Kategorie

Obowiązek zwrotu niewykorzystanego gruntu

Arkadiusz Jaraszek
Jeżeli wywłaszczona nieruchomość nie zostanie wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to organ nią władający ma obowiązek jej zwrotu nie tylko poprzedniemu właścicielowi i jego spadkobiercom, ale także użytkownikowi wieczystemu. Niedopuszczalne jest uzależnienie zwrotu od tego, czy nieruchomość może być zagospodarowana lub czy przylega do nieruchomości osoby żądającej jej zwrotu.

Zgodnie z ustawą gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) co do zasady nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Odstępstwo od tej zasady dopuszczalne jest jedynie w przypadku, kiedy poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Jeżeli podmiot władający wywłaszczoną nieruchomością, czyli np. spółka komunalna, będzie chciał użyć jej na inny cel, niż w decyzji o wywłaszczeniu, to będzie musiał zawiadomić o tym zamiarze poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców. Jednocześnie będzie musiał poinformować poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców o tym, że w takich okolicznościach mogą oni żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Poprzednim właścicielom przysługuje bowiem prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jeżeli jednak poprzedni właściciele nie złożą wniosku o zwrot nieruchomości lub jej części w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, to podmiot władający nieruchomością, czyli np. Skarb Państwa, gmina, powiat nie mają obowiązku zwrotu nieruchomości.

Procedura zwrotu

Reklama

Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy muszą wystąpić do starosty, który wykonuje zadanie z zakresu administracji rządowej. Starosta zawiadamia o tym wniosku właściwy organ, czyli ten, który włada wywłaszczoną nieruchomością. Po przyjęciu wniosku podmiot władający nieruchomością ma obowiązek jej zwrotu, jednak wyłącznie pod warunkiem, że poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy zwrócą otrzymane odszkodowanie lub nieruchomości zamienne. Zwrot powinien nastąpić na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiatu lub województwa) w zależności od tego, kto faktycznie włada nieruchomością.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, to wysokość odszkodowania po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość odtworzeniowa nieruchomości. Dodatkowo osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed 5 grudnia 1990 r., w razie zwrotu nieruchomości zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 proc. aktualnej wartości tych nieruchomości. Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracana kwota odszkodowania musi być proporcjonalna do powierzchni tej części nieruchomości, która zostaje zwrócona. Jeśli natomiast wartość nieruchomości ulegała zmniejszeniu albo zwiększeniu na skutek działań podjętych już po wywłaszczeniu, to odszkodowanie ulega powiększeniu albo pomniejszeniu o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. W takiej sytuacji przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Obowiązek zwrotu dopłaty pieniężnej dotyczy także tych właścicieli, którzy poza pieniędzmi otrzymali także nieruchomość zamienną. Dopłata ta podlega zwrotowi według tych samych zasad, co zwrot odszkodowania. Wysokość zwaloryzowanej kwoty nie może być jednak wyższa niż różnica między wartością nieruchomości zwracanej a wartością nieruchomości zamiennej określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu tej wartości także nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości.

Koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego, w zależności od tego, któremu z tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.

Zwrot użytkownikom

Reklama

Do niedawna zasady i procedury dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, które nie zostały wykorzystane na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nie dotyczyły osób, które nie były właścicielami takich nieruchomości, ale były ich użytkownikami wieczystymi. Trybunał Konstytucyjny w swoim wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (K 6/05) uznał jednak, że takie nierówne traktowanie użytkowników wieczystych jest sprzeczne z konstytucją. Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość nie została użyta na cel publiczny, który był powodem wywłaszczenia, ma bowiem rangę konstytucyjną. Zdaniem Trybunału oznacza to, że obowiązek zwrotu obejmuje nie tylko restytucję prawa własności, ale również prawa użytkowania wieczystego, a także ograniczonych praw rzeczowych, jak np. użytkowanie. Nierówne traktowanie byłych właścicieli i użytkowników wieczystych jest, zdaniem sędziów Trybunału Konstytucyjnego, naruszeniem zasady równości i nie znajduje uzasadnienia w świetle zasady proporcjonalności.

