Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Dofinansowanie do szkolenia urzędników i mieszkańców gminy

Andrzej Okrasiński
inforCMS
Program Operacyjny Kapitał Ludzki ruszy już w I kwartale tego roku. Dzięki niemu wspierane finansowo będą m.in. projekty podnoszące kwalifikacje urzędników samorządowych. Dofinansowanie będzie można otrzymać także na usprawnienie funkcjonowania urzędów na szczeblu gminy, powiatu i województwa.

Program Operacyjny Kapitał Ludzki będzie realizowany do 2013 roku w dziesięciu priorytetach. Priorytety i wszystkie działania będą realizowane poprzez dwa tzw. komponenty: regionalny i centralny.

Samorządy wszystkich szczebli będą mogły otrzymać wsparcie finansowe na realizację projektów przede wszystkim w ramach tzw. komponentów regionalnych w priorytetach od VI do IX oraz w priorytecie V, w Działaniu 5.2 Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej.

W ramach komponentu centralnego wsparcie będzie przeznaczone przede wszystkim na poprawę efektywności struktur i systemów instytucjonalnych. Natomiast w przypadku komponentu regionalnego pomoc jest adresowana na realizację zadań i projektów przeznaczonych na wsparcie dla osób i grup społecznych.

Komponenty regionalne w Priorytetach od VI do IX będą realizowane na szczeblu regionalnym przez urzędy marszałkowskie oraz wojewódzkie urzędy pracy we współpracy z instytucjami pośredniczącymi (IP). W każdym regionie będą ogłaszane terminy naboru wniosków w różnych terminach. Natomiast cele, zadania, priorytety i działania oraz poddziałania będą takie same we wszystkich województwach.

W ramach PO KL minimalna wartość projektu z reguły będzie wynosiła 50 tys. zł (jeżeli inaczej nie zadecyduje IP). W przypadku tzw. małych grantów, z których będą finansowane oddolne inicjatywy lokalne na terenach wiejskich w Priorytecie od VI do IX będą wynosić do 50 tys zł. Co do zasady, w ramach projektów konkursowych nie jest wymagany wkład własny beneficjenta. Tam, gdzie jest on wymagany, nie jest większy niż 5 procent kosztów kwalifikowanych. Wkładem tym nie muszą być środki pieniężne, może być nim np. koszt wynagrodzenia nauczycieli prowadzących wykłady na szkoleniach lub wynajęcie sal w gminnym ośrodku kultury.

Dobre rządzenie

W ramach V priorytetu PO KL projekty przedsięwzięć organizowanych m.in. przez jednostki samorządu terytorialnego będą mogły liczyć na dotacje głównie w ramach Działania 5.2 o nazwie - Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej. W ramach tego działania będą jeszcze realizowane poddziałania:

• 5.2.1. - Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej,

• 5.2.2. - Systemowe wsparcie funkcjonowania administracji samorządowej.

• 5.2.3 Podnoszenie kompetencji kadr służb publicznych.

W szczególności dwa pierwsze poddziałania są skierowane do jednostek samorządu terytorialnego.

W ramach tych poddziałań realizowane będą projekty z zakresu m.in. wdrożenia usprawnień zarządczych w administracji publicznej i zarządzanie jakością poprzez np. normę ISO lub oceny poziomu funkcjonowania i rozwoju urzędu (np. Powszechny Model Samooceny CAF) i w innych wybranych aspektach jej funkcjonowania.

Prowadzone będą szkolenia ogólne i specjalistyczne w systemie stacjonarnym i na odległość, np. za pośrednictwem łączy elektronicznych lub w systemie zaocznym.

Dofinansowanie otrzymają przedsięwzięcia, których realizacja wzmocni i usprawni zdolność urzędów samorządowych w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego oraz aktów administracyjnych.

Natomiast w ramach Poddziałania 5.2.2 będą dotowane projekty diagnozowania samorządu terytorialnego w kluczowych aspektach jego funkcjonowania, w tym m.in. poprzez badania, analizy i ekspertyzy. Przeprowadzona będzie ocena potrzeb szkoleniowych w urzędach administracji samorządowej, w tym m.in.: opracowanie planu działań w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań. Dofinansowane będą projekty, których realizacja przyczyni się do świadczenia pomocy doradczej oraz szkolenia w zakresie etyki i unikania konfliktu interesu w samorządzie terytorialnym. Pomoc będzie także udzielana na realizację projektów z zakresu identyfikowania i upowszechniania dobrych praktyk w jednostkach samorządowych, w tym m.in.:

• w zakresie obsługi klienta,

• przy organizacji i funkcjonowaniu urzędu,

• przy organizacji pracy e-urzędu,

• przy propagowaniu etycznej postawy podczas załatwiania spraw obywateli,

• przy opracowywaniu standardów kompetencyjne dla pracowników urzędów administracji samorządowej.

Jakie projekty mogą być zgłaszane

W ramach V priorytetu, w I kwartale tego roku zostaną ogłoszone terminy naboru w ramach Poddziałania 5.2.1 z zakresu:

• szkolenia ogólne i specjalistyczne (stacjonarne i na odległość) dla kadr urzędów administracji samorządowej. Na ten cel zaplanowano wydać ponad 23,6 mln zł,

• wzmocnienie zdolności jednostek samorządu terytorialnego w zakresie stanowienia prawa miejscowego oraz aktów administracyjnych - ponad 14,8 mln zł.

Natomiast na projekty z zakresu usprawnień zarządczych w administracji publicznej w II kwartale 2008 r. będzie wydanych ponad 34 mln zł.

Pierwsze edycje konkursów będą ogłoszone jeszcze w I kwartale tego roku, kolejne zaś w następnych kwartałach i latach, aż do końca 2013 roku.

Wykonawca projektu powinien zapewnić przeprowadzenie szkoleń w różnych formach, m.in. stacjonarnie, na odległość, za pośrednictwem internetu czy w systemie zaocznym. Muszą one być wygodne dla odbiorców pomocy i o tematyce uzasadnionej potrzebami urzędów samorządowych. Musi to być atrakcyjna i nowoczesna form przekazu, np. poprzez łącza elektroniczne, w formie telekonferencji. Szkolenia mogą być ogólne i specjalistyczne.

