Do 31 marca trzeba wypełnić nowy, kluczowy obowiązek. Kto się spóźni, zapłaci. Kogo i kiedy dotyczy?

• Do 31 marca trzeba wypełnić nowy, kluczowy obowiązek. Kto się spóźni, zapłaci. Kogo i kiedy dotyczy?
• Co to jest BDO?
• Kto musi być w BDO?
• Kto jest wytwórcą odpadów?
• Nowa formuła znanych obowiązków. Sprawozdanie roczne z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, składane przez samorządy, w systemie BDO
• BDO: kluczowe elementy sprawozdania gminnego
• Operatorzy systemu kaucyjnego działający w imieniu producentów napojów
• Jakie są kary za brak rejestracji w BDO?

Kalendarz nie wybiera, a przepisy są nieubłagane. Gminy stają przed koniecznością podsumowania pierwszego okresu funkcjonowania systemu kaucyjnego. Mowa o miesiącach, które minęły od momentu wejścia w życie nowych regulacji. To właśnie ten okres musi zostać teraz precyzyjnie podsumowany i zamknięty w oficjalnych dokumentach - w BDO. Nie jest to jednak zwykła formalność, lecz pierwsze rzeczywiste sprawdzenie, jak nowy system wpisał się w lokalne realia. Każda butelka czy puszka wchodząca w skład kaucyjnego obiegu musi teraz znaleźć swoje odzwierciedlenie w cyfrowej rzeczywistości sprawozdań.

Do 31 marca trzeba wypełnić nowy, kluczowy obowiązek. Kto się spóźni, zapłaci. Kogo i kiedy dotyczy?

Gminy stają przed poważnym wyzwaniem organizacyjnym i prawnym. Mają czas jedynie do 31 marca, aby wypełnić kluczowy obowiązek, który w tym roku po raz pierwszy przybrał nową formę. Konieczność adaptacji do zmienionych przepisów sprawia, że zadanie to wymaga szczególnej uwagi i precyzji. Termin ten jest ostateczny, a jego niedotrzymanie wiąże się z poważnymi konsekwencjami. Samorządy muszą więc działać natychmiastowo!

Co to jest BDO?

BDO to baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. Ma uszczelnić system gospodarowania odpadami, zwiększyć skuteczność walki z szarą strefą i dzikimi wysypiskami oraz poprawić poziom recyklingu. Baza pozwala na gromadzenie i zarządzanie wszystkimi informacjami o odpadach. Jej użytkownicy realizują obowiązki ewidencyjne i sprawozdawcze wyłącznie elektronicznie. Integralną częścią BDO jest Rejestr BDO, czyli lista wszystkich podmiotów, na które ustawa o odpadach nakłada obowiązek rejestracji.

Kto musi być w BDO?

W Rejestrze BDO są wpisane podmioty:

• gospodarujące odpadami, w tym: wytwórcy odpadów zobowiązani do prowadzenia ich ewidencji, podmioty zbierające, przetwarzające i transportujące odpady oraz sprzedawcy odpadów i pośrednicy w obrocie odpadami
• wprowadzające do obrotu na terytorium Polski określone produkty, takie jak: opony, oleje i preparaty smarowe, niektóre pojazdy, baterie lub akumulatory, sprzęt elektryczny i elektroniczny, opakowania
• wprowadzające do obrotu na terytorium Polski produkty w opakowaniach
• prowadzące jednostki handlu detalicznego lub hurtowego, w których są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego, objęte opłatą recyklingową
• prowadzące jednostkę handlu detalicznego, hurtowego, jednostkę gastronomiczną oraz sprzedawcy napojów lub żywności za pomocą urządzeń vendingowych, w których są oferowane plastikowe opakowania jednorazowe na napoje lub żywność (produkty SUP)
• podmioty reprezentujące, które prowadzą systemy kaucyjne opakowań
• produkujące lub importujące opakowania albo kupujące je w ramach transakcji wewnątrzwspólnotowych (od firm z Unii Europejskiej).

Opakowanie to wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów, od surowców do towarów przetworzonych.

Kto jest wytwórcą odpadów?

Wytwórcą odpadów jest każdy, czyja działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdy, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów.

Wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie usługi stanowi inaczej.

Nowa formuła znanych obowiązków. Sprawozdanie roczne z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, składane przez samorządy, w systemie BDO

Sprawozdanie roczne z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi, składane przez wójtów, burmistrzów lub prezydentów miast w systemie BDO, podlega ścisłym wytycznym, co ważne w I kwartale 2026 r. wytyczne są inne niż dotychczas! Katalog zgłoszenia jest bowiem szerszy w swoim zakresie przedmiotowym. Sprawozdanie za rok poprzedni (w tym w zakresie funkcjonowania systemu kaucyjnego pod koniec 2025 r.) należy złożyć do 31 marca 2026 r. Sprawozdanie sporządza się wyłącznie w formie elektronicznej za pośrednictwem systemu BDO (rejestr-bdo.mos.gov.pl). Logowanie: Wymagane jest logowanie w imieniu Jednostki Administracji Publicznej (JAP).

BDO: kluczowe elementy sprawozdania gminnego

Sprawozdanie gminne obejmuje m.in.:

• Masę odebranych odpadów komunalnych (zmieszanych, selektywnych) z podziałem na kody.
• Informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku.
• Informacje o odpadach komunalnych odebranych z nieruchomości niezamieszkałych.
• Dane o punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK).
• Obowiązek uwzględnienia odpadów z systemu kaucyjnego - nowość od 2026 r.

Operatorzy systemu kaucyjnego działający w imieniu producentów napojów

To właśnie na nich (operatorzy systemu kaucyjnego działający w imieniu producentów napojów) spoczywa obowiązek dostarczania samorządom szczegółowych danych dotyczących wagi opakowań oraz odpadów opakowaniowych pozyskanych na terenie konkretnej gminy. Informacje te muszą trafić do urzędów nie później niż do 31 stycznia, obejmując okres minionego roku. Później to władze lokalne włączają te zestawienia do swoich sprawozdań z gospodarki odpadami, które – zgodnie z przepisami – wymagają złożenia do końca marca.

Gdzie trafią te wszystkie informacje? Centralnym punktem zbiorczym jest Baza Danych o Produktach i Opakowaniach oraz o Gospodarce Odpadami. To właśnie tam, do końca marca, gminy muszą wpisać wszystkie dane dotyczące odpadów opakowaniowych, które zostały zebrane w pierwszych tygodniach obowiązywania systemu kaucyjnego. Wypełnienie raportów o odpadach to w tym momencie najważniejszy obowiązek sprawozdawczy. Poprawność tych danych jest fundamentem dla całego mechanizmu – bez rzetelnych informacji od samorządów trudno mówić o skutecznej kontroli nad nowym systemem zwrotu opakowań.

Jakie są kary za brak rejestracji w BDO?

Firmy, które nie dokonają rejestracji w BDO, mogą zostać ukarane karą administracyjną w wysokości od 5000 zł do 1 000 000 zł. Wysokość kary jest uzależniona od skali działalności oraz stopnia naruszenia przepisów. Przykładowo, duże przedsiębiorstwa wytwarzające znaczne ilości odpadów mogą spotkać się z wyższymi karami, gdyż brak rejestracji uniemożliwia skuteczne monitorowanie gospodarki odpadami. Kara za brak rejestracji może być również połączona z innymi sankcjami, w tym ograniczeniami w prowadzeniu działalności oraz dodatkowymi kontrolami przez organy nadzorcze