Kategorie

Ministerstwo Finansów pogrążyło samorządy

Wioletta Kępka
Nowe przepisy w sprawie zasad obliczania długu publicznego spowodowały, że z dnia na dzień prawie 100 samorządów i związków samorządowych jest zagrożonych przekroczeniem dopuszczalnego poziomu zadłużenia. Jednostki te muszą wdrożyć programy ostrożnościowe.

1 stycznia 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa (dalej: rozporządzenie w sprawie obliczania długu publicznego). Najważniejsza zmiana dla jednostek samorządu terytorialnego (dalej: JST) dotyczy rozszerzenia definicji kredytów i pożyczek zaliczanych do długu.

Nowa definicja kredytów i pożyczek

Rozporządzenie w sprawie obliczania długu publicznego przewiduje, że od 2011 roku do kredytów i pożyczek zaliczane są także:

● umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym, które mają wpływ na poziom długu publicznego,

● papiery wartościowe, których zbywalność jest ograniczona,

● umowy sprzedaży, w których cena jest płatna w ratach,

● umowy leasingu zawarte z producentem lub finansującym, w których ryzyko i korzyści z tytułu własności są przeniesione na korzystającego z rzeczy,

● umowy nienazwane o terminie zapłaty dłuższym niż rok, związane z finansowaniem usług, dostaw, robot budowlanych, które wywołują skutki ekonomiczne podobne do umowy pożyczki lub kredytu (tzw. kredyt handlowy) z podziałem na:

1) krótkoterminowe – o pierwotnym terminie zapłaty nie dłuższym niż rok lub podlegające spłacie na żądanie,

2) długoterminowe – o pierwotnym terminie zapłaty dłuższym niż rok.

Definicja kredytów i pożyczek w obowiązującym do 31 grudnia 2010 r. rozporządzeniu Ministra Finansów z 20 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa, nie była tak rozbudowana i obejmowała jedynie pożyczki i kredyty z uwzględnieniem podziału na krótko- i długoterminowe. Do długu nie zaliczały się m.in. kredyty handlowe, czyli zobowiązania powstające w wyniku bezpośredniego udzielenia pożyczki przez dostawców lub producentów na transakcje dotyczące wyrobów i usług. Wyjątek stanowiły kredyty handlowe przejęte od dostawców lub producentów przez bank.

Czytaj także: Pożyczki z budżetu państwa dla jednostek samorządu terytorialnego>>

Zagrożone samorządy

Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy w 2010 roku przeprowadziła analizę zadłużenia jednostek w województwie kujawsko-pomorskim, z której wynikało, że większość kredytów handlowych udzielonych samorządom przejęły banki. Kredyty te powinny więc zostać zaliczone do zadłużenia.

Skłoniło to pozostałe RIO do przeanalizowania pod tym kątem także zadłużenia samorządów w pozostałych województwach, zwłaszcza w kontekście obwiązującej od początku roku zasady zaliczania wszystkich kredytów handlowych do długu.

Analizę przeprowadzono na podstawie publikowanych przez Ministerstwo Finansów danych ze sprawozdań Rb-Z oraz Rb-NDS za III kwartał 2010 r. Nie wzięto przy tym pod uwagę wyłączeń, które przewiduje art. 170 ust. 3 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (dalej: ustawa z 30 czerwca 2005 r.), a więc papierów wartościowych, kredytów i pożyczek zaciąganych w związku z realizacją inwestycji współfinansowanej ze środków unijnych. Ponadto wszystkie kredyty handlowe zaliczono do długu (choć dane dotyczyły sytuacji, gdy do długu zaliczały się jedynie kredyty handlowe przejęte przez banki).

Z analizy RIO wynika, że w 2011 roku zagrożone przekroczeniem dopuszczalnych poziomów zadłużenia są 94 jednostki, głównie miasta i gminy oraz związki gmin. Jeszcze więcej samorządów niebezpiecznie zbliża się do tej granicy.