Ogólne powinny polegać na podnoszeniu sprawności wykonywania zadań służbowych. Może to być rozwój umiejętności z dziedziny informatyki (ECDL), rozwój osobisty w rodzaju autoprezentacji, techniki pracy, zarządzanie czasem, jakością, zasobami, zarządzanie dokumentami i archiwizacja.

Szkolenia zaś specjalistyczne powinny wynikać z planu szkoleniowego urzędów samorządowych oraz planu opracowanego w wyniku projektu Ocena potrzeb szkoleniowych. Szkolenia mogą dotyczyć pogłębiania wiedzy lub zdobywania wiedzy z takich dziedzin, jak m.in.:

administracja publiczna,

prawo unijne,

księgowość,

kontrola i audyt,

zamówienia publiczne,

• public relations,

• obsługa klienta,

• współpraca z organizacjami pozarządowymi i partnerami społecznymi.

 

Wysokość dofinansowania

O dofinansowanie projektów szkoleniowych w ramach Działania 5.2 Priorytetu V mogą ubiegać się głównie jednostki samorządu terytorialnego. Minimalna wartość pojedynczego projektu wynosi 800 tys. zł, a maksymalna 9 mln zł. Wkład własny to tylko 5 proc. kosztów kwalifikowanych projektu. Preferowane będą projekty, w ramach których odbiorcami pomocy w 80 proc. będą pracownicy urzędów gmin wiejskich i wiejsko-miejskich. Gdy do tych gmin będzie adresowany projekt, to wykonawca otrzyma premię punktową w wysokości 9 pkt. Maksymalna wysokość, jaką może otrzymać dany projekt, wynosi 120 pkt.

Preferowane będą również projekty realizowane w partnerstwie, gdy liderem albo partnerem będzie urząd gminy, a np. wykonawcą jest instytucja szkoleniowa, szkoła lub jednostka naukowa.

Grupą docelową takich szkoleń muszą być pracownicy urzędów gminnych, starostw powiatowych i urzędów marszałkowskich. Beneficjent i wykonawca projektu musi dysponować potencjałem pozwalającym na planowaną i terminową realizację projektu.

Adresowanie tego typu projektów w większej części do samorządów wiejskich ma w założeniach umożliwić wyrównywanie dysproporcji w zakresie oferty szkoleniowej kierowanej do pracowników urzędów, a także ma wpłynąć na podniesienie atrakcyjności tych urzędów, jako atrakcyjnych miejsc pracy.

W przypadku projektów z zakresu: - Wzmacnianie zdolności jednostek samorządu terytorialnego w zakresie stanowienia aktów prawa lokalnego i aktów administracyjnych, wartość projektu musi się wahać w granicach od 500 tys. zł do 5 mln zł. Wkład własny beneficjenta to minimum 5 proc. kosztów kwalifikowanych. Projekt powinien być kierowany do pracowników jednostek samorządowych. Podobnie jak w poprzednim przypadku, preferowane będą projekty:

• w których odbiorcami w 80 proc. będą pracownicy urzędów gmin wiejskich i miejsko-wiejskich,

• realizowane w partnerstwie z jednostkami samorządowymi lub gdy samorządy będą liderami projektu.

Preferowanie odbiorców bezpośrednich wśród pracowników urzędów gmin wiejskich i miejsko-wiejskich spowodowane jest według MSWiA tym, że urzędnicy ci mają ograniczony dostęp do profesjonalnych usług szkoleniowych, w tym w zakresie stanowienia aktów prawa miejscowego i aktów prawa administracyjnego.

Wsparcie w formie dofinansowania w granicach aż do 97,5 proc. kosztów kwalifikowanych otrzymają projektodawcy z zakresu: wdrażania usprawnień zarządczych w administracji publicznej, w tym w zakresie:

• zarządzania jakością - np. norma ISO,

• oceny poziomu funkcjonowania urzędu - np. Powszechny Model Samooceny (CAF),

• wybranych aspektów funkcjonowania urzędu - np. komunikacja i obieg wewnętrzny dokumentów,

• zarządzania ryzykiem,

• planowania strategicznego.

Wartość projektu powinna wynosić od 900 tys. zł do 9 mln zł. Wkład własny beneficjenta to tylko 2,5 proc. Projektodawca musi objąć np. szkoleniem co najmniej dziesięć urzędów. Muszą to być urzędy gminne, starostwa powiatowe i lub urzędy marszałkowskie. Bezpośrednimi beneficjentami tej pomocy muszą być pracownicy tych urzędów.

Preferowane będą projekty dotyczące wdrażania systemu jakości zgodnego z normami ISO i za to projektodawca otrzymuje jako premię punktową 6 pkt. Preferowane będą przedsięwzięcia dotyczące poprawy metod i narzędzi komunikacji wewnętrznej (8 pkt) oraz projekty dotyczące wprowadzenia metod mierzenia satysfakcji klientów i pracowników urzędu (6 pkt).

Inne projekty

Za unijne pieniądze z PO KL zakładać będzie można instytucje poradnictwa prawnego i obywatelskiego. Podmioty, które chcą zajmować się tymi sprawami, muszą się wykazać, że posiadają fachową kadrę lub że będą korzystać z pomocy innych prawników i ekspertów. Preferowane będą projekty realizowane we współpracy z jednostkami samorządu terytorialnego. Projekt musi obejmować zasięgiem cały powiat, a poradnia powinna funkcjonować przez co najmniej 36 miesięcy. Gmina albo starostwo powiatowe mogą brać aktywny udział w tworzeniu i wdrażaniu programów z zakresu poradnictwa prawnego i obywatelskiego. Może też być inicjatorem powołania poradni.

W ramach działania 5,4 o nazwie Rozwój potencjału trzeciego sektora, wsparcie otrzymają projekty dotyczące np. monitorowania i ewaluacji współpracy pomiędzy administracją publiczną a organizacjami pozarządowymi. Wzmacniane będą kompetencje kadr administracji publicznej mających na celu usprawnienie współpracy z instytucjami spoza sektora rządowego.

