Compliance - czym jest kontrola zarządcza w jednostkach sektora publicznego?

• Czym jest kontrola zarządcza w jednostkach sektora publicznego?
• Jakie są cele kontroli zarządczej?
• Kto jest zobowiązany zapewnić funkcjonowanie kontroli zarządczej?
• Gdzie są określone standardy kontroli zarządczej dla jednostek z sektora finansów publicznych?
• Czym jest Zgodność / Compliance?
• Czy Compliance nie jest częścią kontroli zarządczej w jednostkach sektora publicznego?

Czym jest kontrola zarządcza w jednostkach sektora publicznego?

Zgodnie z art. 68 ust 1, ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia realizacji celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.

Polecamy: Jak przygotować się do zmian 2021

Jakie są cele kontroli zarządczej?

Zgodnie z art. 68 ust 2, ustawy o finansach publicznych celem kontroli zarządczej jest zapewnienie w szczególności:

1) zgodności działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi;

2) skuteczności i efektywności działania;

3) wiarygodności sprawozdań;

4) ochrony zasobów;

5) przestrzegania i promowania zasad etycznego postępowania;

6) efektywności i skuteczności przepływu informacji;

7) zarządzania ryzykiem.

Kto jest zobowiązany zapewnić funkcjonowanie kontroli zarządczej?

Zgodnie z art. 69 ust 1, ustawy o finansach publicznych zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej należy do obowiązków:

1. ministra w kierowanych przez niego działach administracji rządowej, zwanego dalej "ministrem kierującym działem", z zastrzeżeniem ust. 2;
2. wójta, burmistrza, prezydenta miasta, przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego;
3. kierownika jednostki.

Gdzie są określone standardy kontroli zarządczej dla jednostek z sektora finansów publicznych?

Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych określone są w Komunikacie Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych.

Standardy mówią między innymi o:

1. zarządzaniu ryzykami,
2. mechanizmach kontroli,
3. informacji i komunikacji
4. monitorowaniu i ocenie
5. przestrzeganiu wartości etycznych,
6. kompetencjach zawodowych osób zarządzających i pracowników
7. itd.

W Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych niestety nie używają takich pojęć jak „zgodność” czy „compliance”.

Czym jest Zgodność / Compliance?

I tu mamy problem, bo brak jest jednej definicji. Ja uważam, że Zgodność / Compliance to zarządzanie ryzykiem prawnym i systemowe zapobieganie powstaniu  w podmiocie wszelkich nieprawidłowości polegających na złamaniu obowiązujących przepisów prawa, dobrowolnie przyjętych standardów lub na działaniu niezgodnym z etyką podmiotu.

Czy Compliance nie jest częścią kontroli zarządczej w jednostkach sektora publicznego?

Cele Compliance i kontroli zarządczej się częściowo pokrywają, tj. w zakresie:

1) zgodności działalności z przepisami prawa oraz procedurami wewnętrznymi;

2) skuteczności i efektywności działania;

3) przestrzegania i promowania zasad etycznego postępowania;

4) zarządzania ryzykiem.

Dlatego teza, że Compliance jest częścią kontroli zarządczej w jednostkach sektora publicznego da się obronić. Zwłaszcza jeżeli mówimy o tzw. Twardym Compliance czy zgodności z przepisami i normami.

Z drugiej strony Compliance to też działania prewerencyjne, edukacja itd. W takim ujęciu Compliance wykracza poza pojęcie kontroli zarządczej choć ma szeroki obszar wspólny.

Standardy kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych pochodzą z 2009 r. Mają już 11 lat, a z ich przestrzeganiem jest różnie.

Myślę, że warto by je było uaktualnić i dodać do nich zarządzania zgodnością / Compliance w ujęciu holistycznym i realizując ten prosty wniosek de lege ferenda nałożyć na jednostki sektora publicznego obowiązek wdrożenia i utrzymania systemów zgodności / Compliance.

Natomiast już dziś jednostki sektora publicznego powinny mieć wdrożone twarde Compliance. I co do zasady mają. Jak? To już inna opowieść.