wskazano. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochotniczych strażach pożarnych gmina w ramach realizacji zadania własnego w zakresie ochrony przeciwpożarowej zapewnia, stosownie do posiadanych sił i środków, ochotniczym strażom pożarnym: finansowanie szkoleń innych niż wskazane w art. 11 ust. 1 oraz szkoleń z zakresu kwalifikowanej pierwszej pomocy.