Natomiast w ramach Działania 5.5 Rozwój dialogu społecznego, organizowane i tworzone będą opracowania w formie analiz, studiów, ekspertyz z zakresu kondycji dialogu społecznego oraz perspektyw i barier jego rozwoju na terenie gminy, powiatu, województwa.

W ramach V Priorytetu będzie prowadzone i realizowane zadanie polegające na tym, aby w 2012 roku jednostki samorządu terytorialnego wdrożyły w całości budżet zadaniowy i zrezygnowały z budżetu tradycyjnego. Nowej procedurze tworzenia budżetów towarzyszyć będzie wdrożenie mechanizmów koordynacji i integracji dokumentów strategicznych.

Będą realizowane zadania tworzenia mechanizmów wzmacniających przejrzystość funkcjonowania urzędu. W zakresie poprawy standardów zarządzania objętych zostanie odpowiednimi szkoleniami i kursami 1426 urzędów administracji samorządowej wszystkich szczebli. Opracowane zostaną standardy kompetencyjne dla urzędników. Wspierane będą projekty poprawiające jakość usług publicznych świadczonych przez urzędy administracji publicznej.

 

 


8 KROKÓW

PROCEDURA SKŁADANIA WNIOSKU

1 Złożenie wniosków

Trzeba przygotować dwa egzemplarze w wersji papierowej i jeden egzemplarz w wersji elektronicznej na dyskietce albo na płytce CD lub DVD.

2 Rejestracja wniosku

W przypadku priorytetu V wniosek powinien trafić do departamentu administracji publicznej MSWiA, a w komponentach regionalnych do urzędów marszałkowskich lub wojewódzkich urzędów pracy.

3 Ocena formalna

Sprawdzana jest poprawność wypełniania poszczególnych pól wniosku oraz załączników.

4 Zawiadomienie

Wnioskodawca jest informowany o:

- przyjęciu wniosku do oceny merytorycznej lub

- odrzuceniu wniosku i możliwości złożenia protestu.

5 Rejestracja

Pozytywnie ocenionemu wnioskowi nadawany jest niepowtarzalnego numer identyfikacyjny.

6 Ocena merytoryczna

Projekt badany jest i sprawdzany ze względu na jego przydatność, koszty kwalifikowane, możliwość realizacji.

7 Negocjacje

Z projektodawcą negocjowany jest budżet projektu i realizacja zadań w nim zawartych.

8 Umowa

Zawierana jest umowa o dofinansowaniu wniosku.

Wsparcie z regionu

W ramach PO KL w Priorytetach od VI do IX włącznie działa tzw. komponent regionalny. To z kolei oznacza, że projekty realizowane w ramach wspomnianych wyżej priorytetów będą dofinansowywane na szczeblu regionalnym, podobnie jak w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Działania i tzw. osie szczegółowe oraz nazwy priorytetów są ustalone centralnie. Będą realizowane podobne zadania i cele we wszystkich województwach.

Pomoc z komponentów regionalnych w priorytetach VI - IX będzie przyznawana, szczególnie na projekty i przedsięwzięcia, częściowo tylko inwestycyjne, w ramach finansowania cross-financing, które przyczynia się przynajmniej częściowo do zmniejszenia bezrobocia w gminie i na terenie powiatu. W zdecydowanej większości pomoc jest adresowana do służb rynku pracy zależnych od starosty powiatowego.

Każda gmina może się aktywnie włączyć w realizację projektu podnoszącego poziom wykształcenia i edukacji nie tylko na swoim terenie, ale również w powiecie. W szczególności dotyczy to projektów edukacyjnych, doradczych, szkoleniowych i e-learningowych, które przyczynią się do wzrostu konkurencyjności powiatu gminy albo regionu, co najmniej na mapie kraju. Wspierane będą także projekty przyczyniające się do zmniejszenia bezrobocia i zwiększenia poziomu zatrudnienia. Wspierane będą różne formy edukacji, z zakresu takiej problematyki jak np.:

• zakładanie firmy i prowadzenia przedsiębiorstwa,

nauka informatyki i obsługi komputera,

• kursy zawodowe.

Wsparcie dla działań powiatu

Priorytet VI PO KL o nazwie Rynek pracy otwarty dla wszystkich ma największy budżet wśród wszystkich priorytetów. Wynosi ponad 2,2 mld euro, tj. blisko 20 proc. całego budżetu tego programu operacyjnego.

Zadania realizowane będą m.in. poprzez publiczne podmioty świadczące usługi na rzecz aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych, powiązanych ze specyfiką realizowanych przez nie zadań. Do tych instytucji można zaliczyć przede wszystkim powiatowe urzędy pracy, urzędy starostw powiatowych, samorządy powiatowe i gminne. Warunkiem będzie realizacja przez te podmioty przedsięwzięć i projektów zmniejszających bezrobocie i podnoszących poziom wykształcenia i zmiany kwalifikacji zawodowych wśród bezrobotnych. W tego typu przedsięwzięciach mogą włączyć się aktywnie szkoły gminne i zawodowe na terenie powiatu.

Wsparcie finansowe otrzymają projekty związane z upowszechnieniem pośrednictwa pracy i doradztwa zawodowego na poziomie regionalnym poprzez m.in. zastosowanie nowoczesnych technologii informatycznych i komunikacyjnych. Dotowane będą działania powiatu i gminy, które przyczynią się do poprawy dostępu do informacji o usługach świadczonych przez instytucje rynku pracy, w tym urzędy pracy. Na pomoc w formie refinansowania kosztów mogą liczyć projekty obejmujące takie działania jak doradztwo i szkolenia realizowane w formach pozaszkolnych oraz instruktaż skierowany przede wszystkim do bezrobotnych i osób poszukujących pracy. Wsparcie otrzymają przedsięwzięcia tworzące i rozwijające system monitorowania i prognozowania sytuacji na regionalnych rynkach pracy. Pomoc otrzymają m.in. projekty, w ramach których będą prowadzone badania i analizy popytu i podaży pracy w regionie.

W ramach tzw. celu szczegółowego o nazwie zwiększenie poziomu zatrudniania wśród osób młodych wspierane będą projekty, których głównym celem będzie zwiększenie poziomu zatrudnienia wśród młodzieży do lat 24. Chodzi np. o przedsięwzięcia realizowane przez gminy, które przyczyniają się do rozwoju przedsiębiorczości wśród młodzieży. Możliwe będzie tworzenie gminnych ośrodków doradztwa i ośrodków szkoleniowych dla osób zakładających działalność gospodarczą.

Gmina za środki unijne będzie mogła tworzyć system zachęt dla pracodawców, którzy będą tworzyć nowe miejsca pracy dla młodych bezrobotnych.

Finansowo wspierane będą przedsięwzięcia przyczyniające się do wzrostu zatrudnienia wśród osób niepełnosprawnych. Pomoc będzie adresowana do autorów projektów, których realizacja przyczyni się do wzrostu zatrudnienia osób z terenów wiejskich, w tym z obszarów popegeerowskich. Będą też, podobnie jak w innych przypadkach, wspierane projekty szkoleniowe i e-learningowe przyczyniające się do podnoszenia poziomu kwalifikacji zawodowych, tworzenia firm i różnych sposobów samozatrudnienia.

Dotacje można otrzymać także na tworzenie systemu doradztwa i szkoleń oraz aktywizacji zawodowych, pośrednictwa pracy i subsydiowania zatrudnienia dla osób w wieku od 50 do 64 lat.

 

Promocja integracji społecznej

Poprzez system małych grantów finansowych dzięki następnemu priorytetowi PO KL wspierane będą inicjatywy ukierunkowane na podnoszenie zdolności do zatrudnienia, zwiększenia mobilności i aktywności społecznej mieszkańców gmin. Tego rodzaju pomocą będzie objętych m.in. około 15 proc. klientów instytucji pomocy społecznej oraz wszystkich pracowników pomocy społecznej. Także i w tym przypadku wiele będzie zależeć od aktywności samorządów i urzędów gminnych oraz powiatowych. To tego typu jednostki samorządowe mogą tworzyć projekty, w ramach których będą tworzone instytucje pomocy i integracji społecznej i różne formy pracy socjalnej. Gminy mogą realizować system szkoleń, doradztwa w zakresie pomocy społecznej. Wspomagana będzie budowa, rozwój i zwiększenie dostępności wysokiej jakości usług społecznych umożliwiających zwiększenie szans na rynku pracy. Dofinansowanie otrzymają projekty przyczyniające się do tworzenia systemu usług opiekuńczych umożliwiających godzenie życia zawodowego i rodzinnego.

LISTA ZAŁĄCZNIKÓW

Oprócz wniosku o dofinansowanie konieczne jest dołączenie:

• oświadczenia o kwalifikowalności podatku VAT (nie dotyczy sytuacji, gdy beneficjent nie będzie kwalifikował kosztu podatku VAT),

• harmonogramu rzeczowo-finansowego realizacji projektu,

• umowy partnerskiej, w przypadku projektów składanych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego,

• dokumentu potwierdzającego status prawny beneficjenta,

• dokumentu potwierdzającego sytuację finansową wnioskodawcy,

• dokumentu poświadczającego doświadczenia wykonawcy projektu w tej dziedzinie (w przypadku projektów szkoleniowych i badawczych),

• oświadczenia dotyczącego sprzętu zakupionego ze środków publicznych.

 

 


W ramach natomiast VII Priorytetu o nazwie Regionalne kadry gospodarki - wspomagane będą finansowo samorządy lokalne oraz instytucje rynku pracy, w tym powiatowe urzędy pracy, które realizować będą projekty przeciwdziałania wzrostowi bezrobocia wywołanego np. procesami restrukturyzacji przedsiębiorstw lokalnych i regionalnych. Pomoc w postaci refundacji kosztów kwalifikowanych otrzymają projekty polegające na:

• doradztwie dla mikro- oraz małych i średnich przedsiębiorstw,

• nabywaniu nowych oraz podwyższeniu kwalifikacji i umiejętności zawodowych i pomoc w zmianie zawodu,

• rozwijaniu regionalnych i lokalnych strategii innowacji.

Finansowane będą badania i analizy prowadzone na szczeblu gminnym i powiatowym, a dotyczące trendów rozwojowych i prognozowania zmian gospodarczych w regionie, w tym również tworzenie mechanizmów zaradczych w strategii rozwoju lokalnego i wojewódzkiego. Pomoc finansowa będzie udzielana dla projektów, w ramach których tworzone będzie partnerstwo lokalne. Takie partnerstwo powinno być złożone np. z:

• władz lokalnych i wojewódzkich,

• powiatowych i wojewódzkich urzędów pracy,

• wojewódzkich komisji dialogu społecznego,

• wojewódzkich i powiatowych rad zatrudnienia,

• ośrodków doradztwa rolniczego.

Dzięki takiemu partnerstwu mogą być opracowywane m.in. strategie i plany przewidywania i zarządzania zmian gospodarczych w gminie i w regionie.

Edukacja w gminie i w regionie

W ramach IX Priorytetu o nazwie Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach będą dofinansowane projekty modernizacji wykształcenia zawodowego w celu jego dostosowywania do potrzeb regionu. Działania te będą uzupełniane poprzez wyposażenie szkół i placówek oświatowych, w tym gminnych i powiatowych, prowadzących kształcenie zawodowe w nowoczesne materiały naukowe i pomocnicze. Chodzi o podręczniki, zestawy komputerowe wraz z oprogramowaniem, systemy informatyczne do nauki języków obcych i do nauki informatyki.

Realizowane przez samorządy gminne i powiatowe oraz wojewódzkie programy doradztwa edukacyjno-zawodowego mają ułatwić wybór kształcenia zawodowego, w tym i wyższego, dającego większe szanse na znalezienie zatrudnienia. Tym samym będą wspierane finansowo wszelkiego rodzaju projekty, które przyczynią się do wzrostu atrakcyjności oraz popularności wykształcenia zawodowego.

Wspierane będą inicjatywy i przedsięwzięcia lokalnych mieszkańców obszarów wiejskich w zakresie działań przyczyniających się do zwiększenia dostępności oferty edukacyjno-szkoleniowej, podniesienia poziomu wykształcenia mieszkańców, zwłaszcza pozarolniczych umiejętności zawodowych.

Dofinansowane będą lokalne i regionalne programy pomocy stypendialnej dla uczniów szczególnie uzdolnionych. Także i w tych inicjatywach główną rolę powinny odgrywaać jednostki samorządu terytorialnego. Możliwe będzie sfinansowanie za unijne pieniądze programów skierowanych do osób dorosłych, umożliwiających uzupełnianie lub podwyższanie kwalifikacji zawodowych i ogólnych.

Wdrażane będą mogły być programy sprawnego zarządzania szkołą w gminach, powiatach i na terenie województw.

Trochę elektroniki we wniosku

Wniosek o dofinansowanie w ramach PO KL musi być wypełniony przez aplikacje Generatora Wniosków Aplikacyjnych (GWA). Jest on dostępny pod adresem: www.efs.gov.pl/wniosek oraz www.funduszestrukturalne.gov.pl.

W GWA dostępne są następujące opcje:

• nowy - utworzenie nowego wniosku o dotacje, bez danych, które trzeba wpisać,

• otwórz - pozwala na wczytywanie zapisanego wniosku w formacie XML,

• zapisz XML - zapisanie wniosku na dysku lokalnym. Stworzony w taki sposób plik można poddać dalszej obróbce, wprowadzić zmiany i poprawić poprzez przycisk sprawdź, następnie można przesłać wniosek,

• utwórz PDF - zapisanie wprowadzonych danych do pliku PDF,

• sprawdź - w tym przypadku możemy sprawdzić poprawność wpisanych informacji o projekcie, braki są specjalnie zaznaczone,

• podgląd - uruchamiamy w tej dyspozycji podgląd tekstu podczas jego drukowania,

eksport - można uruchomić czynność wysyłania (eksportu) części wypełnionego wniosku, np. szczegółowego budżetu do pliku CSV (format zgodny m.in. z MS Excel).

W GWP istnieje mechanizm pozwalający na sprawdzenie zgodności wersji papierowej z wersją elektroniczną. Wniosek wypełniać powinno się w kolejności wyszczególnionych pól. Wniosek składa się z pięciu części: informacje o projekcie, beneficjent (wnioskodawca), charakterystyka projektu, szczegółowy budżet projektu, budżet projektu, plus nieobowiązkowe oświadczenie.

GWP jest dostępny przez internet. Każda osoba mająca dostęp do internetu może skorzystać z aplikacji elektronicznej PO KL. Wszystkie nowe zestawy komputerowe używane w urzędach samorządowych mają tego typu możliwości. W przypadku problemów z korzystaniem z GWA należy pobrać formularz wniosków z www.funduszestrukturalne.gov.pl i przesłać go pod adres: gwa-pokl@mrr.gov.pl.

 

Jak wypełnić wniosek

Oczywiście sam GWA nic nie zrobi bez umiejętności wypełniania poszczególnych pól druku wniosku.

W części pierwszej, informacje o projekcie, wpisać trzeba prawidłowo: numer i nazwę priorytetu, działania i poddziałania. W innym przypadku projekt zostanie odrzucony ze względów formalnych. W przypadku Priorytetów od VI do IX wpisujemy dodatkowo nazwę województwa, w innych priorytetach pole jest nieaktywne. Wpisujemy nazwę instytucji, w której będzie składany wniosek. Należy wpisać również nr konkursu. Będzie on określony przez instytucję przyjmującą wnioski wraz z podaniem terminów naboru wniosków. Tytuł projektu nie może być dłuższy niż 200 znaków, musi być inny niż nazwa programu, priorytetu, działania i poddziałania.

Przy określeniu realizacji projektu należy wziąć pod uwagę jego realizację rzeczową i finansową. Czas realizacji przedsięwzięcia musi się zmieścić w datach od 12 grudnia 2006 r. do 31 grudnia 2015 r. Należy także określić obszar realizacji zadań, może to być: gmina, kilka gmin, powiat, województwo, cała Polska. Jeżeli projekt jest ponadnarodowy, to w odpowiednich polach wpisać trzeba słowo tak i dołączyć list intencyjny partnera zagranicznego.

Część o nazwie projektodawca jest najłatwiejszym polem do wypełnienia. Wpisuje się w nie m.in.: nazwę projektodawcy, status prawny, NIP, REGON, adres, adresy ewentualnych partnerów. Charakterystyka projektu to jedna z najtrudniejszych części wniosku. Wypełnia się, w tym przypadku: cel projektu, grupy docelowe, przewidywana liczba osób, działania, rezultaty, potencjał projektodawcy i zarządzanie projektem.

W celach projektu należy uzasadnić potrzebę jego realizacji w konkretnej gminie, powiecie, województwie lub na terenie kraju. Należy wykazać jego zgodność z PO KL. Opisać należy cel ogólny i cele szczegółowe. Grupy docelowe podajemy tylko w przypadku starania się o pomoc z komponentu regionalnego, a więc wsparcia adresowanego do osób i instytucji. Opisać należy osoby lub instytucje poprzez ich charakterystykę jako bezpośrednich beneficjentów dotacji. Wpisać trzeba przewidywaną liczbę osób, która otrzyma pomoc w trakcie realizacji projektu, np.: będzie brała udział w szkoleniach i kursach.

Następnie opisać należy działania, jakie będą podejmowane przy realizacji przedsięwzięcia. Muszą one być takie same, jak określone w budżecie i harmonogramie czasowym realizacji projektu. Określa się twarde i miękkie rezultaty. Należy wykazać, w jak i sposób planowane rezultaty wpłyną na realizację założonego celu projektu.

W punkcie potencjał projektodawcy i zarządzanie projektem należy opisać doświadczenia projektodawcy i wykonawcy przedsięwzięcia i partnerów. Można w skrócie opisać podobne zrealizowane projekty z trzech poprzednich lat. Trzeba wskazać, jak wygląda struktura zarządzania projektem oraz kadrę, która będzie realizować projekt z uwzględnieniem stanowisk kluczowych i kierowniczych.

Budżet przedsięwzięcia

Najlepiej, jeśli część poświęcona budżetowi wypełniona jest we współpracy z działem rachunkowości, chyba że autor sam jest obeznany z zasadami księgowości. Szczegółowy budżet projektu jest najważniejszą częścią wniosku. Jest podstawą do oceny kwalifikowalności i racjonalności wydatków.

Wszystkie kwoty określane muszą być w zł. Ujmowane np. są tylko koszty kwalifikowane. Określić też trzeba parametry ilościowe np. dla kosztów druku egzemplarzy podręcznika do przeprowadzenia szkolenia. Określić trzeba również poziom kosztów pośrednich. Są to koszty, których beneficjent nie może przyporządkować do konkretnego zadania w ramach realizowania przedsięwzięcia. Ich wartość niestety jest limitowana:

• do 20 proc. bezpośrednich kosztów, w przypadku projektu o wartości do 2 mln zł,

• do 15 proc. bezpośrednich kosztów, gdy wartość projektu wynosi od 2 do 5 mln zł włącznie,

• do 10 proc. bezpośrednich kosztów, gdy wartość projektu wynosi więcej niż 5 mln zł.

Właściwy limit procentowy określa sam projektodawca. Poziom procentowy kosztów pośrednich jest wyliczany automatycznie jako stosunek wskazanej kwoty kosztów pośrednich do kosztów bezpośrednich projektu. Beneficjent jest zobowiązany określić rodzaj i ilość pomocy publicznej, jeżeli taka wystąpi przy realizacji projektu.

W budżecie projektu należy uzupełnić ponadto: koszty personelu, przychody projektu, wkład własny, w tym niepieniężny.

Przychód projektu to przewidywany wpływ środków finansowych w ramach projektu. Może on pochodzić ze sprzedaży usług lub przedmiotów, wynajmu, opłat wpisowych lub innych równoważnych opłat.

Natomiast wkład własny to udział własny beneficjenta w kosztach kwalifikowanych projektu. Do tego wliczyć należy wartości niepieniężne, jak np. nieruchomości, urządzenia lub materiały, badania, praca woluntariuszy.

Wnioskowane dofinansowanie zostanie obliczone automatycznie poprzez zastosowanie GWA.

Harmonogram realizacji ma postać wykresu Ganitta (więcej ramka - Definicja pojęć). Obejmuje pierwsze 12 miesięcy realizacji w ujęciu miesięcznym. Następnie w ujęciu kwartalnym, gdy długość realizacji przedsięwzięcia będzie dłuższa niż jeden rok. Do harmonogramu zostają automatycznie przenoszone zadania określone w szczegółowym budżecie projektu. Poszczególne zadania trzeba rozpisać na konkretne etapy. Trzeba określić okres ich realizacji na miesiące w pierwszym roku realizacji, następnie na kwartały.

Złożenie wniosku

W 2008 roku w ramach V Priorytetu PO KL będą ogłoszone terminy konkursów wniosków i projektów w Działaniu 5.2 - Wzmocnienie potencjału administracji samorządowej w następujących poddziałaniach:

• Poddziałanie 5.2.1 - Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej. Planowane jest ogłoszenie konkursów w I kwartale 2008 roku. Natomiast terminy konkursów dotyczące wdrażania uprawnień zarządczych w administracji publicznej, w tym w zakresie zarządzania jakością lub oceny poziomu funkcjonowania i rozwoju urzędów, będą ogłoszone w II kwartale. Wnioski o dofinansowanie będzie przyjmować departament administracji publicznej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (DAP MSWiA),

• Poddziałanie 5.2.3 - Podnoszenie kompetencji kadr służb publicznych. Planowany termin naboru wniosków to IV kwartał 2008 r. Wnioski będzie przyjmować DAP MSWiA.

Natomiast konkursy organizowane w poszczególnych regionach w ramach Priorytetów VI - IX, w tzw. komponentach regionalnych, będą ogłaszane na stronach internetowych poszczególnych urzędów marszałkowskich oraz na stronie: www.efs.pl. W większości przypadków nabór wniosków i projektów będą prowadzić urzędy marszałkowskie lub wojewódzkie urzędy pracy. W większości przypadków w komponentach regionalnych terminy naboru wniosków zostaną podane w I kwartale 2008 r.

 

Wybór wniosków do dofinansowania

Nabór wniosków o dofinansowanie będzie publiczny. Projekty do dotowania będą wyłaniane w trybie konkursowym. Konkursy będą ogłaszane przez jednostkę organizującą konkurs (IOK). Konkurs może być otwarty lub zamknięty. W otwartym nabór wniosków i ich ocena prowadzona będzie w sposób ciągły aż do wyczerpania określonego limitu środków albo do czasu terminu zamknięcia konkursu. Informacje o kwocie wykorzystanych środków oraz o zamiarze zamknięcia naboru będą ogłaszone publicznie. Natomiast konkurs zamknięty z reguły będzie trwał przez 30 dni.

DEFINICJA POJĘĆ

Cross-financing - mechanizm tzw. elastycznego finansowania polegającego na zaangażowaniu w latach 2007-2013 środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w realizację działań, których zakres merytoryczny zwyczajowo podlega pod obszar interwencji Europejskiego Funduszu Społecznego. EFS finansuje tylko projekty miękkie (szkoleniowe, edukacyjne i doradcze). W ramach cross-financing za koszt kwalifikowany będzie można uznać: zakup sprzętu, systemów informatycznych, przystosowanie budynków do miejsc pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, tworzenie baz danych.

ECDL - Europejski Certyfikat Umiejętności Komputerowej. Zaświadcza się w nim, że jego posiadacz potrafi prawidłowo realizować zadania używając komputera. Certyfikat zdobywa się po zdaniu 7 egzaminów, w tym jednego teoretycznego i sześciu praktycznych, o tematyce: podstawowe techniki informatyczne, użytkowanie komputera, przetwarzanie tekstów, arkusze kalkulacyjne, bazy danych, grafika menedżerska i prezentacyjna, usługi w sieciach informatycznych.

e-learning - forma prowadzenia nauczania i szkoleń z wykorzystaniem połączeń telekomunikacyjnych i elektronicznych, internetu i poczty e-mailowej.

e-urząd - sposób załatwiania spraw administracyjnych w urzędzie przez mieszkańców za pośrednictwem poczty e-mailowej.

IP - instytucja pośrednicząca. Jest to instytucja przyjmująca wnioski w imieniu instytucji zarządzającej. W przypadku Priorytetu V jest to departament administracji publicznej MSWiA, a w przypadku komponentów regionalnych są to urzędy marszałkowskie albo wojewódzkie urzędy pracy.

Powszechny Model Samooceny (CAF) - Model CAF (Common Assessment Framework) ma pomóc administracji samorządowej i publicznej w zrozumieniu i wykorzystaniu technik zarządzania jakością oraz zdiagnozowaniu stanu systemu zarządzania. Jest to narzędzie analityczne służące do dokonywania samooceny w krajach UE.

Wykres Gantta - nazwa diagramów pochodzi od ich twórcy Henry'ego Gantta. System ten stworzył podstawy nowoczesnego zarządzania projektami, wnosząc m.in. metodę tworzenia diagramów, które pozwalają na prezentacje wykresów ukazujących harmonogram zadań w projekcie.

KONTAKTY

• Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym, dyrektor Paweł Chorąży, ul. Wspólna 2/4, 00 - 926 Warszawa, tel. (0 22) 501 50 04, fax (0 22) 501 50 31, e-mail: pokl@mrr.gov.pl.

• Infolinia Europejskiego Funduszu Społecznego, tel. 0 801 337 801

Konkurs będzie ogłaszany na wybrane typy projektów, w ramach konkretnych priorytetów, działań i poddziałąń.

Wnioskodawca składa wniosek opatrzony pieczęciami, podpisany przez osobę do tego upoważnioną. Należy złożyć dwa egzemplarze papierowe i jeden w wersji elektronicznej, na dyskietce, płycie CD lub DVD. Wraz z wnioskiem o dofinansowanie trzeba złożyć dokumenty określające sytuację finansową wnioskodawcy. Gmina taki dokument może otrzymać z regionalnej izby obrachunkowej.

Wniosek można złożyć osobiście, przez kuriera lub za pośrednictwem poczty.

Ocena formalna wniosku polega przede wszystkim na sprawdzeniu poprawności wypełnienia wniosków i na sprawdzeniu kompletności wniosku i załączników. Odbywa się to w ciągu 14 lub 21 dni. Po pozytywnej ocenie formalnej wniosek kierowany jest do oceny merytorycznej.

Ocenę merytoryczną prowadzi dwu przedstawicieli Komisji Oceniającej Projekty (KOP).

Wniosek może otrzymać maksymalnie 100 punktów plus 20 punktów jako premia za tzw. kryteria strategiczne. Projekt zostaje zaklasyfikowany do dofinansowania, jeżeli uzyska co najmniej 60 pkt. Z tak wyłonionych wniosków zostaje stworzona lista rankingowa. Szanse na uzyskanie dotacji mają projekty, które uzyskają najwięcej punktów.

Projekty, które uzyskały na liście rankingowej wysokie pozycje, są kierowane do dofinansowania.

Następnie odbywają się negocjacje. Negocjowany jest głownie:

• budżet projektu,

• zakres zadań do realizacji.

Po pomyślnym zakończeniu negocjacji zostaje zawarta umowa o dofinansowaniu projektu.