Oczywiście, RIO wskazują na konieczność przeprowadzenia dokładniejszych analiz, biorących pod uwagę m.in. zobowiązania wynikające z inwestycji unijnych. Jednoczenie RIO zaapelowały do samorządów o zwrócenie szczególnej uwagi na poprawne sporządzenie sprawozdań Rb-Z oraz Rb-NDS za IV kwartał 2010 r. Ma to umożliwić wszystkim zainteresowanym ustalenie faktycznej skali wpływu nowej regulacji na wskaźniki zadłużenia JST.

Sprawozdanie Rb-Z i Rb-NDS za IV kwartał 2010 r. zarządy JST muszą przekazać właściwej RIO do 23 lutego 2011 r. Sprawozdanie należy przekazać w formie dokumentu oraz pliku elektronicznego.

Programy naprawcze

Do końca 2013 r. obowiązują wskaźniki zadłużenia przewidziane w art. 169 i 170 ustawy z 30 czerwca 2005 r. A zatem:

● łączna kwota spłat pożyczek i kredytów oraz wykupu obligacji nie może przekroczyć 15% planowanych na dany rok dochodów oraz

● łączna kwota długu JST na koniec roku budżetowego nie może przekroczyć 60% wykonanych dochodów ogółem tej jednostki w tym roku budżetowym.

Jeżeli JST przekroczy dopuszczalne poziomy zadłużenia, nie może zaciągać kolejnych zobowiązań. Musi także wdrożyć program naprawczy, dzięki któremu nastąpi poprawa sytuacji finansowej. Na realizację takiego programu samorząd może otrzymać pożyczkę z budżetu państwa.

Ponadto premier może zastąpić władze samorządowe, zarówno zarząd, jak i radę lub sejmik, komisarzem (art. 97 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; art. 84 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym; art. 85 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa). Podstawą takiej decyzji może być bowiem m.in. niewywiązywanie się przez władze samorządowe z obowiązków nałożonych przez przepisy, w tym przypadku dotyczące dopuszczalnych poziomów zadłużenia.

NOWE ROZPORZĄDZENIE W SPRAWIE DŁUGU PUBLICZNEGO MOŻE WYKRACZAĆ POZA USTAWOWE UPOWAŻNIENIE

Na temat katalogu długów samorządowych wypowiedział się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) we Wrocławiu. W wyroku z 13 maja 2010 r. (sygn. akt III SA/Wr 22/10), WSA stwierdził m.in., że umowa forfaitingu mieści się w dyspozycji art. 11 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, czyli w zakresie wymagalnych zobowiązań uznanych za bezsporne przez właściwą jednostkę sektora finansów publicznych, będącą dłużnikiem. Powołany przepis nie zalicza jednak do długu publicznego niewymagalnego wynagrodzenia należnego wykonawcy z tytułu wykonania zadania inwestycyjnego oraz z tytułu niewymagalnych odsetek od kwoty tego wynagrodzenia, do których zapłaty zobowiązana jest JST, w przypadku finansowania inwestycji przy wykorzystaniu wykupu wierzytelności w formie umowy forfaitingu. WSA stwierdził także, że katalog zobowiązań zaliczanych przez ustawę do długu publicznego w art. 11 ust. 1 ma charakter zamknięty. Katalogu tego nie można rozszerzać w drodze interpretacji. Zatem Kolegium RIO, rozszerzając katalog zobowiązań zaliczanych do długu publicznego bez wymaganego upoważnienia ustawowego, wykroczyło poza swe ustawowe kompetencje nadzorcze.

Oczywiście, wyrok ten dotyczy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, jednak art. 72 ust. 12 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, który opisuje państwowy dług publiczny, jest praktycznie tożsamy.

Czytaj także: Klasyfikacja tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego>>

Podstawy prawne

•  Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157 poz. 1240; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 257, poz. 1726)

•  Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104; ost.zm. Dz.U. z 2009 r. nr 157, poz. 1241)

•  Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1592; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 106, poz. 675)

•  Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 106, poz. 675)

•  Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1590; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. nr 106, poz. 675)

•  Rozporządzenie Ministra Finansów z 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa (Dz.U. nr 252, poz. 1692)

•  Rozporządzenie Ministra Finansów z 20 czerwca 2006 r. w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa (Dz.U. nr 112, poz. 758) – nie obowiązuje od 1 stycznia 2011 r.