Podmiot władający wywłaszczoną nieruchomością, czyli np. gmina, ma obowiązek jej zwrotu jedynie wówczas, gdy stała się ona zbędna dla realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość jest zbędna, jeżeli pomimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu. Dodatkowo za zbędną uważa się nieruchomość, na której w ciągu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie zrealizowano celu, który był podstawą wywłaszczenia.

Część działki

Jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, to zwrotowi podlega pozostała jej część. Do niedawna podmiot władający nieruchomością miał obowiązek zwrotu jej części jedynie wówczas, gdy istniała możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Niezależnie od możliwości zagospodarowania nieruchomości podmiot nią władający miał obowiązek zwrotu jej części, gdy przylegała ona do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Trybunał Konstytucyjny orzekał jednak w wyroku z 3 kwietnia 2008 r. (K 6/05), że wprowadzanie ograniczeń zwrotu części nieruchomości, w zależności od tego, czy można ją zagospodarować lub czy przylega ona do nieruchomości osoby składającej wniosek o zwrot, jest niezgodne z konstytucją. Zdaniem sędziów Trybunału takie ograniczenie konstytucyjnej zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości nie znajduje uzasadnienia. Zasady tej nie należy bowiem zawężać jedynie do sytuacji, gdy cała nieruchomość stała się zbędna na cel publiczny wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Z tego też względu sędziowie Trybunału Konstytucyjnego uznali, że byli właściciele lub ich spadkobiercy mają pra- wo domagania się zwrotu części nieruchomości, niezależnie od tego, czy może być ona zagospodarowana lub czy przylega ona do ich nieruchomości.

Nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu. O zwrocie orzeka starosta.

JAKIE KONSEKWENCJE MA ORZECZENIE TRYBUNAŁU

• użytkownicy wieczyści mogą żądać zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, jeżeli stały się one zbędne dla realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu;

• organ władający nieruchomością nie może uzależniać zwrotu części nieruchomości od tego, czy może być ona zagospodarowania lub czy przylega do nieruchomości osoby, która złożyła wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości;

• jeżeli przed 1 stycznia 1998 r. na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia, to poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy mogą żądać ich zwrotu.

ARKADIUSZ JARASZEK

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.).

• Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05 (Dz.U. nr 59, poz. 369).

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    21 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Unijny Certyfikat COVID - jak pobrać na telefon?

    Unijny Certyfikat COVID - tzw. paszport covidowy (szczepionkowy) od dziś jest już dostępny w aplikacji mObywatel i można go pobrać na telefon komórkowy. Jak pobrać paszport covidowy?

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych dla samorządów

    Rządowy Fundusz Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych. Rusza nowy rządowy program, który zapewni pieniądze na inwestycje dla samorządów. Na co i na jakich zasadach będzie można otrzymać dofinansowanie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające w szkole - dla kogo, na jakich zasadach? Czy mogą być one prowadzone w formie zdalnej? Z jakich przedmiotów organizuje się zajęcia wspomagające? Jak poinformować o nich rodziców? Jak prawidłowo wyliczyć przysługującą szkole liczbę zajęć wspomagających? Ministerstwo Edukacji i Nauki odpowiada na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dodatkowych lekcji po powrocie do szkół.

    Zmiany w programie Aktywna tablica 2020-2024

    Aktywna tablica 2020-2024 - zmiany. Proponowane nowe rozwiązania dotyczą m.in. wprowadzenia nowego rodzaju sprzętu, który będzie można zakupić w ramach programu i rozszerzenia na kolejne lata (2021-2024) możliwości zakupu laptopów wraz ze sprzętem umożliwiającym przetwarzanie wizerunku i głosu. Trwają konsultacje społeczne, opinie można przesyłać do 9 lipca 2021 r.

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?