Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność pracownika szkoły za powierzone mienie

Aby nauczyciel lub inny pracownik szkoły był pociągnięty do odpowiedzialności materialnej lub za powierzone mu mienie pracodawca powinien zbadać czy zaszły wszystkie przesłanki spowodowania szkody zawarte w ustawie.

Z chwilą zawarcia stosunku pracy powstaje odpowiedzialności materialna pracowników szkoły (pedagogicznych i niepedagogicznych). Stosuje się do nich przepisy działu V „Odpowiedzialność materialna pracowników” ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.).

Oczywiście w szkole zawierane są specjalne umowy o odpowiedzialności za mienie powierzone. Umowy te z jednej strony konkretyzują zasady odpowiedzialności niektórych pracowników, którym powierzone zostały cenne składniki mienia, z drugiej strony zaś dokonują uproszczeń reguł odpowiedzialności.

Zarówno nauczyciel, jak i pracownik niepedagogiczny ponosi odpowiedzialność materialną na zasadach Kodeksu pracy, pod warunkiem że nie wykonał swoich obowiązków pracowniczych (lub wykonał je nienależycie), co spowodowało szkodę w mieniu pracodawcy (art. 114 k.p.). Uzupełnieniem są przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) regulujące odpowiedzialność za niewykonanie (nienależyte wykonanie) umowy oraz odpowiedzialność z tytułu czynów niedozwolonych.

Przykład

Na lekcji historii uczniowie zachowywali się bardzo nagannie. Nauczyciel po wielokrotnym zwróceniu im uwagi nie wytrzymał i wyszedł z sali mocno trzaskając drzwiami. Nad drzwiami znajdowały się oprawione w szklane ramki wizerunki królów Polski. Na skutek trzaśnięcia drzwiami ramki pospadały i potłukły się. Za co nauczyciel będzie odpowiadał?

Nauczyciel historii nie powinien odpowiadać za niewłaściwe wykonanie obowiązków pracowniczych (przeprowadził lekcje historii), a więc nie mają tu zastosowania przepisy Kodeksu pracy. Powinien odpowiadać zatem z przepisów Kodeksu cywilnego za czyn niedozwolony jakim było trzaśnięcie drzwiami.

Przesłanki odpowiedzialności materialnej

Pracownik szkoły będzie ponosił odpowiedzialność materialną wyłącznie wtedy, gdy będą spełnione łącznie następujące przesłanki (art. 114 k.p.):

1)    bezprawne działanie (zaniechanie) pracownika lub nienależyte wykonanie lub niewykonywanie obowiązków,

2)    wina pracownika,

3)    szkoda pracodawcy,

4)    związek przyczynowy między zawinionym zachowaniem pracownika, a szkodą.

O niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu obowiązków można mówić wówczas, gdy pracownik bezpodstawnie uchyla się od wykonywania umówionej pracy lub nie wypełnia obowiązków pracowniczych, określonych dla:

-   nauczycieli (m.in. art. 6 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela),

-   pracowników niepedagogicznych jednostek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (rozdział 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych).

Niewykonywanie poleceń przełożonych będzie też takim przypadkiem, pod warunkiem że te polecenia będą zgodne z prawem. Nadmienić należy, że aby pracownik wykonywał swoje obowiązki właściwie powinien mieć przez pracodawcę to umożliwione. Oznacza to, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca (inna osoba) przyczynił się do jej powstania (art. 117 par. 1 k.p.)

Przykład

Konserwator zauważył konieczność wymiany kaloryfera w jednej z sal lekcyjnych, ponieważ ciekła z niego woda. Zgłosił to kierownikowi, ale ten wydał polecenie niewymienienia kaloryfera (jako powód podał brak na to środków finansowych) i zaklejenia wycieku tymczasowo. Nad ranem okazało się, że z kaloryfera nadal ciekła woda tylko już z większą intensywnością i w konsekwencji zalała klepkę w sali. Kto odpowiada za szkodę?

W takie sytuacji konserwator nie może ponosić odpowiedzialności materialnej, gdyż nie miał możliwości w sposób prawidłowy usunąć zauważonej awarii. Na polecenie swojego przełożonego zakleił tymczasowo miejsce wycieku.