KOMENTARZ

RYSZARD RESZKE, skarbnik Gliwic

To kolejny krok w stronę ograniczenia samorządności

– W mojej opinii rozporządzenie w sprawie obliczania długu publicznego wykracza poza zakres ustawowego upoważnienia oraz jest sprzeczne z linią orzeczniczą, np. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (patrz: ramka). Wyrok, co prawda, dotyczy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, jednakże brzmienie przepisu dotyczącego państwowego długu publicznego w ustawie 27 sierpnia z 2009 r. o finansach publicznych jest identyczne. Wypowiedź niektórych przedstawicieli Regionalnych Izb Obrachunkowych potwierdza fakt, że kwestia ta powinna być uregulowana w ustawie, a nie w rozporządzeniu Ministra Finansów.

Moim zdaniem jednak nie ma dobrych powodów, aby ustawowo poszerzać katalog instrumentów finansowych, które zalicza się do państwowego długu publicznego. Nie mogę zrozumieć, dlaczego Ministerstwu Finansów zależy na tym, by ten dług był jak najwyższy, a inwestycje samorządowe zduszone< – to w krótkim czasie ograniczy wpływy budżetu centralnego. Oczywiście jest to kolejny krok w stronę ograniczenia samorządności.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
VAT w e-commerce od 1 lipca 2021 r.
Tylko teraz
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    21 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wynagrodzenia i zatrudnienie w samorządach

    Wynagrodzenia w samorządach - czy będą podwyżki w 2022 roku? Czy spodziewana jest redukcja etatów w urzędach?

    Stan wyjątkowy - do kiedy?

    Stan wyjątkowy - do kiedy? Czy stan nadzwyczajny przy granicy polsko-białoruskiej zostanie przedłużony?

    Podwyżki cen za wodę i ścieki 2021-2024

    Podwyżki cen za wodę i ścieki. Wiceszef Wód Polskich poinformował, że do regulatora trafiło ok. 2,6 tys. wniosków taryfowych od przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych. W ponad 90 proc. przypadków przedsiębiorstwa zawnioskowano o podwyżki cen za wodę i ścieki. Propozycje nowych taryf są składane na trzy lata (2021-2024).

    4 fala COVID - kiedy lockdown?

    4 fala COVID - kiedy lockdown? Minister Zdrowia poinformował w jakiej sytuacji rząd będzie wprowadzał obostrzenia.

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków?

    Program Poznaj Polskę - do kiedy nabór wniosków na dofinansowanie do wycieczek szkolnych? Program cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem, są dodatkowe środki.

    Protest medyków 2021 [PODCAST]

    Protest medyków - jakie są postulaty protestujących? Jak wygląda obecnie praca w służbie zdrowia? Na te pytania, w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) odpowiada ratownik medyczny, Jan Świtała. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Laboratoria Przyszłości - miliard na wyposażenie dla szkół

    Laboratoria Przyszłości - rusza największa rządowa inwestycja w nowoczesną edukację. Na co będzie można uzyskać wsparcie z programu?

    Whistleblowing – stan gotowości sektora publicznego

    Whistleblowing. Zostały trzy miesiące dni do wdrożenia systemów dla sygnalistów przez podmioty prawne w sektorze publicznym, a więc i jednostek samorządu terytorialnego oraz podmioty w sektorze prywatnym. Do dnia dzisiejszego, pomimo upływu blisko 22 miesięcy od dnia publikacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, nie pojawił się nawet projekt ustawy implementującego ww. Dyrektywę do polskiego porządku prawnego.

    Brakuje nauczycieli - czy prawo do nauki jest zagrożone?

    Prawo do nauki może być zagrożone przez brak nauczycieli.

    Do kiedy wniosek o 300+?

    Wniosek o 300+ wciąż można złożyć. Do kiedy ZUS przyjmuje wnioski o "Dobry start" w 2021 r.?

