Wytyczne CBA w zakresie tworzenia i wdrażania compliance w sektorze publicznym

Można się spodziewać, że za pewien czas za tymi wytycznymi pójdą działania legislacyjne (zresztą projekty ustaw pojawiają się od paru lat np. projekt ustawy o jawności życia publicznego – patrz choćby artykuł „Systemy Zarządzania Zgodnością (Compliance) – Po co tyle krzyku?”) i sektor publiczny będzie zobowiązany wdrożyć systemy zgodności (Compliance), a nie tylko będziemy się zastanawiać czy to się opłaca (jak np. w artykule „Whistleblowing w administracji i w przedsiębiorstwach – czy to ma sens?”).

Polecamy: Nowy JPK_VAT w praktyce jednostek sektora publicznego

Jak dowiadujemy się z listu, od którego zaczynają się wytyczne CBA, przedmiotowy dokument powstał w związku z realizacją działania 4.2. Rządowego Programu Przeciwdziałania Korupcji na lata 2018–2020 – Opracowanie wytycznych w zakresie tworzenia i wdrażania efektywnych programów zgodności (compliance) w sektorze publicznym. Ma on na celu zainicjować tworzenie i wdrażanie efektywnych programów zgodności w sektorze publicznym. Jak podkreśla CBA, de facto w każdym urzędzie w Polsce. Systemy te mają minimalizować ryzyka, wyeliminować zagrożenia i rozwiązywać problemy. Ponadto wytyczne mają stanowić przyczynek do opracowania narodowego programu uczciwości.

Co ciekawe w wytycznych brak jakiegokolwiek odniesienia do Dyrektywy o sygnalistach, która nakazuje wdrożenie do 17 grudnia 2021 r. systemów whistlebowing`u w sektorze publicznym. W mojej ocenie systemu Whistleblowing`u są ważnym elementem systemów zgodności (compliance).

We wstępie wspomina się o zwalczaniu korupcji (co wskazuje, że CBA badając systemu zgodności będzie sprawdzało np. efektywność procedur antykorupcyjnych).

W samych celach wytycznych autorzy piszą już tylko ogólnie, że celem systemów zgodności jest dążenie do tego, aby podmioty i ludzie przestrzegali przepisy i normy etyczne. Pozwolę sobie zacytować kluczowy według mnie akapit: „Zgodność obejmuje swoim zakresem każdą sferę funkcjonowania jednostki w życiu publicznym. W organach władzy publicznej zgodność obejmuje nie tylko prawo powszechnie obowiązujące i prawo wewnętrzne, ale również kulturę organizacyjną oraz etos zawodowy.”.

Wytyczne omawiają pokrótce dziewięć komponentów programów zgodności:

1. zaangażowanie kierownictwa,
2. zintegrowanie zgodności z misją,
3. kompetencje i zadania pracowników ds. zgodności,
4. monitorowanie i ocena zgodności,
5. szkolenie,
6. kluczowe kompetencje,
7. ocena ryzyka,
8. skuteczna samoocena,
9. sankcje.

Powyższe komponenty i to co o nich napisało CBA opiszę w kolejnych artykułach.

Na zakończenie chciałbym zauważyć, że pomimo tego że niepokoi mnie m.in. duża ogólność wytycznych i pominięcie przez nie np. tematyki sygnalistów, jestem mile zaskoczony ich publikacją. Mam nadzieję, że będą one stanowiły ważny impuls w tworzeniu i wdrażaniu systemów zgodności (compliance) w sektorze publicznym.