Kategorie

Monitoring wizyjny a RODO

Monitoring wizyjny a RODO./ fot. Fotolia
Monitoring wizyjny a RODO./ fot. Fotolia
Fotolia
Już 25 maja 2018 r. obowiązywać będzie RODO. Zmienia się podejście do danych osobowych. Monitoring wykorzystywany jest także przez gminy. Czy monitoring może po 25 maja 2018 zostać zainstalowany na terenie publicznym?
Reklama

Gminy coraz częściej decydują się na instalowanie na terenach publicznych systemów monitoringu. Chodzi zwłaszcza o budynki użyteczności publicznej. Brak jasnych przepisów oraz wizja wejścia w życie rozporządzenia RODO mogą stanowić barierę w rozwoju gminnych i miejskich sieci monitoringu wizyjnego. Dodatkowo wciąż prowadzone są prace nad projektem nowej ustawy regulującej ochronę danych osobowych.

Dane osobowe to wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby (art. 6 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych; dalej: u.o.d.o.). W wyroku z 18 listopada 2009 r. (sygn. akt I OSK 667/09) NSA zauważył, że dane osobowe to zespół wiadomości (komunikatów) o konkretnym człowieku, na tyle zintegrowany, że pozwala na jego zindywidualizowanie. Obejmuje co najmniej informacje niezbędne do identyfikacji (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania). Pojęcie to nie ogranicza się jednak tylko do tych danych. Mieszczą się w nim również dalsze informacje, wzmacniające stopień identyfikacji.

Polecamy: RODO 2019. Plusy i minusy zmian od 4 maja

W art. 6 ust. 2 u.o.d.o. wyjaśniono dodatkowo, że możliwa do zidentyfikowania jest osoba, której tożsamość można określić bezpośrednio lub pośrednio. W szczególności przez powołanie się na numer identyfikacyjny albo jeden lub kilka specyficznych czynników określających jej cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne.

Wizerunek jako dane osobowe

Do informacji odnoszących się do możliwej do zidentyfikowania osoby można zaliczyć jej wizerunek. Z pewnością sam wizerunek odnosi się do cech fizycznych osoby. Istnieją różne formy utrwalenia wizerunku. Jedną z takich form jest zapis wizerunku na materiale wideo. Może on pochodzić m.in. z kamer wykorzystywanych przez podmioty publiczne.

Polecamy: BILANS jednostki budżetowej i samorządowego zakładu budżetowego

Z orzecznictwa

Straż miejska, realizując uprawnienia ustawowe do obserwowania obrazu zdarzeń w miejscach publicznych przy użyciu środków technicznych, przetwarza w ramach monitoringu wizyjnego dane osobowe w postaci wizerunków osób przebywających na miejscach objętych zasięgiem monitoringu.

Wyrok WSA w Warszawie z 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 211/13

Reklama

W ocenie Sądu Apelacyjnego w Warszawie, wyrażonej w wyroku z 5 lipca 2012 r. (sygn. akt I ACa 4/12), nagrania z monitoringu nie można uznać za zbiór danych osobowych, jeśli w strukturze nagrania nie ma informacji o charakterze osobowym, które byłyby dostępne według określonego kryterium. Nie istnieje wtedy możliwość dotarcia do danych konkretnej osoby (obrazu, twarzy, sylwetki) za pomocą jakiegokolwiek kryterium, bez konieczności normalnego przeglądania obszernego fragmentu nagrania. Sąd potwierdził natomiast, że nawet jeśli nagrania nie są zbiorem danych osobowych, to jednak zawierają dane osobowe o charakterze obrazowym. Przyjmuje się, że cechą konieczną zbioru danych, w rozumieniu art. 7 pkt 1 u.o.d.o., jest posłużenie się co najmniej dwoma kryteriami umożliwiającymi dostęp do znajdujących się w nim danych.

Bez względu na przyjęcie, czy zapis monitoringu składa się z wielu danych osobowych o charakterze obrazowym, czy też ze względu na stopień ich zorganizowania i indeksację stanowi zbiór danych osobowych, należy uznać, że operator systemu monitorującego dokonuje przetwarzania danych osobowych w rozumieniu art. 7 pkt 2 u.o.d.o.

Zakwalifikowanie zapisu wizerunku jako obrazowych danych osobowych wzmacnia też art. 4 pkt 14 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych (dalej: RODO). Zalicza on wizerunek do tzw. danych biometrycznych. Rozporządzenie to zacznie obowiązywać również w Polsce od 25 maja 2018 r.

Polecamy: RODO. Ochrona danych osobowych. Przewodnik po zmianach

Wizerunek jako dobro osobiste

Bez względu na przypisanie zapisu wizerunku (np. zapisu pochodzącego z monitoringu miejskiego) do kategorii danych osobowych, należy zauważyć, że wizerunek jest również samodzielnym dobrem osobistym człowieka (art. 23 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny; dalej: k.c.). Sądy powszechne zwracają przy tym uwagę, że wizerunek jako dobro osobiste powinien być rozumiany jako pewien obraz fizyczny.

Z orzecznictwa

Wizerunek jest odrębnym dobrem osobistym. Na pojęcie to składa się ogół zewnętrznych cech, które charakteryzują daną osobę. Innymi słowy, wizerunek definiowany jest jako wygląd człowieka, jego podobizna, jego obraz fizyczny.

Zobacz: Rozwój i promocja

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 22 maja 2016 r., sygn. akt I ACa 1741/14

Wizerunek, jako dobro osobiste, to przedstawienie danej osoby w znaczeniu obrazu, fotografii. Z pewnością za takie przedstawienie można również uznać zapisanie wizerunku na materiale wideo pochodzącym z monitoringu miejskiego. Precyzyjnie ujął to Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 13 maja 2014 r. (sygn. akt I C 1777/12), w którym podkreślił, że ochrona wizerunku wiąże się z utrwaleniem obrazu fizycznego człowieka na odpowiednim nośniku, np. zdjęciu, obrazie czy nagraniu filmowym.

Dopuszczalność stosowania monitoringu i niektóre obowiązki

Monitoring wizyjny stosowany w miejscach publicznych z pewnością umożliwia gromadzenie danych osobowych. Pomimo znacznego rozwoju tego typu monitoringu, nie istnieje kompleksowa regulacja odnosząca się do zasad jego wykorzystania przy uwzględnieniu jego specyfiki. Wielokrotnie zwracał na to uwagę generalny inspektor ochrony danych osobowych. Również WSA w Warszawie w wyroku z 8 października 2013 r. (sygn. akt II SA/Wa 977/13) podkreślił, że skutkiem stosowania monitoringu może być utrwalenie wizerunku osób fizycznych, a następnie jego przechowywanie, opracowywanie i wykorzystanie dla różnych celów. Przy okazji sąd zwrócił uwagę, że choć przepisy u.o.d.o. nie regulują szczegółowo tych kwestii, to jednak organ ochrony danych osobowych powinien w takich przypadkach m.in. kontrolować przestrzeganie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 33 ust. 1 u.o.d.o.

Bez względu na obowiązki będące rezultatem rozpoczęcia gromadzenia danych osobowych za pośrednictwem monitoringu wizyjnego, niekiedy podawana jest w wątpliwość sama dopuszczalność jego stosowania z perspektywy ochrony danych osobowych. Przy braku przepisów uprawnienie to wywodzone jest najczęściej z art. 23 ust. 1 pkt 4 u.o.d.o. Wskazuje się, że stosowanie monitoringu jest niezbędne do wykonywania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra wspólnego. Podstawą prawną może być również art. 23 ust. 1 pkt 5 u.o.d.o. Założeniem jest, że stosowanie monitoringu jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratora danych albo odbiorców danych. W związku z wejściem w życie przepisów RODO, od 25 maja 2018 r. stosowanie monitoringu wizyjnego przez gminy może być znacznie utrudnione, jeśli do tego czasu nie zostanie przyjęta stosowna regulacja ustawowa, wskazująca wprost na możliwość jego stosowania.

Od 25 maja 2018 r. możliwość przetwarzania danych osobowych przez stosowanie monitoringu wizyjnego będzie uzależniona od istnienia bezpośredniego upoważnienia ustawowego umożliwiającego jego stosowanie. Obecnie upoważnienie takie zawarte jest wyłącznie w regulacjach dotyczących organów ścigania, kasyn czy konkretnych sytuacji (np. imprez masowych). Nie istnieje natomiast regulacja wprost upoważniająca do stosowania monitoringu przez jednostki samorządu terytorialnego.

Prowadzone obecnie przez Ministerstwo Cyfryzacji prace nad zmianą u.o.d.o. doprowadziły do wypracowania wstępnego projektu (z 12 września 2017 r.) nowej regulacji. W dotychczasowej wersji projektu nie ma jednak regulacji dotyczących stosowania monitoringu wizyjnego.

Z wdrożeniem systemu monitoringu gminnego wiąże się wiele obowiązków, jakie w dotychczasowej regulacji zostały nałożone na administratora danych osobowych w związku z ich przetwarzaniem. Problematyczne może okazać się już samo poinformowanie osób objętych monitoringiem wizyjnym o fakcie jego stosowania i wynikających z tego uprawnieniach i obowiązkach.

Popularnym rozwiązaniem jest stosowanie odpowiednich piktogramów informujących o obecności kamer. Jednocześnie wywiesza się, np. na tablicy urzędu, w którym stosowany jest monitoring, informacje wymagane art. 24 u.o.d.o. Na administratorze danych ciąży również obowiązek informacyjny na wniosek osoby, której dane dotyczą w oparciu o art. 33 u.o.d.o. Istnieje wreszcie bardzo szeroki obowiązek ochrony zgromadzonych danych osobowych przed ich nieuprawnionym wykorzystaniem. W związku jednak z pracami nad projektem ustawy należy przypuszczać, że obowiązki te zostaną w znacznym stopniu rozszerzone w zgodzie z regulacją RODO.

Zapis monitoringu jako informacja publiczna

Problem monitoringu miejsc publicznych nie może być utożsamiany wyłącznie z prawnymi aspektami przetwarzania danych osobowych przez podmiot publiczny obsługujący system monitoringu. Okazuje się bowiem, że podejmowane są próby pozyskania kopii zapisów monitoringu wizyjnego w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.). WSA w Kielcach w postanowieniu z 15 października 2010 r. (sygn. akt II SAB/Kr 67/10) stanął na stanowisku, że zapis z monitoringu nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W nieprawomocnym jeszcze wyroku WSA w Bydgoszczy z 14 kwietnia 2015 r. (sygn. akt II SAB/Bd 77/14) sąd stwierdził, że nagrania z monitoringu budynku nie są informacją publiczną, ponieważ nie zostały wytworzone przez władzę publiczną. Nie odnoszą się do sfery publicznej działalności tej władzy. Nie są też informacją o zasadach funkcjonowania organu władzy publicznej. Nie można jednak wykluczyć zmiany stanowiska sądów w przypadku wejścia w życie nowych przepisów.

W przypadku uznania zapisu monitoringu wizyjnego za informację publiczną wydaje się, że w większości przypadków kopia takiego zapisu nie będzie mogła zostać wydana ze względu na potrzebę ochrony prywatności osób fizycznych. Organ powinien odmówić udostępnienia na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Natomiast samodzielną podstawą odmowy nie mogą być tu przepisy u.o.d.o.

Stosowanie monitoringu gminnego, zwłaszcza w przypadku zapisu na nośnikach danych, wiąże się z przetwarzaniem danych osobowych. Podmiot prowadzący taki monitoring powinien przestrzegać przepisów gwarantujących właściwą ochronę tych danych, przy czym sama dopuszczalność stosowania monitoringu zależna może być od przyszłej regulacji ustawowej.

dr Kazimierz Pawlik

radca prawny, ekspert w zakresie prawa administracyjnego

Podstawy prawne

  • art. 1 ust. 1, art. 5 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1764)

  • art. 6 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 4 i pkt 5, art. 33 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 922)

  • art. 23 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 459; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 1132)

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    29 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.