Andrzej Okrasiński

andrzej.okrasinski@infor.pl

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Regulaminy pracy w wybranych jednostkach samorządu terytorialnego (PDF)
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ruszyła rekrutacja ósmoklasistów do liceów i techników w Warszawie [16 maja 2022 r.]
    Od 16 maja 2022 r. uczniowie klas ósmych szkół podstawowych mogą składać wnioski o przyjęcie do warszawskich liceów, techników i branżowych szkół I stopnia. Na wybór placówki i złożenie wniosku ósmoklasiści mają czas do 20 czerwca do godz. 15 - przekazał w poniedziałek stołeczny ratusz.
    MON: Rusza dobrowolna zasadnicza służba wojskowa. Gdzie i jak się zgłosić?
    21 maja rozpocznie się nabór do nowego rodzaju służby w wojsku – dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Z tej okazji, w 32 miejscowościach w całej Polsce, odbędą się pikniki wojskowe pod hasłem „Wstąp do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej”.
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z chemii [PDF]
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z chemii [PDF]
    RPO: Udzielali schronienia uchodźcom z Ukrainy. Dlaczego nie otrzymują świadczenia?
    Każdy wniosek złożony po 30 kwietnia 2022 r. o świadczenie 40 zł za dzień pomocy wymaga podania numeru PESEL uchodźcy korzystającego z zakwaterowania i wyżywienia osoby pomagającej. Nawet jeżeli Ukrainiec nie posiadał przed 30 IV numeru PESEL.
    Zakończenie roku szkolnego 2021/2022 – od kiedy wakacje w 2022 r.? Do kiedy trzeba wystawić oceny?
    Zakończenie roku szkolnego 2021/2022 przypada w piątek 24 czerwca 2022 roku.
    CKE: Informacja o egzaminie ósmoklasisty przeprowadzanym od 24 do 26 maja 2022 r.
    W 2022 r. egzamin ósmoklasisty będzie przeprowadzany od 24 do 26 maja (wtorek – czwartek), zgodnie z poniższym harmonogramem.
    Ósmoklasiści: rekrutacja do liceów od 16 maja 2022 r.
    W poniedziałek 16 maja 2022 r. rozpoczęła się rekrutacja ósmoklasistów do szkół ponadpodstawowych na rok szkolny 2022/2023.
    Matura 2022 r.: chemia i język włoski na poziomie rozszerzonym [16 maja 2022 r.]
    Maturzyści w poniedziałek 16 maja 2022 r. przystąpili do pisemnego egzaminu z chemii. Po południu będą pisemne egzaminy z języka włoskiego na poziomie rozszerzonym i na poziomie dwujęzycznym.
    Międzynarodowy Dzień Rodzin: 120 000 zł na każde dziecko. Emerytura dla matek czwórki dzieci. [15 maja 2022 r.]
    Wsparcie ze strony państwa w roku 2022 na dziecko od urodzenia do 18. roku życia z wszystkich rządowych programów, to jest w sumie 120 tys. zł dla każdego dziecka – powiedziała minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg.
    Ukraińcy ściągają tańsze o 30% samochody na Ukrainę. Kolejka 14 km na granicy
    Ponad 2 tys. kierowców czekało w piątek do odprawy samochodów w tranzycie przez przejście z Ukrainą w Zosinie (Lubelskie). Niektórzy spędzili na granicy trzy dni w kolejce. Ukraińcy masowo kupują auta i wwożą do swojego kraju ze względu za zniesienie opłat celnych.
    Członek RPP nie wykluczył przejściowego wzrostu inflacji do 20%. Uznał, że podwyższanie stóp procentowych przebiega zbyt szybko
    Obecne podnoszenie stóp procentowych w Polsce to proces zbyt szybki - ocenia Przemysław Litwiniuk, członek Rady Polityki Pieniężnej. Litwiniuk jest zwolennikiem zacieśniania polityki monetarnej, ale nie chce by dokonywało się to "gwałtownie".
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z wiedzy o społeczeństwie [PDF]
    Maturzyści w piątek 13 maja 2022 r. przystąpili do pisemnego egzaminu maturalnego z wiedzy o społeczeństwie.
    Wsparcie dla Straży Granicznej w obliczu kryzysu bez odrębnych uchwał rady gminy
    OPIS NIEPRAWIDŁOWOŚCI: Rada gminy postanowiła przyjąć na sesji rady gminy specjalną uchwałę w sprawie przekazania środków finansowych na Fundusz Wsparcia Oddziału Straży Granicznej z przeznaczeniem na zakup wyposażenia dla funkcjonariuszy Straży Granicznej. W założeniu radnych ma to wspomóc jednostki Straży Granicznej; co jest rzeczą niezbędną w obliczu aktualnego kryzysu na Ukrainie, a co w części dotyczy także interesów Polski.
    RIO: z końcem czerwca 2022 r. wygasają "stare" uchwały dot. opłat za śmieci
    Z końcem czerwca 2022 r. wygasają wszystkie uchwały śmieciowe dotyczące stawek za pojemniki lub worki podjęte przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2021 r. - przypomina RIO w Lublinie. Izba wyjaśniła co się zmienia i co w tej sytuacji mogą zrobić gminy.
    Skąd się wziął przesąd „Piątek trzynastego”? [Templariusze?]
    Piątek trzynastego – przesąd uznający dzień za pechowy, kiedy piątek wypadnie w trzynasty dzień danego miesiąca [piątek 13-ego].
    Matura: wiedza o społeczeństwie i język niemiecki na poziomie rozszerzonym [13 maja 2022 r.]
    Maturzyści w piątek rano przystąpią do pisemnego egzaminu z wiedzy o społeczeństwie. Po południu będą pisemne egzaminy z języka niemieckiego na poziomie rozszerzonym i na poziomie dwujęzycznym.
    Inflacja 12,3% za kwiecień? [PKO BP]
    13% - szczyt inflacji?
    Podwyższony dodatek osłonowy: Czy gminy mają prawo do sprawdzania w bazie CEEB zgłoszenia pieca węglowego [komunikat UODO i Ministerstwa Środowiska]
    UODO stwierdził, że nie ma obecnie przepisów, które pozwalałyby wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi do weryfikowania faktu zgłoszenia źródła ogrzewania do CEEB w związku z wnioskiem o dodatek osłonowy. Do stanowiska UODO odniosło się ministerstwo środowiska.
    Matura 2022 r.: arkusz egzaminacyjny z biologii poziom rozszerzony [PDF]
    12 maja 2022 r. maturzyści przystąpili do pisemnego egzaminu z biologii.
    Niedzielski: Życzenia na Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki i Położnej [12 maja 2022]
    Międzynarodowy Dzień Pielęgniarki i Położnej.
    Wakacyjny wyjazd tylko dla 50 proc. Polaków. Jest za drogo [Sondaż]
    W tym roku na wakacje wyjedzie tylko co drugi z nas - wynika z opublikowanego w czwartek sondażu IBRiS dla Radia Zet. Przed rokiem na wakacje poza domem zdecydowało się 57 procent Polaków.
    Pracodawco sprawdź, czy musisz wydać nowe polecenia pracy zdalnej? Bo odwołano stan epidemii, co zmienia zasady pracy zdalnej
    Jeśli firmy kierowały zatrudnionych do pracy z domu na czas stanu epidemii, to muszą teraz wydawać nowe polecenia w tej sprawie. I uwzględniać zmiany przepisów w tym względzie.
    Soboń: Czy nowy WIBOR obejmie kredyty dla przedsiębiorców i samorządów?
    Nowy wskaźnik będzie obowiązywał wszędzie tam, gdzie kredyt opiera się na WIBOR - powiedział w czwartek wiceminister finansów Artur Soboń. Wyraził też nadzieję, że oferta nowych obligacji skarbowych wpłynie na banki, by i one zwiększyły oprocentowanie depozytów.
    Czarnek dla "DGP": Optymalne rozwiązanie to zakaz działania w szkołach dla organizacji pozarządowych
    Szkoła jest miejscem pracy nauczyciela, a organizacja może się prezentować np. w lokalnym domu kultury - mówi szef MEiN Przemysław Czarnek w wywiadzie dla "DGP".
    Matura: biologia i język rosyjski na poziomie rozszerzonym [12 maja 2022 r.]
    12 maja 2022 r. maturzyści przystąpili do pisemnego egzaminu z biologii. Po południu będą pisemne egzaminy z języka rosyjskiego na poziomie rozszerzonym i na poziomie dwujęzycznym.