    "Dla lasu, dla ludzi" - kampania społeczna Lasów Państwowych

    Lasy Państwowe przygotowały kampanię społeczną "Dla lasu, dla ludzi". Jakie są cele kampanii?

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS - ważny termin

    Zaświadczenie o kontynuowaniu nauki do ZUS to ważny dokument dla uczniów i studentów pobierających rentę rodzinną. Do kiedy należy go złożyć?

    Środki dla samorządów na działania edukacyjne

    Samorządy do 17 września 2021 r. mają otrzymać środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na działania edukacyjne.

    Whistleblowing – czemu sygnaliści nie zgłaszają naruszeń?

    Whistleblowing. Kluczowym testem dla systemów będzie to czy wpłyną zgłoszenia od sygnalistów i jak na nie zareagujemy. Ilu pracowników jest gotowych zgłosić nadużycie w pracy? Dlaczego pracownicy nie powiadamiają swoich pracodawców o nadużyciach w pracy?

    Stan wyjątkowy w Polsce 2021 - czy jest zgodny z prawem? [PODCAST]

    2 września 2021 na części terytorium Polski wprowadzono stan wyjątkowy. Jest to odpowiedź polskich władz na, trwający od kilku tygodni, kryzys uchodźczy na granicy z Białorusią. Co to właściwie oznacza dla obywateli? Czy działania rządu są zgodne z prawem? Te kwestie w rozmowie z Martą Zdanowską (Infor.pl) wyjaśnia mec. Katarzyna Gajowniczek-Pruszyńska. Zapraszamy do wysłuchania najnowszego podcastu "DGPtalk: Z pierwszej strony".

    Podział uczniów na zaszczepionych i niezaszczepionych - czy jest dozwolony?

    Podział uczniów na zaszczepionych i niezaszczepionych - czy jest dozwolony? Oto odpowiedź Ministra Edukacji i Nauki Przemysława Czarnka.

    Całodobowa infolinia dla dzieci, młodzieży i rodziców

    Całodobowa infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i już działa pod numerem telefonu 800 800 605. Można na niej uzyskać profesjonalną pomoc doświadczonych psychologów, pedagogów oraz prawników. Połączenia są bezpłatne.

    Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli?

    Wcześniejsze emerytury dla nauczycieli? Nauczyciel, który nie będzie chciał pracować przy wyższym pensum, będzie mógł odejść na wcześniejszą emeryturę na obowiązujących wcześniej zasadach – dowiedział się DGP.

    Podwyżki dla nauczycieli i wyższe pensum w 2022 r.?

    Podwyżki dla nauczycieli i wyższe pensum w 2022 roku? Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowuje kolejne propozycje dotyczące reformy systemu wynagradzania nauczycieli.

    Stan wyjątkowy a stan wojenny

    Stan wyjątkowy a stan wojenny - czym się różnią, kiedy można je wprowadzić? Jakie stany nadzwyczajne przewiduje Konstytucja?

    Stan wyjątkowy - kogo nie obowiązują ograniczenia?

    Stan wyjątkowy - kogo nie obowiązują ograniczenia? Co z weselami, pogrzebami, chrzcinami? Czy w stanie wyjątkowym mogą się odbyć wybory?

    Stypendium szkolne w 2021 r.

    Stypendium szkolne na rok szkolny 2021/2022 to jedna z dostępnych form pomocy materialnej dla uczniów. Kto i kiedy może uzyskać stypendium?

    Reforma wynagrodzeń nauczycieli 2022

    Reforma wynagrodzeń nauczycieli 2022 - minister Czarnek zapowiada podwyżki wiążące się z reformą edukacji. Ile ma wynieść pensum?

    Czy będą podwyżki dla nauczycieli w 2022 r.?

    Ile zarabiają nauczyciele? Czy projekt ustawy budżetowej na 2022 rok przewiduje podwyżki dla nauczycieli? Przedstawiamy stanowisko ZNP.

    Stan wyjątkowy w Polsce - wątpliwości RPO

    Stan wyjątkowy. RPO ma wątpliwości ws. ograniczeń pracy dziennikarzy oraz dostępu do informacji publicznej.