Kategorie

Funkcjonowanie zakładów budżetowych po zmianach

Magdalena Rypińska
inforCMS
Nowa ustawa o finansach publicznych wprowadza zmiany w organizacji sektora finansów publicznych, m.in. dotyczące funkcjonowania zakładów budżetowych. W artykule wskazujemy – jakie zasady obowiązują przy ich likwidacji oraz przekształceniu.

Jednostki sektora finansów publicznych mogą być tworzone tylko w formach organizacyjno-prawnych wskazanych w ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: nowa uofp). Dotychczas były to jednostki budżetowe, zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych i fundusze celowe. Nowa uofp wprowadza nowe rodzaje form organizacyjno-prawnych sektora publicznego (np. agencje wykonawcze czy instytucje gospodarki budżetowej), a także likwiduje dotychczas istniejące lub ogranicza ich funkcjonowanie. Dotyczy to przede wszystkim zakładów budżetowych.

 

Nowa uofp nie przewiduje funkcjonowania państwowych zakładów budżetowych. Dopuszcza się tylko funkcjonowanie samorządowych, z tym że nie wszystkie z utworzonych na mocy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: uofp z 2005 r.) zakłady budżetowe mogą kontynuować swoją działalność w tej właśnie formie organizacyjno-prawnej, ponieważ nowe przepisy pozwalają prowadzić gospodarkę w formie zakładu budżetowego tylko przy realizacji niektórych zadań.

 

Katalog zadań, jakie mogą być realizowane przez samorządowe zakłady budżetowe, jest określony i zamknięty, dlatego też niektóre zakłady budżetowe nie będą mogły kontynuować działalności w tej formie organizacyjno-prawnej, jeśli realizują inne zadania jednostki samorządu terytorialnego (przykładem mogą tu być przedszkola). Muszą one zostać zlikwidowane lub przekształcone w inną formę przewidzianą ustawą, np. w jednostkę budżetową. W obecnym kształcie mogą one funkcjonować tylko do końca 2010 r.

 

Funkcjonowanie zakładów budżetowych po zmianie

Z dniem 31 grudnia 2010 r. przestaną istnieć państwowe zakłady budżetowe. Natomiast ta forma organizacyjno-prawna sektora finansów publicznych będzie funkcjonować w sektorze samorządowym (dlatego nowa ustawa mówi tylko o samorządowych zakładach budżetowych), z tym że w formie zakładu swoją gospodarkę będą mogły prowadzić tylko te jednostki, które realizują konkretne zadania, wymienione w art. 14 nowej uofp, który stanowi, że przez samorządowe zakłady budżetowe mogą być realizowane zadania własne jednostki samorządu terytorialnego w zakresie:

 

• gospodarki mieszkaniowej i gospodarowania lokalami użytkowymi,

• dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,

• wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,

• lokalnego transportu zbiorowego,

• targowisk i hal targowych,

• zieleni gminnej i zadrzewień,

• kultury fizycznej i sportu, w tym utrzymywania terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,

• utrzymywania różnych gatunków egzotycznych i krajowych zwierząt, w tym w szczególności prowadzenia hodowli zwierząt zagrożonych wyginięciem, w celu ich ochrony poza miejscem naturalnego występowania,

• cmentarzy.

 

Czytaj także: Jak realizować zadania publiczne po likwidacji zakładów budżetowych >>

 

Samorządowy zakład budżetowy jest jednostką sektora finansów publicznych, która odpłatnie wykonuje zadania, pokrywając koszty swojej działalności z przychodów własnych (z możliwością otrzymywania dotacji).

 

Podstawą gospodarki finansowej zakładu budżetowego jestroczny plan finansowy obejmujący:

 

• przychody, w tym dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego,

• koszty i inne obciążenia,

• stan środków obrotowych,

• stan należności i zobowiązań na początek i koniec okresu,

• rozliczenia z budżetem jednostki samorządu terytorialnego.

 

Samorządowy zakład budżetowy obowiązany jest wpłacać do budżetu jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST) nadwyżkę środków obrotowych, ustaloną na koniec okresu sprawozdawczego, chyba że organ stanowiący JST postanowi inaczej. Samorządowe zakłady budżetowe będą funkcjonować na tych samych ogólnych zasadach jak zakłady budżetowe funkcjonujące według „starej” ustawy, czyli według tzw. metody finansowania netto (koszty pokrywane są z przychodów własnych), podstawą gospodarki finansowej będzie tak jak dotychczas roczny plan finansowy. Natomiast są pewne różnice co do ustalania i przekazywania nadwyżki środków obrotowych.

