reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Sektor publiczny > Temat dnia > Zasady zatrudniania nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowych

Zasady zatrudniania nauczycieli w szkołach i placówkach oświatowych

Szczegółowe warunki, jakie musi spełniać kandydat do pracy na stanowisku nauczyciela określone zostały w art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela. Przepis ten na pierwszy rzut oka odnosi się wyłącznie do przesłanek zatrudnienia nauczycieli mianowanych i dyplomowanych na podstawie mianowania, ale 4 spośród wymienionych w nim 6 warunków zatrudnienia, musi spełniać każdy, kto chce pracować na stanowisku nauczyciela

Zaświadczenie przy przekształceniu stosunku pracy

Na podstawie art. 10 ust. 5a Karty Nauczyciela, stosunek pracy nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony przekształca się w stosunek pracy na podstawie mianowania z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym:

-    nauczyciel uzyskał stopień nauczyciela mianowanego – o ile spełnione są warunki określone w ust. 5,

-    w przypadku nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego w czasie trwania umowy o pracę zostały spełnione warunki, o których mowa w ust. 5.

Przekształcenie potwierdza na piśmie dyrektor szkoły.

W obu przedstawionych przypadkach przekształcenie formy zatrudnienia następuje, o ile spełnione są warunki określone w ust. 5, a więc m.in. warunek niekaralności. Pojawia się w związku z tym wątpliwość, czy w celu potwierdzenia przekształcenia formy zatrudnienia nauczyciela konieczne jest występowanie do KRK o zaświadczenie o niekaralności. Uważam, że nie jest to konieczne, gdyż przepis mówiący o zaświadczeniu (art. 10 ust. 8a) stanowi wyraźnie, że żąda się go przed nawiązaniem stosunku pracy. Przekształcenie formy zatrudnienia dotyczy natomiast stosunku pracy, który już istnieje, a zamiana dotyczy umowy o pracę w mianowanie.

Umyślność przestępstwa

Przeszkodą do zatrudnienia nauczyciela jest jedynie przestępstwo popełnione umyślnie. Nawet jeśli nauczyciel jest w KRK, ale z tytułu skazania za przestępstwo nieumyślne – dyrektor może go zatrudnić. Problemem dla wielu dyrektorów jest stwierdzenie, czy przestępstwo było  popełnione umyślnie, czy nieumyślnie.

Zgodnie z teorią prawa karnego, przy przestępstwie umyślnym sprawca chce popełnić czyn zabroniony (dolus directis - zamiar bezpośredni) lub też godzi się na jego popełnienie (dolus eventualis – zamiar ewentualny), przy przestępstwie zaś nieumyślnym sprawca nie ma zamiaru popełnienia czynu zabronionego, lecz popełnia go na skutek niezachowania wymaganych w danej sytuacji reguł ostrożności, mimo że możliwość popełnienia czynu zabronionego mógł lub powinien był przewidzieć (lub inaczej popełnia czyn zabroniony na skutek lekkomyślności lub niedbalstwa).

Przestępstwa nieumyślne są zagrożone niższymi karami. Nie jest jednak tak, że każde przestępstwo może być umyślne i nieumyślne. Ogromna większość przestępstw w kodeksie karnym, to przestępstwa umyślne. Czyny popełnione nieumyślnie tylko wtedy są karane, gdy ustawa tak stanowi.

W wypadku, gdy przestępstwo może być dokonane nieumyślnie, to jest to wyraźnie ujęte w przepisie przez tzw. klauzulę nieumyślności. W informacji z KRK jest wskazany artykuł z Kodeksu karnego, z którego dana osoba została skazana. Nawet jeśli nauczyciel przedkłada zaświadczenie z KRK, z którego wynika, że był skazany, to dyrektor obowiązany jest ustalić jaki charakter miało przestępstwo – umyślny czy nieumyślny.

Zatarcie skazania

Co do zasady zatarcie skazania z rejestru skazanych następuje po 10 latach w przypadku, gdy sąd orzeka karę pozbawienia wolności. Jednak na wniosek skazanego sąd może (ale nie musi!) zarządzić zatarcie skazania już po upływie 5 lat, jeżeli skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekracza 3 lat. Po upływie okresu wymagane do zatarcia skazania, informacja o karalności danej osoby znika z KRK.

Czytaj także: Nowe zmiany w Karcie Nauczyciela>>

5.    Kwalifikacje

Bezwzględnym warunkiem zatrudnienia nauczyciela jest posiadanie przez niego kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska. Kwalifikacje wymagane od nauczycieli określa art. 9 Karty Nauczyciela oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie MEN z dnia 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli.

Warunek ten będzie spełniony wówczas, gdy nauczyciel będzie miał w momencie nawiązania stosunku pracy kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska określonego w umowie o pracę lub akcie mianowania.

Nie ocenia się tutaj ogólnych kwalifikacji nauczyciela ubiegającego się o zatrudnienie, ale konkretne wymagane do zajmowania stanowiska, o które stara się nauczyciel. Jeśli okaże się, że nauczyciel nie ma tych konkretnych kwalifikacji, to wówczas dyrektor nie może z nim nawiązać stosunku pracy na podstawie mianowania.