Kolejną przesłanką odpowiedzialności jest wina pracownika (umyślna lub nieumyślna). Na gruncie prawa pracy o wyrządzeniu szkody z winy umyślnej, można mówić wówczas, gdy pracownik nie wykonuje (nienależycie wykonuje) swoich obowiązków, a celem takiego działania (zaniechania) jest wywołanie skutku polegającego na uszczerbku w majątku pracodawcy. Może być też tak, że skutek przewidział i zgodził się na jego nastąpienie. W takich przypadkach pracownik jest obowiązany do naprawienia szkody w pełnej wysokości (art. 122 k.p.).

Z nieumyślnym wyrządzeniem szkody mamy natomiast do czynienia, gdy pracownik zdawał sobie sprawę z możliwości wystąpienia szkody, lecz przypuszczał, że jej uniknie. Ma tu zastosowanie też sytuacja, w której wystąpienia szkody nie przewidział w ogóle, ale mógł i powinien ją przewidzieć. Wówczas odszkodowanie (odpowiedzialność) ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.).

Pracodawca we wspomnianych przypadkach ma obowiązek wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody (art. 116 k.p.). Rozmiar szkody można ustalić, porównując aktualny stan majątkowy pracodawcy z tym, jaki istniałby, gdyby nie doszło do naruszenia obowiązków pracowniczych.

Czytaj także: Od 1 września nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej>>

Z orzecznictwa

Artykuł 116 k.p. nie wprowadza wymagania, aby wymienione w nim okoliczności były udowodnione za pomocą dokumentów. Mogą być one wykazane za pomocą wszelkich środków dowodowych, których wiarygodność i moc dowodową sąd ocenia, według własnego przekonania, na przedstawienia wszechstronnego rozważania zebranego materiału dowodowego

Wyrok SN z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt III PK 15/09

Ponadto warunkiem koniecznym pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności materialnej jest istnienie szkody. Szkodę należy rozumieć jako taki uszczerbek w majątku pracodawcy, który nie powstałby, gdyby pracownik w sposób należyty wykonał swoje obowiązki. Jeśli więc nie dopełnił obowiązków i szkoda nie powstała, to możliwe jest tylko pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej.

Pracodawca ustalając uszczerbek powinien wziąć pod uwagę, to że każdy sprzęt w toku normalnego użytkowania ulega zużyciu (art. 117 par. 2 k.p.). Ma też jakiś okres żywotności. W szkole najwięcej zużywa się np. sprzęt komputerowy. Oznacza to że nie należy zużycia traktować jak szkody w mieniu.

Mienie powierzone

W artykule 124 par. 1 k.p wskazane są przykłady mienia, które może być powierzone pracownikowi. I tak powierzyć można:

1)    pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,

2)    narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty,

3)    środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze.

Przy czym powierzyć można coś co da się przekazać fizycznie.

Ustalając przesłanki do pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym zauważyć należy, że zastosowanie mają w większości te przepisy z Kodeksu pracy, które odnoszą się do odpowiedzialności materialnej. Wyjątki wskazane są poniżej.

Przy odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone, by móc pociągnąć pracownika do odpowiedzialności, muszą być łącznie spełnione następujące warunki:

1)    prawidłowe powierzenie i zabezpieczenie mienia,

2)    szkoda w mieniu powierzonym,

3)    naruszenie obowiązków pracowniczych (brak zwrotu powierzonego mienia albo niewyliczenie się z niego),

4)    wina pracownika,

5)    związek przyczynowy, a więc odpowiedzialność za tzw. normalne następstwa.

Pracodawcy często zapominają o tym, że należy prawidłowo przekazać mienie, aby prawidłowo było zwrócone. Prawidłowe powierzenie następuje może nastąpić np. na podstawie inwentaryzacji powierzonych składników mienia, przeprowadzonej w obecności pracownika szkoły, któremu się je powierza. Wtedy pracownik będzie wiedział jakie mienie zostaje mu przekazane i ile ma elementów. Pracodawca zaś będzie mógł w przyszłości sprawdzić czy pracownik zwrócił wszystkie przekazane mu składniki mienia. Potwierdzeniem przekazania mienia może być jakiś dokument np. deklaracja podpisana przez pracownika. Służy ona celom dowodowym. Ustawy jej nie wymagają.

W dalszym etapie musi dojść do fizycznego powierzenie mienia.

Przykład

Uczniowie wystąpili do nauczyciela geografii z inicjatywą zorganizowania wycieczki szkolnej w góry. Nauczyciel chętnie się zgodził i pomógł w ustaleniu jej trasy oraz w sprawach organizacyjnych. Po wyliczeniu kosztów okazało się, że każdy uczeń musi wpłacić na wycieczkę 200 zł. Czy możemy tu mówić o powierzeniu mienia?

Tak, nauczyciel przyjmując wpłaty ma niejako upoważnienie pracodawcy do ich przyjmowania.

Kolejną przesłanką odpowiedzialności pracownika jest powstanie szkody w powierzonym mieniu. Tylko w sytuacji wystąpienia szkody pracownik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, o ile nie udowodni, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych (art. 124 par. 3 k.p.).

Tak samo jak przy pracowniczej odpowiedzialności materialnej, przesłanką odpowiedzialności za mienie powierzone jest wina pracownika, która może być umyślna lub nieumyślna. Rodzaj winy nie ma w zasadzie wpływu na zakres odpowiedzialności pracownika, który za mienie powierzone i tak z zasady odpowiada w pełnej wysokości (art. 124 par. 2 k.p.).

Czytaj także: Kiedy pracownik ma prawo odmówić wykonania polecenia pracodawcy>>

Przykład

Zastępcy dyrektora szkoły powierzono laptop. Gdy jechał swoim samochodem na spotkanie służbowe, stwierdził że zatrzyma się przy bankomacie w celu wybrania gotówki. Samochodu nie zamknął. W tym czasie laptop został skradziony, co z-ca dyrektora zobaczył dopiero jak pojechał na miejsce spotkania. Z jaką odpowiedzialnością powinien się liczyć?

W takim przypadku dyrektor zawinił, bo zostawił laptop bez zabezpieczenia. Powinien odpowiadać za mienie powierzone i zwrócić równowartość laptopa.

Ewa Barańska

samorzad.infor.pl

Podstawy prawne:

Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432)

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93; ost. zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432)

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674; ost. zm. Dz. U. z 2009 r. Nr 216, poz. 1706)

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458; ost. zm. Dz. U. z 2010 r. Nr 229, poz. 1494)