 

Według nowej ustawy, samorządowy zakład budżetowy będzie ją wpłacał do budżetu JST, chyba że organ stanowiący postanowi inaczej. Różnicę przedstawiono w tabeli.

 

Tabela. Przepisy dotyczące nadwyżki środków obrotowych przed i po zmianie

 

 

Nadwyżka za 2009 r. zostanie ustalona według uofp z 2005 r.

 

Tworzyć, łączyć i przekształcać w inną formę organizacyjno-prawną oraz likwidować samorządowe zakłady budżetowe mogą organy stanowiące jednostki samorządu terytorialnego (np. rada gminy, rada powiatu).

 

Tworząc zakład budżetowy, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego powinien określić przede wszystkim:

 

• nazwę i siedzibę zakładu,

• przedmiot jego działalności (mieszczący się w katalogu określonym w art. 14 nowej ustawy),

• źródła przychodów własnych zakładu,

• stan wyposażenia zakładu w środki obrotowe oraz składniki majątkowe przekazane zakładowi w użytkowanie,

• terminy i sposób ustalania zaliczkowych wpłat nadwyżki środków obrotowych dokonywanych przez zakład do budżetu jednostki samorządu terytorialnego oraz sposób i terminy rocznych rozliczeń i dokonywania wpłat do budżetu.

 

Natomiast Minister Finansów określi w drodze rozporządzenia nowe zasady gospodarki finansowej samorządowych zakładów budżetowych, dotyczące przede wszystkim:

 

• sposobu i trybu sporządzania planów finansowych,

• sposobu ustalania nadwyżki środków obrotowych.

 

Zasady likwidacji, poza obowiązującą ustawą, reguluje również ustawa z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, której art. 87 wskazuje, że z dniem 31 grudnia 2010 r. zakończeniu ulega likwidacja państwowych zakładów budżetowych oraz samorządowych zakładów budżetowych, które prowadzą działalność w innym zakresie niż wymieniony w przytoczonym art. 14 nowej uofp.

 

Jak widać, data 31 grudnia 2010 r. jest datą graniczną, do której maksymalnie mogą funkcjonować bądź przeprowadzać likwidację zakłady budżetowe, które według znowelizowanych przepisów nie będą mogły prowadzić swojej działalności w formie zakładu od 1 stycznia 2011 r. Jednak likwidację bądź proces przekształcenia w inną formę organizacyjno-prawną (np. jednostkę budżetową) można przeprowadzić wcześniej. Część zakładów budżetowych została zlikwidowana lub przekształcona jeszcze w 2009 r., przed wejściem w życie nowej ustawy. Likwidację bądź przekształcenie należy przeprowadzać według „starych” przepisów (tj. uofp z 2005 r.).

 

Zasady likwidacji zakładów budżetowych

 

Ogólne zasady likwidacji zakładów budżetowych reguluje art. 25 uofp z 2005 r. Zgodnie z nim, zakład budżetowy likwiduje lub przekształca organ, który zakład utworzył, czyli:

 

• ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie oraz inne organy działające na mocy odrębnych przepisów – w przypadku państwowych zakładów budżetowych,

• organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego – w przypadku samorządowych zakładów budżetowych.

 

Wymienione organy, likwidując zakład budżetowy:

 

• określają przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu likwidowanego zakładu,

• przejmują należności i zobowiązania likwidowanego zakładu budżetowego.

 

Czynności dotyczące likwidacji zakładu budżetowego:

 

1. Podjęcie decyzji o likwidacji zakładu budżetowego.

 

2. Wydanie uchwały przez organ stanowiący JST lub decyzji przez ministra, wojewodę, kierownika urzędu centralnego o likwidacji zakładu budżetowego (ze wskazaniem dnia).

 

3. Podjęcie działań mających na celu rozwiązanie stosunków pracy z pracownikami (zgodnie z zasadami prawa pracy).

 

4. Podjęcie działań mających na celu zakończenie działalności, zgodnie z odpowiednimi przepisami:

 

• zgłoszenie i wyrejestrowanie do odpowiednich organów (np. ZUS, urząd skarbowy, GUS itp.),

• przeprowadzenie inwentaryzacji oraz procedury zamknięcia ksiąg rachunkowych,

• zamknięcie rachunków bankowych zakładu,

• sporządzenie sprawozdań finansowych, budżetowych i statystycznych, zgodnie z obowiązującymi przepisami (według) zasad obowiązujących przy zakończeniu działalności,

• zabezpieczenie dokumentacji i przekazanie jej właściwym instytucjom,

• zabezpieczenie i przekazanie mienia zakładu według przeznaczenia wskazanego przez organ stanowiący JST.

 

Przekształcenie zakładu budżetowego w inną formę organizacyjno-prawną

 

Przy przekształcaniu zakładu budżetowego w inną formę organizacyjno-prawną (np. jednostkę budżetową) również będą miały zastosowanie zasady mówiące o likwidacji, gdyż zgodnie z art. 25 ust. 5 uofp z 2005 r. przekształcenie zakładu budżetowego w inną formę organizacyjno-prawną wymaga uprzednio jego likwidacji. Mówimy wtedy o likwidacji w celu przekształcenia.

 

Tryb postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną został określony w dziale VI rozporządzenia Ministra Finansów z 29 czerwca 2006 r. w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną. Rozporządzenie to uszczegóławia zasady likwidacji zakładu budżetowego podejmowanej w celu przekształcenia go w inną formę w stosunku do zasad przedstawionych w ustawie.

 

Decyzja o przekształceniu zakładu budżetowego wymaga przeprowadzenia inwentaryzacji wszystkich aktywów i pasywów zgodnie z ustawą z 29 września 1994 r. o rachunkowości (dalej: uor), a także ustalenia należności i zobowiązań oraz stanu środków obrotowych i majątku trwałego znajdującego się w użytkowaniu zakładu.

 

Likwidacja zakładu budżetowego w celu przekształcenia polega na zamknięciu rachunku bankowego i ksiąg rachunkowych zgodnie z uor. W terminie nie późniejszym niż 3 miesiące po likwidacji zakładu należy sporządzić bilans.

 

Ponadto organ podejmujący decyzję o likwidacji w celu przekształcenia musi określić nową formę organizacyjno-prawną jednostki, w którą przekształca się zakład.

 

Zasady te będą dotyczyć przede wszystkim tych zakładów, które będą się przekształcać w jednostki budżetowe (nie jest to jedyna możliwość – zakład może zostać przekształcony np. w spółkę prawa handlowego).

 

Wzór: Uchwała w sprawie likwidacji zakładu budżetowego celem przekształcenia:

 

 

Magdalena Rypińska

 

Czytaj także: Wydatki strukturalne w zakładzie budżetowym - pytania i odpowiedzi >>

 

Podstawy prawne

• Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240)

• Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1241)

• Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 79, poz. 666)

• Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. Nr 165, poz. 1316)

• Rozporządzenie Ministra Finansów z 29 czerwca 2006 r. w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno-prawną (Dz.U. Nr 116, poz. 783; ost.zm. Dz.U. z 2008 r. Nr 23, poz. 135)

 

Poszerzaj swoją wiedzę korzystając z naszego programu >>
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
INFORLEX Sprawozdawczość Budżetowa – program dla księgowych jednostek budżetowych
Tylko teraz
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    29 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych

    Loteria szczepionkowa - lista wygranych. Są już pierwsi zwycięzcy w Loterii Narodowego Programu Szczepień. Gdzie sprawdzić listę wygranych nagród? Kiedy kolejne losowania?

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną

    Wypadek przy pracy urzędnika świadczącego pracę zdalną. Jak prawidłowo sporządzić protokół powypadkowy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy?

    Szczepienia dzieci w wieku 5-12 lat - od kiedy? Jest to niezwykle istotna kwestia pod kątem roku szkolnego i bezproblemowego powrotu dzieci do szkół.

    Compliance - od czego zacząć wdrożenie systemu?

    Compliance - od czego należy zacząć wdrożenie systemu w organizacji? Coraz więcej podmiotów z sektora prywatnego oraz z sektora publicznego rozumie, że posiadanie systemów Compliance jest niezbędne, by podmiot mógł bezpiecznie funkcjonować lub się rozwijać.