| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Finanse > Rachunkowość budżetowa > Jakie korzyści dla wsi i straty dla gmin przyniesie fundusz sołecki

Jakie korzyści dla wsi i straty dla gmin przyniesie fundusz sołecki

Od 2009 r. sołtys i rada sołecka, zgodnie z projektem ustawy o funduszu sołeckim, ma dysponować środkami publicznymi. Powołanie funduszy sołeckich ma spowodować dopływ środków do zapóźnionych w rozwoju wsi. Z drugiej strony odbierze pieniądze gminom, zmniejszając ich możliwości inwestycyjne.

Tradycja urzędu sołtysa sięga średniowiecza. Ostatnie wybory sołtysów i rad sołeckich odbyły się w cieniu innych wydarzeń, w pierwszych miesiącach ubiegłego roku. Podmioty te wybierane są bezpośrednio przez wszystkich mieszkańców jednostki pomocniczej. Obecna pozycja samorządu wiejskiego nie ma jednak dużego znaczenia.

Pierwsze podejście

Pierwszy projekt ustawy o funduszu sołeckim trafił do laski marszałkowskiej już na jesieni 2006 r. Sejm, zanim się rozwiązał, nie zdążył go jednak rozpatrzyć. Projekt zgłoszony został w tej kadencji Sejmu ponownie.

Idea powołania funduszu sołeckiego jest nieskomplikowana, w projekcie zapisano, że: w każdej wiosce rada sołecka może wydać pieniądze zgodnie z własnymi potrzebami. Ma to być metoda na trwałe ożywienie lokalnej społeczności osiągane dzięki oddolnym inicjatywom mieszkańców, angażujących się w przejmowanie odpowiedzialności za siebie, swoje otoczenie i swoją przyszłość. Cel szczytny, ale wielu działaczy samorządowych widzi w nim zamach na kompetencje gmin.

SOŁECTWA W POLSCE

W Polsce według stanu na 31 grudnia 2007 r. było 40 348 sołectw.

Kontrowersje wokół ustawy

Rozterki związane z powołaniem funduszu sołeckiego dotykają nawet kręgów rządowych. Poseł Zbigniew Chlebowski przyznaje, że ustawa narzuca „nowe obowiązki na wójtów i burmistrzów i jest w pewnym sensie trudna dla administracji”. Z drugiej strony ją popiera, ponieważ „jest to dobra próba aktywizowania inicjatywy obywatelskiej na polskich wsiach”.

Największy problem dotyczy jednak rozdrobnienia samorządowych środków. Przekazanie części pieniędzy do funduszu zarządzanego przez sołectwa oznaczałoby zmniejszenie o taką kwotę budżetów gmin. W czerwcu br. negatywnie o ustawie o funduszu sołeckim wypowiedział się zarząd Związku Miast Polskich. Sytuacja jest jednak paradoksalna, bo gminy często bardziej wspomagają organizacje pozarządowe niż sołectwa. - Każdy zaradny sołtys porozumie się ze swoim wójtem i bez takiego funduszu - uważa Adam Krupa, były burmistrz gminy Głubczyce, skupiającej 45 sołectw.

FUNDUSZ SOŁECKI

Gminny fundusz sołecki stanowią wyodrębnione w budżecie gminy środki przeznaczone do wyłącznej dyspozycji sołectw na realizację przez nie inicjatyw obywatelskich, będących przedsięwzięciami służącymi poprawie warunków życia mieszkańców wsi, zgodnych z zadaniami gminy - art. 1 projektu ustawy o funduszu sołeckim.

Wieś potrzebuje inwestycji

Polska wieś wymaga takich inwestycji, jakie realizowane były przez dziesiątki lat w miastach. - Wieś zmienia się na naszych oczach. Jej mieszkańcy stają się bardziej wymagający, a zarazem aktywniejsi. Sięgają po nowe wyzwania, lecz w ich realizacji najczęściej na przeszkodzie stoi brak finansów. Do tej pory sołectwo jest zaledwie jednostką pomocniczą w pełni zależną od postanowień rady gminy. W mojej ocenie fundusz sołecki to drożdże stymulujące lokalne inicjatywy - tłumaczy Franciszek Złotnikiewicz, członek zarządu regionu kujawsko-pomorskiego.

To, że warto inwestować w wieś, dowiódł projekt „Odnowa i ochrona dziedzictwa kulturowego wsi” (realizowany w latach 2004-2006 w ramach sektorowego programu operacyjnego „Restrukturyzacja i Modernizacja Sektora Żywnościowego oraz Rozwój Obszarów Wiejskich”). Jego efekty na Kujawach i Pomorzu to 145 podpisanych umów oraz około 500 wybudowanych obiektów - boisk, placów zabaw, odnowionych świetlic, miejsc pamięci, miejsc służących kultywowaniu tradycji i rozwojowi kultury. Około 150 podobnych inwestycji zrealizowano w Wielkopolsce.

Projekty odnowy wsi zrodziły się w latach 70. i 80. ubiegłego wieku w Austrii i Niemczech. W 1997 r. zainteresowały się nimi organizacje pozarządowe w województwie opolskim. Za Opolszczyzną poszły inne regiony Polski.

Udane próby przeniesienia dorobku Opolszczyzny na większą skalę zostały najwcześniej podjęte w województwie pomorskim - w roku 2001. Doświadczenia opolskie i pomorskie oraz rozpoczęte z początkiem obecnej dekady inne przedsięwzięcia przyniosły wiele przykładów pozytywnej mobilizacji społeczności wiejskich. - W licznych miejscach odnowa wsi dała się poznać jako skuteczne lekarstwo na marazm i patologie społeczne oraz „obudziła” obszary, które przez dziesięciolecia znajdowały się poza głównymi nurtami rozwoju. W Opolskiem duże korzyści przyniosły relatywnie niewielkie zewnętrzne nakłady, które zapobiegliwe społeczności wiejskie pomnożyły kilkakrotnie. Fundusz sołecki może przełożyć się na podobne efekty - zauważa Zbigniew Sosnowski, wiceminister spraw wewnętrznych i administracji.

Z doświadczeń opolskich i pomorskich korzystał pilotażowo przez 2 lata powiat nakielski w województwie kujawsko-pomorskim. - To był trafiony pomysł na zmianę sposobu życia, bo ludzie są aktywni i chętni do pracy dla lokalnej społeczności, jeśli wykonują to, czego sami pragną. Naszym sukcesem w okresie pilotażowym było utrzymanie przeznaczonej do likwidacji sześcioklasowej szkoły dla dzieci z sołectw Anieliny i Łodzia. Mieszkańcy zjednoczyli się i na zebraniu oświadczyli, iż nie oddadzą miejsca nauki. Powołaliśmy stowarzyszenie „Żakus” - przypomina Marietta Błaszkiewicz, nauczycielka z Nakła nad Notecią. Wspomniane przykłady uświadamiają, że obraz polskiej wsi mógłby być zupełnie inny, gdyby sołectwa miały większą samodzielność i dysponowały własnym funduszem.

Czytaj także: Fundusz sołecki – projekt zmian w ustawie>>

Fundusz może działać na mocy obecnych przepisów

Obecnie obowiązujące przepisy również dają możliwość przekazania części środków gminnych do sołectw. Wskazuje na to art. 51 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym: - Statut gminy określa uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia gospodarki finansowej w ramach budżetu gminy. W praktyce jednak przepisy te wykorzystywane są rzadko. Różne jest podejście gmin do finansowej samodzielności swoich jednostek pomocniczych.

Niektóre samorządy udzielają wsparcia poprzez wydzielanie środków na zadania sołeckie i wypłacanie diet sołtysom. Inne tworzą fundusz sołecki, składający się z odpisów z podatków rolnego, leśnego i od nieruchomości. Jeszcze inne dla sołectw rezerwują 5% gminnego budżetu. Przeważnie jednak samodzielność finansowa sołtysów to ewenement, zależny całkowicie od woli rady gminy. - Tam, gdzie gminy dały radom sołeckim i sołtysom przyzwolenie na samodzielne decydowanie o przeznaczeniu pieniędzy, efekty są budujące. To jak w powieści Hrabala, w której jeden z bohaterów mówi, że warto przez okno wyrzucić drobne, by drzwiami wróciły grube. Fundusz sołecki stwarza podstawy do równomiernego rozwoju gmin i daje poczucie odpowiedzialności za małą ojczyznę - uważa wiceminister Zbigniew Sosnowski. Są tego pozytywne przykłady.

Stanisława Neulitz, sołtys z wsi Pigża w gminie Łubianka, dostała w ubiegłym roku od rady gminy 10 tys. zł. Sześćdziesiąt tysięcy na działalność stowarzyszenia rozwoju wsi zdobyła od sponsorów samodzielnie, wspomagana przez radę sołecką. - Dzięki temu prowadzimy wiejską świetlicę, ponad setkę dzieci zawieźliśmy na wakacje w góry, a seniorów na wycieczki do dużych miast. Trudno w to uwierzyć, ale niektóre starsze osoby po raz pierwszy w życiu były w kinie - mówi sołtys Stanisława Neulitz.

Czytaj także

Autor:

Źródło:

Samorzad.infor.pl

Zdjęcia


Alimenty. Jak szybko dostać pieniądze na dziecko14.90 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

reklama

Ostatnio na forum

Compliance 2020

Eksperci portalu infor.pl

Karolina Sztobryn

Rzecznik patentowy, doktor nauk prawnych

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »