| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE MOBILNE | KARIERA | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Organizacja > Prawo administracyjne > Dostęp do informacji publicznej – poradnik

Dostęp do informacji publicznej – poradnik

Dostęp do informacji publicznej istotny jest z perspektywy aksjologicznych podstaw funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Z tego powodu jest prawem wyrażonym w Konstytucji RP, mającym swoje rozwinięcie w ustawie ustrojowej oraz w poszczególnych ustawach administracyjnych.

Czym jest informacja publiczna?

Definicja ustawowa przedstawia informację publiczną jako „każdą informacja o sprawach publicznych”. Ze względu na charakter tej definicji uznawany za błąd ignotum per ignotus (wyjaśnienie nieznanego przez nieznane), ustawodawca posługuje się dość obszernym wyliczeniem, które nie ma jednak charakteru zamkniętego. Pogląd panujący zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie nakazuje interpretować tę definicję możliwie jak najbardziej szeroko. W związku z powyższym informacja interpretowana jest jako utrwalona w dowolny sposób wiedza na temat jakiegoś faktu, który powinien odzwierciedlać rzeczywistość. Sprawę publiczną idąc za Konstytucją definiuje się natomiast jako działalność organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych, która może być przedmiotem informacji publicznej w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

Kto może uzyskać informację publiczną? Kto może ją wydać?

Informację publiczną uzyskać może każdy, czyli zarówno osoba fizyczna,  prawna, jak i jednostka nieposiadająca osobowości prawnej. Prawo do informacji publicznej przyznano również podmiotom zagranicznym, cudzoziemcom, bezpaństwowcom i osobom prawnym z siedzibą za granicą, w tym organizacjom międzynarodowym (o ile są osobami prawnymi). Uzyskanie jej przez wszystkie podmioty jest niezależne od tego, czy mają one w tym interes prawny czy faktyczny – organ udzielając informacji publicznej ma zakaz żądania jego wykazania.

Informację publiczną obowiązek udostępnić mają organy wykonujące zadania publiczne. Ustawodawca ponownie posługuje się tutaj wyliczeniem, wskazując organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, organy reprezentujące Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a także partie polityczne oraz organizacje związkowe i organizacje pracodawców

Jakie informacje podlegają udostępnieniu?

Ustawa wyszczególnia pięć najistotniejszych obszarów tematycznych, w ramach których składać można zapytania o udostępnienie informacji publicznej. Są to wnioski dotyczące polityki wewnętrznej i zagranicznej – definiowanej jako polityka administracyjna, tj. praktyczna i rzeczywista działalność organów władzy i administracji publicznej w zakresie kształtowania oraz wykonawstwa określonych zadań na rzecz państwa i jego obywateli, podmiotów reprezentujących zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmiotów reprezentujących państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego, podmiotów reprezentujących inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego i ich zasad funkcjonowania, danych publicznych oraz majątku publicznym.

Wyliczenie to nie ma charakteru enumeratywnego, stanowi bardziej przykład stosowania przepisów, ukazuje najbardziej typowe kategorie zapytań, ułatwia interpretację zarówno Konstytucji RP w zakresie informacji publicznej, jak i także samej ustawy. Organ nie udzielając informacji publicznej nie może powołać się na fakt, iż informacja nie jest wymieniona w tym katalogu. Wprowadzenie go pozwala na uniknięcie każdorazowego badania przez organ zobowiązany do udzielenia informacji, czy wniosek o udostępnienie jej odnosi się w istocie do informacji publicznej.

Jakie informacje nie podlegają udostępnianiu?

Konstytucyjne prawo do dostępu do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego. Jak wszystkie prawa nadane przez Konstytucję ograniczone może być wprowadzone jedynie drogą ustawy i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku prawnego, bądź też dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej wskazuje przesłanki ograniczenia. W jej brzmieniu są to ograniczenia w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, także te wynikające z prawa do prywatności osoby fizycznej, tajemnic przedsiębiorcy, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o przymusowej restrukturyzacji. Ograniczenia te nie mogą jednak ograniczać dostępu do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, ze względu na ochronę interesu strony, jeżeli postępowanie dotyczy władz publicznych lub innych podmiotów wykonujących zadania publiczne albo osób pełniących funkcje publiczne - w zakresie tych zadań lub funkcji. Zainteresowany dostępem do informacji publicznej, bez względu na jego własny prywatny interes w jej uzyskaniu, zobowiązany jest wobec tego poddać się rygorom wynikającym z istniejących ograniczeń.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

reklama

Polecamy artykuły

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

NOWELIZACJA KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO

Eksperci portalu infor.pl

Stowarzyszenie Konsumentów Polskich

Stowarzyszenie zajmuje się ochroną praw konsumentów.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »