REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Najczęstsze błędy samorządów w zamówieniach na usługi bankowe

Andrzela Gawrońska-Baran
Radca prawny, doktor nauk prawnych z kilkunastoletnim doświadczeniem w dziedzinie zamówień publicznych, specjalizujący się również w kwestiach legislacyjnych. Autorka licznych profesjonalnych publikacji poświęconych problematyce zamówień publicznych. Wiceprezes Urzędu Zamówień Publicznych w latach 2007-2008, w latach 2010-2016 dyrektor departamentu zamówień publicznych w dużej instytucji zamawiającej. W ramach praktyki zawodowej prowadzi AGB Kancelarię Radcy Prawnego.

REKLAMA

Samorządy coraz powszechniej udzielają zamówień na różnego rodzaju kredyty. Standardem stały się zamówienia na bankową obsługę budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Niestety, przy prowadzeniu tych postępowań pojawia się wiele wątpliwości, a analiza specyfikacji istotnych warunków zamówienia pokazuje, że o błędy nie jest trudno.

REKLAMA

Jednostki samorządu terytorialnego (dalej: JST) mają obowiązek stosowania zapisów ustawy z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (dalej: Pzp) do zawierania umów, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. Potwierdza to także art. 264 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa o finansach publicznych) stanowiący, że bankową obsługę budżetu JST wykonuje bank wybrany na zasadach określonych w Pzp. Ponadto w ust. 4 tego artykułu wskazuje się, że zarząd JST może, w granicach upoważnień zawartych w uchwale budżetowej, zaciągać kredyty w wybranych przez siebie bankach, w trybie określonym w Pzp.

REKLAMA

Określenie „tryb” obejmuje ustaloną w przepisach o zamówieniach publicznych metodę postępowania, której nie można stosować w oderwaniu od ogólnych zasad systemu zamówień publicznych, w tym zasady uzasadniającej wyłączenie obowiązku stosowania Pzp. Tryb jako metoda postępowania powinien mieć zastosowanie w każdej sytuacji, jednak wyłącznie w ramach zasad ogólnych zamówień publicznych.

Mając na uwadze definicję zamówienia publicznego, należy stwierdzić, że jest ono umową zawieraną między zamawiającym a wykonawcą, w wykonaniu której korzyść majątkową otrzymują zarówno zamawiający – w postaci wykonanego zamówienia, jak i wykonawca – najczęściej w postaci zapłaty lub w innej, niekonieczne pieniężnej, postaci podlegającej ocenie pieniężnej.

Specyfika umowy z bankiem

Dokonując oceny, czy umowa zawarta z bankiem ma charakter umowy rzeczywiście nieodpłatnej, należy zwrócić uwagę na kilka kwestii. Otóż z samego faktu niepobierania przez bank opłat za prowadzenie rachunków bankowych JST nie wynika, że świadczona przez niego usługa ma charakter całkowicie nieodpłatny. Z obsługą rachunków bankowych powiązane są najczęściej usługi dokonywania na zlecenie zamawiającego rozliczeń pieniężnych. Z tytułu ich realizacji bankowi przysługują określone prowizje stanowiące jego wynagrodzenie za dokonanie tych czynności bankowych. W konsekwencji, niepobieranie opłat za prowadzenie rachunku bankowego bank może rekompensować poprzez pobieranie opłat za dokonywanie rozliczeń finansowych.

WYŁĄCZENIA

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Z zakresu stosowania Pzp wyłączono zamówienia, których wartość nie przekracza 14 tys. euro (art. 4 pkt 8 Pzp). Podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy, bez podatku od towarów i usług.

REKLAMA

Ponadto bank może obracać czasowo wolnymi środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym z obowiązkiem ich zwrotu, a w konsekwencji może czerpać korzyści majątkowe z tytułu obracania środkami zamawiającego ulokowanymi na rachunkach bankowych. Przy ocenie korzyści banku należy również wziąć pod uwagę relację między proponowaną stopą oprocentowania zgromadzonych na rachunku bankowym środków a stopą procentową stosowaną przez inne banki w odniesieniu do kwot przechowywanych na prowadzonych przez nie rachunkach bankowych instytucji publicznych. Za wynagrodzenie banku należy w takiej sytuacji uznać korzyści z tytułu różnicy między oprocentowaniem proponowanym zamawiającemu a oprocentowaniem stosowanym przez inne banki albo oprocentowaniem, które bank może uzyskać na rynku międzybankowym.

Prowadzi to do wniosku, że umowa jednostki samorządowej z bankiem w przedmiocie obsługi rachunków bankowych jest zazwyczaj umową odpłatną, a tym samym jej zawarcie powinno poprzedzać zastosowanie przepisów Pzp, jeżeli szacunkowa wartość zamówienia przekroczy kwotę 14 tys. euro.

Wartość zamówienia

Wartością zamówienia na usługi bankowe lub inne usługi finansowe są opłaty, prowizje, odsetki i inne podobne świadczenia związane z zawartą umową (art. 34 ust. 4 Pzp). W związku z tym wartością zamówienia, np. na kredyt, nie jest kwota kredytu, tj. wysokość środków pieniężnych, które zamawiający zamierza pozyskać. Zamawiający, dokonując ustalenia wartości zamówienia z należytą starannością, powinien przeprowadzić tzw. rozeznanie rynku i porównanie ofert kilku banków. Porównanie to powinno dotyczyć warunków kredytowych co do jednego typu kredytów, np. inwestycyjnych. Przyjęcie bowiem przy zamówieniu na kredyt inwestycyjny warunków dla kredytów hipotecznych może spowodować zaniżenie wartości szacunkowej zamówienia i zarzut braku należytej staranności.

Czytaj także: Nowoczesne usługi bankowe dla samorządów>>

Warunki udziału w postępowaniu

Działalność bankowa jest działalnością regulowaną i dlatego dla jej prowadzenia konieczne jest uzyskanie stosownych zezwoleń Komisji Nadzoru Bankowego. W zezwoleniu na założenie banku określony zostaje zakres czynności bankowych, w jakich może on prowadzić działalność. Oznacza to, że w celu weryfikacji wykonawcy zamawiający powinien opisać sposób oceny spełniania warunku w zakresie posiadania stosownych uprawnień poprzez wskazanie, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy posiadają zezwolenie na prowadzenie działalności bankowej na terenie Polski, a także realizacji usług objętych przedmiotem zamówienia, zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (dalej: Prawo bankowe).

Warto też dokładnie zastanowić się przed sformułowaniem warunku doświadczenia w odniesieniu do usług bankowych. Jeżeli zamawiający je postawi, to muszą one być proporcjonalne i związane z przedmiotem zamówienia. Niestety, praktyka pokazuje, że niektóre banki, nie chcąc narażać się na zarzut naruszenia tajemnicy bankowej, rezygnują z postępowań, w których wymagane jest wykazanie się doświadczeniem i podanie w wykazie danych odbiorcy, wartości oraz okresu realizowanych umów kredytowych.

Przykład

Gmina W. przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na kredyt. W specyfikacji istotnych warunków zamówienia (dalej: SIWZ) wskazała, że o zamówienie może ubiegać się wykonawca, który posiada doświadczenie w obsłudze JST. Czy to słuszne postępowanie?

Taki warunek może ograniczyć dostęp do zamówienia potencjalnym wykonawcom, którzy posiadają doświadczenie w udzielaniu kredytów, ale zamówienia nie były wykonywane na rzecz JST. Należy przyjąć, że o doświadczeniu banku decyduje wielkość, rodzaj kredytu, nie zaś odbiorca.

Zgodnie z przepisami Prawa bankowego bank ma obowiązek utrzymywania płynności płatniczej dostosowanej do rozmiarów i rodzaju prowadzonej działalności, co jest monitorowane przez niezależne od banku organy.

W związku z istnieniem licznych zabezpieczeń prawnych co do wypłacalności banku oraz jego zasobów finansowych w większości przypadków niecelowe może się okazać opisywanie sposobu dokonania oceny spełniania warunków w zakresie warunku posiadania zdolności finansowej i ekonomicznej.

Przykład

Zamawiający – JST zamieściła w SIWZ zapis, że brak któregokolwiek z wymaganych dokumentów na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu spowoduje odrzucenie oferty bez jej dalszej analizy. Czy te zapisy są zgodne z prawem?

W ten sposób JST naruszyła przepisy Pzp, ponieważ w przypadku braku dokumentów ma – co do zasady – obowiązek wezwania wykonawcy do ich uzupełnienia. Dopiero gdy wykonawca nie uzupełni dokumentu podmiotowego, zachodzi obowiązek wykluczenia wykonawcy, a nie odrzucenia oferty. Oferta podlega odrzuceniu tylko z przyczyn określonych w art. 89 ust. 1 Pzp, a wśród nich brak jest przesłanki odnoszącej się do braku dokumentów na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Kryteria oceny ofert

Jak w każdym postępowaniu o udzielenie zamówienia, także na usługi bankowe, jednym z kryteriów oceny ofert musi być cena. Niejednokrotnie, jak pokazuje praktyka, jest to jedyne kryterium. Czasami zamawiający podają w ramach tego kryterium także podkryteria. Takie działanie często nie jest dokonywane prawidłowo, a zamawiający osiąga inny efekt niż oczekiwany. Na przykład w jednej z SIWZ gmina zamieściła zapis: w ramach ceny 100%: oprocentowanie kredytu do 90%, jednorazowa prowizja bankowa do 10%. Do takiego zapisu można zgłosić dwa zastrzeżenia:

1) nie można używać słowa „do”, bo powoduje, że kryterium nie jest jednoznaczne, teoretycznie pozwala na uznaniowość zamawiającego,

2) w praktyce po podstawieniu danych liczbowych do takich podkryteriów – można otrzymać ofertę niekoniecznie najkorzystniejszą dla zamawiającego.

Warto więc, już na etapie przygotowywania SIWZ, dokonać analizy i przykładowych wyliczeń, aby uniknąć problemów.

Czytaj także: Jak zwiększyć wiarygodność finansową samorządu>>

Umowa na usługi bankowe

Umowę na usługi bankowe zawiera się na czas oznaczony. W odniesieniu do tego rodzaju zamówień, tj. umowy kredytu i pożyczki czy też umowy rachunku bankowego (jeżeli nie przekraczają pięciu lat), można zawrzeć umowę na czas dłuższy niż cztery lata nawet o wartości powyżej 193 tys. euro, bez konieczności zawiadomienia prezesa Urzędu Zamówień Publicznych.

Tak jak każdej umowy w sprawie zamówienia publicznego, również umowy na usługi bankowe dotyczy art. 144 ust. 1 Pzp zakazujący istotnych zmian postanowień zawartej umowy w stosunku do treści oferty (chyba że zamawiający przewidział możliwość dokonania takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub SIWZ oraz określił warunki takiej zmiany). Biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotem bankowej obsługi budżetu gminy jest świadczenie ciągłe, przedłużenie takiej umowy jest niedopuszczalne. Jest to wówczas nowe zamówienie, które powinno zostać udzielone z zastosowaniem Pzp.

Niejednokrotnie samorządy mają wątpliwości, kiedy zamówienie, np. na kredyt, jest wykonane. Błędnie przyjmują, że sama wypłata środków finansowych stanowi wykonanie zamówienia. Natomiast usługa kredytu to nie tylko wypłata kwoty kredytu, lecz także obsługa kredytu i przysługujące bankowi z tego tytułu uprawnienia (np. w czasie obowiązywania umowy kredytobiorca musi przedstawić na żądanie banku informacje i dokumenty niezbędne do oceny jego sytuacji finansowej i gospodarczej oraz umożliwiające kontrole wykorzystania i spłaty kredytu).

Brak jest możliwości przeniesienia wierzytelności, wynikających z umowy kredytowej zawartej w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, na inny bank. Skutkiem przeniesienia byłoby bowiem wykonywanie zamówienia przez podmiot, który nie został wybrany zgodnie z Pzp, a to stanowi naruszenie przepisów.

Podstawy prawne

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 28, poz. 146)

Ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (j.t. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759)

Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (j.t. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 81, poz. 530)

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Sektor Publiczny
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Faktyczne usunięcie z listy lektur szkolnych „Pana Tadeusza"? [O zmianach w podstawie programowej proponowanych przez resort B. Nowackiej]

    W szkole podstawowej jest tylko fragment „Pana Tadeusza”, a w szkole średniej to nie jest lektura obowiązkowa.