Należy zaznaczyć, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów o kwalifikacjach wymaganych od nauczycieli wystarczającym dokumentem potwierdzającym posiadanie kwalifikacji jest zaświadczenie o ukończeniu studiów lub zakładu kształcenia nauczycieli. Wynika to z ogólnego sformułowania zawartego w tych przepisach, zgodnie z którym kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w określonych typach szkół ma osoba, która ukończyła studia danego stopnia lub zakład kształcenia nauczycieli. Poprzednie rozporządzenie (z 10 września 2002 r. – Dz.U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.) przewidywało natomiast, że kwalifikacje ma osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów lub zakładu kształcenia nauczycieli. Tak więc do 1 września 2009 r. zatrudnienie nauczyciela zgodnie z kwalifikacjami mogło nastąpić jedynie na podstawie odpowiedniego dyplomu, co w praktyce uniemożliwiało podjęcie pracy i rozpoczęcie awansu zawodowego osobom, które wprawdzie ukończyły już studia lub zakład kształcenia nauczycieli, ale nie posiadały jeszcze dyplomu.

Zatrudnienie bez kwalifikacji

Istnieje jednak prawna możliwość zatrudnienia na stanowisko nauczyciela osoby, która nie posiada wymaganych kwalifikacji. Dopuszczalne jest to w zasadzie w dwóch przypadkach:

1)    W przypadku, gdy zaistnieje potrzeba wynikająca z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, a nie ma możliwości zatrudnienia osoby posiadającej wymagane kwalifikacje, dyrektor może – za zgodą organu sprawującego nadzór pedagogiczny – zatrudnić nauczyciela nie posiadającego wymaganych kwalifikacji (art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela). W takiej sytuacji stosunek pracy zostaje jednak nawiązany na podstawie umowy o pracę na czas określony, a dla celów płacowych nauczyciele zatrudnieni w ten sposób traktowani są jak nauczyciele stażyści.

2)    W szkole można także zatrudnić osobę, która nie jest nauczycielem do prowadzenia zajęć. Następuje to na podstawie art. 7 ust. 1a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zgodnie z którym w uzasadnionych przypadkach w szkole publicznej może być, za zgodą kuratora oświaty, a w przypadku szkoły artystycznej - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, zatrudniona osoba niebędąca nauczycielem, posiadająca przygotowanie uznane przez dyrektora szkoły za odpowiednie do prowadzenia danych zajęć. Jeżeli  osoba taka ma prowadzić zajęcia z zakresu kształcenia zawodowego, zatrudnienie wymaga zgody organu prowadzącego szkołę. Osoba taka, mimo że jest zatrudniona na stanowisku pedagogicznym, jest zatrudniana na zasadach określonych w Kodeksie pracy, z tym że do osób tych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć edukacyjnych nauczycieli oraz ustala się wynagrodzenie nie wyższe niż przewidziane dla nauczyciela dyplomowanego.

6.    Gwarancja zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony

Występowanie warunków do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony wymagane jest jedynie w razie zatrudniania nauczyciela na podstawie mianowania. Mianowanie jako forma zatrudnienia oznacza bowiem pracę w pełnym wymiarze na czas nieokreślony i aby doszło do zatrudnienia nauczyciela w tej formie w szkole muszą istnieć ku temu warunki organizacyjne. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że gwarancja pełnego etatu na czas nieokreślony nie jest warunkiem zatrudnienia w szkole nauczyciela w ramach umowy o pracę.

Dla zatrudnienia nauczyciela na podstawie mianowania istotne jest więc, aby w szkole była możliwość zatrudnienia go w pełnym wymiarze w czasie nieokreślonym. Oba te warunki muszą zostać spełnione łącznie – to znaczy, nie wystarczy, aby w chwili zatrudnienia nauczyciela miał on pełny wymiar zajęć. Ten pełny wymiar zajęć musi być gwarantowany w niedającej się przewidzieć przyszłości. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 13 września 2006 r. (II PK 4/2006, OSNP 2007/17-18 poz. 249), warunki zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony w rozumieniu art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela nie występują, jeżeli z oceny konkretnej sytuacji wynika, że możliwość zapewnienia takiego zatrudnienia istnieje tylko w danym roku szkolnym, a szkoła nie planuje zajęć pozwalających na to w kolejnym roku.

Dariusz Dwojewski

Poznaj pierwszą w Polsce Platformę Rachunkowości Budżetowej przygotowaną z myślą o księgowych w budżecie.
Skorzystaj z bezpłatnego dostępu przez 30 dni! Szczegóły promocji znajdziesz na www.inforrb.pl

reklama

Czytaj także

Ekspert:

Dariusz Dwojewski

Prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i prawa oświatowego

Źródło:

Samorzad.infor.pl
Przedsiębiorca i pracodawca w kryzysie – komplet e-booków59.00 zł
reklama

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama
reklama

Ostatnio na forum

reklama

Compliance 2020

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Jacek Trusiński

Radca prawny

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama