Pracownicy samorządowi bez pieniędzy za godziny nadliczbowe. Dlaczego?

• Rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych
• Na podstawie Kodeksu pracy przysługuje czas wolny lub dodatek
• Pracownicy samorządowi bez dodatkowych pieniędzy za godziny nadliczbowe

Pragmatyki zawodowe czy służbowe to regulacje szczególne, które regulują prawa i obowiązki określonych grup pracowników w sposób odbiegający od zasad ogólnych wynikających z przepisów ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy. Jak uczy doświadczenie, są one mile widziane, pod warunkiem, że przewidują dla pracowników, których dotyczą, rozwiązania korzystniejsze od tych powszechnie obowiązujących. W innych przypadkach są raczej krytykowane. Tymczasem w praktyce wynikające z nich rozwiązania nie mogą być zawsze korzystniejsze w obiektywnym rozumieniu, bo muszą uwzględniać specyficzne warunki, w jakich praca określonego rodzaju jest wykonywana. Wśród tego rodzaju regulacji szczególnych możemy wskazać na przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych.

Rekompensata za pracę w godzinach nadliczbowych

Wśród szczególnych rozwiązań przewidzianych w przepisach tej ustawy znajdują się m.in. te dotyczące rozliczania pracy w godzinach nadliczbowych. Niestety, wynikające z nich zasady bywają dla pracowników źródłem rozczarowań. Z art. 42 ustawy o pracownikach samorządowych wynika bowiem, że jeżeli wymagają tego potrzeby jednostki, w której pracownik samorządowy jest zatrudniony, na polecenie przełożonego wykonuje on pracę w godzinach nadliczbowych, w tym w wyjątkowych przypadkach także w porze nocnej oraz w niedziele i święta. W tym samym przepisie ustawodawca uregulował zasady rekompensaty za taką pracę. W ustępie 4 tej regulacji wskazał, że pracownikowi samorządowemu za pracę wykonywaną na polecenie przełożonego w godzinach nadliczbowych przysługuje, według jego wyboru, wynagrodzenie albo czas wolny w tym samym wymiarze, z tym że wolny czas, na wniosek pracownika, może być udzielony w okresie bezpośrednio poprzedzającym urlop wypoczynkowy lub po jego zakończeniu.

Na podstawie Kodeksu pracy przysługuje czas wolny lub dodatek

Jak widać, zasady rozliczania pracy w godzinach nadliczbowych w przypadku pracowników samorządowych są inne niż te znajdujące zastosowanie do pracowników, dla których podstawą zatrudnienia jest Kodeks pracy. Przypomnijmy, że zgodnie z kodeksowymi zasadami za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia, przysługuje dodatek w wysokości:
1) 100% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających
a) w nocy,
b) w niedziele i święta niebędące dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,
c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy
2) 50% wynagrodzenia – za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu niż określony w pkt 1.
Jednak pracodawca nie ma obowiązku wypłacania dodatku. Ustawodawca wskazał także, że w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych pracodawca, na pisemny wniosek pracownika, może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy. Udzielenie czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych może nastąpić także bez wniosku pracownika, z inicjatywy pracodawcy. W takim przypadku pracodawca udziela czasu wolnego od pracy, najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego, w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, jednakże nie może to spowodować obniżenia wynagrodzenia należnego pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy. Pracownikowi, który skorzysta z czasu wolnego – czy to ze swojej inicjatywy, czy z inicjatywy pracodawcy, nie przysługuje dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Pracownicy samorządowi bez dodatkowych pieniędzy za godziny nadliczbowe

Z uwagi na mniej korzystnie zasady przewidziane w odniesieniu do pracowników samorządowych, przez pewien czas budziło wątpliwości to, jaka jest relacja między przepisami Kodeksu pracy, a przepisami ustawy o pracownikach samorządowych. Obecnie jednak nie budzi już wątpliwości to, że przepisy ustawy o pracownikach samorządowych są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów Kodeksu pracy, a w konsekwencji regulacje tego drugiego aktu nie mają zastosowania do pracowników samorządowych w zakresie, w jakim ich prawa i obowiązki reguluje ich pragmatyka zawodowa. To zaś oznacza, że pracownicy ci nie mają prawa z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych do dodatku do wynagrodzenia i należy im wypłacić jedynie wynagrodzenie, które obejmuje wynagrodzenie zasadnicze oraz dodatkowe stałe składniki, np. dodatek stażowy, funkcyjny czy premię regulaminową.