    33,5 mld euro na inwestycje w polskich regionach w latach 2021–2027. Trwa Europejski Kongres Samorządów (komunikat MFiPR)

    Samorządy mają do dyspozycji na lata 2021–2027 kwotę 33,5 mld euro, co jest olbrzymim wsparciem inwestycji w polskich regionach. Trwa spotkanie przedstawicieli samorządów z udziałem wiceministra Protasa.

    W powietrzu nad Rzymem krążą... narkotyki

    W powietrzu nad Wiecznym Miastem krąży już nie tylko smog. Eksperci włoskiego Komitetu Badań Naukowych stwierdzili duże stężenie kokainy i innych narkotyków. W ciągu dekady zawartość wzrosła aż o 60 procent!

    Jakie są zasady refundacji leków? Kto może wypisać receptę?

    Koszty leczenia bywają naprawdę wysokie. Wiedzą o tym zwłaszcza pacjenci cierpiący na choroby przewlekłe i wymagający stałego przyjmowania leków. Zmniejszenie kosztów kuracji, miedzy innymi poprzez refundację leków, to jedno z kluczowych zadań ministra zdrowia. Kiedy możliwa jest refundacja leków?

    REKLAMA

    Podwyżki dla strażaków PSP 2024 - przeciętnie więcej o 1472 zł miesięcznie. Nowa tabela grup uposażenia zasadniczego. Zmiany w tabelach zaszeregowania [projekt rozporządzenia]

    Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotował projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Celem nowego rozporządzenia jest osiągnięcie oczekiwanego wzrostu uposażenia strażaków PSP o 20%. Wzrost kwoty bazowej o 20% w 2024 r. powoduje, że przeciętne miesięczne uposażenie strażaka PSP wraz z nagrodą roczną wzrasta o 1472 zł.

    Podwyżki w Policji 2024. Nowa tabela dodatku za stopień. [projekt rozporządzenia] Przeciętne miesięczne uposażenie (z nagrodą roczną) wzrasta o 1472 zł od 1 stycznia

    Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotował projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego. Celem nowego rozporządzenia jest osiągnięcie oczekiwanego wzrostu uposażenia policjantów o 20% tj. o 1.359 zł od 1 stycznia 2024 r. w zakresie wzrostu uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym, poprzez ustanowienie nowych stawek dodatku za stopień.  Wzrost kwoty bazowej o 20% w 2024 r. powoduje, że przeciętne miesięczne uposażenie policjanta wraz z nagrodą roczną wzrasta o 1.472 zł.

    Wybory samorządowe. 4 marca 2024 r. ostatnim dniem na zgłaszanie list kandydatów na radnych

    W tegorocznych wyborach samorządowych komitety wyborcze mogą zgłaszać listy kandydatów na radnych tylko do godz. 16 w poniedziałek.

    Helikopter z odbiornikiem pasywnym szukają surowców krytycznych na Suwalszczyźnie. Co to są surowce krytyczne?

    Od 1 marca 2024 r. na terenie kilku gmin na Suwalszczyźnie rozpoczęły się poszukiwania złóż surowców krytycznych ze skał magmowych. Badania z wykorzystaniem helikoptera potrwają około dwóch tygodni – poinformował PAP Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy.

    REKLAMA

    Są już wypłaty podwyżek 30-33% dla nauczycieli - informuje Lublin, Kalisz, Rzeszów, Biała Podlaska, Brwinów, Hrubieszów. Samorządy nie czekały do końca kwietnia

    Rozpoczęła się długo wyczekiwana wypłata podwyżek dla nauczycieli. 1 marca wyższe wynagrodzenie otrzymali nauczyciele z Lublina i Koszalina. Również mniejsze gminy uruchamiają wyższe przelewy.

    Stopnie alarmowe na terenie całego kraju. Premier Donald Tusk podpisał zarządzenia

    Premier Donald Tusk podpisał zarządzenia wprowadzające stopnie alarmowe - 2. stopnia BRAVO i 2. stopnia BRAVO-CRP na terenie całego kraju oraz 2. stopnia BRAVO wobec polskiej infrastruktury energetycznej, mieszczącej się poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

    REKLAMA