Jak zgłosić członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego

Osoba, która podlega obowiązkowo albo dobrowolnie ubezpieczeniu zdrowotnemu, musi zgłosić do tego ubezpieczenia członków rodziny. Ciąży na niej ten obowiązek, gdy nie mają oni swojego tytułu do ubezpieczeń. Jeżeli więc żona pracuje na podstawie umowy o pracę, a mąż prowadzi działalność gospodarczą, żona nie zgłasza męża do ubezpieczenia zdrowotnego, a mąż żony, gdyż każde z nich ma swój tytuł do ubezpieczenia.

Redakcja poleca: Przewodnik po zmianach przepisów 2015/2016 (książka)

Za członków rodziny uważa się następujące osoby:

< dziecko własne, dziecko małżonka, dziecko przysposobione, wnuka albo dziecko obce, dla którego ustanowiono opiekę, albo dziecko obce w ramach rodziny zastępczej, do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat, natomiast jeżeli posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności lub inne traktowane na równi - bez ograniczenia wieku,

< małżonka,

< wstępnych pozostających z ubezpieczonym we wspólnym gospodarstwie domowym (a więc rodziców, dziadków).

Obowiązek ubezpieczenia

Od zasady, że nie zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego członków rodziny, którzy mają swój tytuł do ubezpieczenia, np. są zatrudnieni na umowę o pracę, zlecenia, prowadzą działalność gospodarczą, są wyjątki. Czasami, mimo że członek rodziny ma swój tytuł do ubezpieczeń, powinien być zgłoszony i podlegać ubezpieczeniu jako członek rodziny. Status członka rodziny zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego następujące osoby:

< uczniów oraz słuchaczy zakładów kształcenia nauczycieli w rozumieniu przepisów o systemie oświaty,

< dzieci przebywające w placówkach pełniących funkcje resocjalizacyjne, wychowawcze lub opiekuńcze, w domach pomocy społecznej,

< dzieci do czasu rozpoczęcia realizacji obowiązku szkolnego, nieprzebywające w placówkach, o których mowa wyżej,

< studentów i uczestników studiów doktoranckich,

< bezrobotnych,

< osoby pobierające stypendium w okresie odbywania stażu lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy, na które zostały skierowane przez podmiot inny niż powiatowy urząd pracy,

< osoby pobierające zasiłek stały z pomocy społecznej,

< uchodźców objętych indywidualnym programem integracji na podstawie przepisów o pomocy społecznej,

< osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne lub dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania, przyznane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych,

< osoby objęte indywidualnym programem zatrudnienia socjalnego,

< osoby uprawnione do świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej lub prawomocnego orzeczenia sądu.

PRZYKŁAD: UBEZPIECZENIE BEZROBOTNEGO

Jarosław K. jest osobą bezrobotną i pozostaje w związku małżeńskim. Jego żona prowadzi działalność gospodarczą. Jarosław K. powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez żonę jako członek rodziny. Nie będzie on natomiast podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba bezrobotna. Jeżeli Jarosław K. byłby osobą samotną lub jego żona nie miałaby tytułu do ubezpieczenia, wówczas podlegałby ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba bezrobotna.

Z uwagi na powyższe wymienione osoby, które równocześnie spełniają warunki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia członkiem rodziny, podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członkowie rodziny, a ze swojego tytułu nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu. Nie dotyczy to jednak małżonków, wobec których orzeczono separację prawomocnym wyrokiem sądu.

Zatem 22-letni student studiów wieczorowych, którego rodzice prowadzą działalność gospodarczą, powinien zostać zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny przez jednego z rodziców. Uczelnia nie powinna za niego opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaznaczyć trzeba, że osoba, która równocześnie spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jako członek rodziny u kilku ubezpieczonych (np. student u matki i ojca), jest zgłaszana do tego ubezpieczenia tylko przez jednego z nich.

PRZYKŁAD: CÓRKĘ ZGŁASZA JEDEN RODZIC

Janina i Karol Kowalscy pracują na podstawie umowy o pracę. Ich córka ma 15 lat i chodzi do szkoły. Do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny córka powinna zostać zgłoszona tylko przez jednego z rodziców.

Tryb postępowania

Procedura zgłoszenia członków rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego jest następująca: najpierw ubezpieczony składa u płatnika składek wniosek o objęcie ubezpieczeniem członka rodziny. Następnie płatnik wniosek ten przekazuje do ZUS na formularzu ZUS ZCZA (zgłoszenie danych o członkach rodziny, których adres zamieszkania jest zgodny z adresem zamieszkania ubezpieczonego, dla celów ubezpieczenia zdrowotnego) albo ZUS ZCNA (gdy adresy nie są zgodne).

W przypadku pracowników płatnikiem składek jest pracodawca, a w przypadku zleceniobiorców - zleceniodawca. Natomiast osoba prowadząca działalność jest sama za siebie płatnikiem składek i sama musi przekazać do ZUS dokumenty o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym członków rodziny.

Jeżeli osoba zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny przestanie spełniać warunki do podlegania temu ubezpieczeniu, np. żona zgłoszona przez męża jako członek rodziny zostanie zatrudniona na podstawie umowy o pracę, mąż powinien poinformować o tym swojego płatnika, który poprzez złożenie druku ZUS ZCZA albo ZUS ZCNA wyrejestruje ją z ubezpieczenia.

Członków rodziny należy wyrejestrować z ubezpieczenia również wówczas, gdy ustaje tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczonego, który zgłosił ich do tego ubezpieczenia.

PRZYKŁAD: ROZWIĄZANIE UMOWY Z UBEZPIECZAJĄCYM

Umowa o pracę Tomasza K. zostaje rozwiązana 31 maja. Tomasz K. zgłaszał do ubezpieczenia zdrowotnego żonę. Wobec tego ochrona ubezpieczeniowa z umowy o pracę zarówno dla ubezpieczonego, jak i członka jego rodziny ustanie od 1 lipca. Pracodawca powinien wyrejestrować Tomasza K. z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego składając formularz ZUS ZWUA (wpisując w pole data ustania ubezpieczeń 01.06.2007 r.) oraz żonę z ubezpieczenia zdrowotnego składając druk ZUS ZCZA albo ZUS ZCNA.

Ustanie tytułu ubezpieczenia

Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej osób podlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz członków rodziny ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli jednak po ustaniu tytułu do ubezpieczeń (np. po rozwiązaniu umowy o pracę) ubezpieczony pobiera, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu chorobowym lub wypadkowym, zasiłek chorobowy, to w tym okresie wraz z członkami rodziny ma prawo do świadczeń z opieki zdrowotnej.

Również osoba ubiegająca się o przyznanie emerytury lub renty pomimo wygaśnięcia obowiązku ubezpieczenia ma wraz z członkami rodziny prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego w okresie trwania postępowania o przyznanie tych świadczeń.

PRZYKŁAD: SKUTKI KORZYSTANIA Z URLOPU BEZPŁATNEGO

Tomasz K. zatrudniony na podstawie umowy o pracę zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego bezrobotną żonę oraz syna. Od 1 lipca będzie on korzystał przez sześć miesięcy z urlopu bezpłatnego. Okres urlopu bezpłatnego pracodawca wykazuje w składanym za pracownika raporcie ZUS RSA jako okres przerwy w podleganiu ubezpieczeniom.

Prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego wygasa po upływie 30 dni od dnia ustania tytułu do ubezpieczeń i dlatego po 30 lipca zarówno Tomasz K., jak i członkowie rodziny nie będą mieli do nich prawa. W takiej sytuacji żona Tomasza K. zarejestrowana jako osoba bezrobotna powinna być zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego przez powiatowy urząd pracy. Musi ona poinformować urząd, że z uwagi na urlop bezpłatny męża nie jest objęta ubezpieczeniem jako członek rodziny. Po ubezpieczeniu siebie będzie ona mogła zgłosić do niego syna jako członka rodziny.

W przypadku osób, które ukończyły szkołę średnią lub wyższą, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wygasa po upływie czterech miesięcy od zakończenia nauki lub skreślenia z listy uczniów lub studentów.

Trzeba też zaznaczyć, iż świadczeniobiorcy inni niż ubezpieczeni, którzy nie ukończyli 18 roku życia, są w okresie ciąży, porodu i połogu, mają prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych.

Ważne!

Prawo do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego ustaje po upływie 30 dni od dnia wygaśnięcia obowiązku tego ubezpieczenia

MICHAŁ JAROSIK

gp@infor.pl

Podstawa prawna

< Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. nr 210, poz. 2135 z późn. zm.).