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Czy można przesunąć pracownika z urzędu gminy do ośrodka pomocy społecznej
    Burmistrz postanowił, że miejski ośrodek pomocy społecznej będzie zajmował się przyznawaniem świadczenia pieniężnego z tytułu zakwaterowania i wyżywienia obywatela Ukrainy. Jakie są sposoby przesunięcia pracowników z urzędu gminy do ośrodka pomocy społecznej?
    1 lipca 2022 r. Nowa lista leków refundowanych
    Od 1 lipca 2022 r. obowiązuje nowy wykaz leków refundowanych, do którego dodano 54 produkty bądź nowe wskazania.
    Centralizacja rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego (JST) - wyjaśnienia Ministerstwa Finansów
    Ministerstwo Finansów udzieliło 24 czerwca 2022 r. wyjaśnień odnośnie centralizacji rozliczeń VAT w jednostkach samorządu terytorialnego.
    6600 zł brutto, to netto 4829,58 zł, składka ZUS 904,86 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    W 2021 r. dla pensji 6600 zł brutto wynagrodzenie na rękę było 4741,58 zł netto.
    Komunikat MRiPS: przepisy nie nakazują skrócenia pracy w czasie upału. Pracownik ma prawo do napojów pod rygorem grzywny
    Komunikat Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej: Wysokie temperatury mają wpływ nie tylko na wydajność pracy, ale i na bezpieczeństwo pracownika. Skrócenie czasu pracy jest jednak decyzją, która zależy w praktyce od dobrej woli pracodawcy. Prawo nakazuje mu dostarczenia napojów. Nierespektowanie przez pracodawcę tego obowiązku stanowi wykroczenie zagrożone karą grzywny od 1 do 30 tys. złotych.
    5500 zł brutto, to netto 4078,81 zł, zaliczka 240 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    5500 zł brutto, to netto 4078,81 zł, zaliczka 240 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto Infor.pl]
    Klasa IV i V podstawówki - lista przedmiotów i liczba godzin w roku szkolnym 2022/2023
    Przedmioty w klasie 5 podstawówki w roku szkolnym 2022/2023. Przedmioty w klasie 4 podstawówki w roku szkolnym 2022/2023, liczba godzin.
    Czy praca zdalna jest na wniosek pracownika? Czy pracodawca może nakazać pracę zdalną?
    Kodeks pracy wprowadzi możliwość pracy zdalnej i hybrydowej – zapowiedziała minister rodziny i polityki społecznej Marlena Maląg
    Podwyżka zaliczki na PIT dla umowy zlecenia od 1 lipca 2022 r. Przykłady MF i DGP obliczeń od 3000 zł do 8000 zł
    MF: Od zlecenia 3200 zł brutto miesięcznie zaliczka na PIT wzrośnie o 103 zł do 265 zł. Niekorzystna zmiana od 1 lipca 2022 r. Przed tą datą zaliczka na PIT wynosiła 162 zł.
    300 mln zł dla artystów z opłaty od komputerów, tabletów, smartfonów, dysków i pendrivów
    Projekt ustawy o artystach zawodowych przewiduje zasilenie kwotą 300 mln zł nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Pieniądze będą pochodziły z opłaty reprograficznej płaconej przez importerów i sprzedawców elektroniki (komputery, tablety, smartfony, dyski twarde i pendrivy).
    300 mln zł dla Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych. Opłata od smartfonów i laptopów w 2023 r.
    300 mln zł. To planowane wpłaty z opłaty reprograficznej na rzecz nowego Funduszu Wsparcia Artystów Zawodowych (FWAZ). Jeżeli nie będzie tych pieniędzy fundusz dla artystów otrzyma z budżetu dotację celową 100 mln zł rocznie. Podstawą dla płatności tych kwot jest ustawa o artystach zawodowych. 27 czerwca 2022 r. rząd przedstawił jej najnowszy projekt w wersji, która ma zostać skierowana do Sejmu i tam uchwalona.
    Świadczenie 40 zł za dzień dłużej niż 120 dni za pomoc Ukrainkom w ciąży, osobom w wieku 60/65 lat i matkom trójki dzieci
    Gminy otrzymały prawo do wydłużenia ponad 120 dni okresu wypłaty świadczenia 40 zł za dzień zakwaterowania i wyżywiania uchodźców z Ukrainy.
    Czy umowy zawierane na realizację zadań w programie rozwiązywania problemów alkoholowych podlegają Prawu zamówień publicznych?
    Pytanie nr 1. Czy umowy zawierane na realizację zadań zapisanych w gminnym programie rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii podlegają Prawu zamówień publicznych? Pytanie nr 2. Czy prawidłowym jest zawieranie umów zlecenia na realizację usług konsultanta bez określania okresu świadczenia usługi?
    Połowa nauczycieli z Warszawy myśli o odejściu ze szkoły. Nauczyciel woli prowadzić zakład pogrzebowy niż uczyć za 3500 zł
    Blisko połowa kadry zatrudnionej w publicznych szkołach myśli o odejściu z zawodu – pokazują badania realizowane m.in. przez Urząd Miasta st. Warszawy. Według ratusza zbliżamy się do dramatycznego punktu, kiedy po prostu nie będzie komu uczyć dzieci. Tym bardziej że spośród 31 tys. stołecznych nauczycieli ponad 5 tys. jest w wieku emerytalnym lub przedemerytalnym. Wiadomo też, że wakatów w tym roku jest więcej niż w latach 2021 i 2020, a z podobnym problemem borykają się szkoły w całym kraju.
    "DGP": Od 1 lipca 2022 r. błąd w przepisach o składce zdrowotnej i liczeniu zaliczek od pensji [nieudana korekta Polskiego Ładu?]
    DGP: Przepisy korygujące Polski Ład były tworzone w pośpiechu i rząd zapomniał zmienić zasady wyliczania składki zdrowotnej. Nie ma wątpliwości, że w po 1 lipca 2022 r. pracodawcy dalej muszą wyliczać wysokość zaliczki na PIT dwukrotnie: 1) według zasad z 2022 r. i 2) zasad z 2021 r. W jakim celu? Dla ewentualnego obniżenia składki zdrowotnej do wysokości zaliczki z 2021 r.
    IMGW: Najnowsza prognoza pogody na wakacje 2022 r. W lipcu upały powyżej 30 stopni. W sierpniu ciepło i burze
    Z eksperymentalnej prognozy długoterminowej wynika, że w lipcu w Polsce temperatury będą powyżej normy, to znaczy, że będzie naprawdę upalnie.
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    5000 zł brutto, to netto 3613.19 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4600 zł brutto i netto 3270,83 zł dla pracownika chorującego przez część miesiąca od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    Przeliczenie wynagrodzenia brutto do netto od 1 lipca 2022 r., gdy pracowniki część miesiąca był chory - to przykład nr 38 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    15 000 zł brutto dla programisty, to 10555,58 zł albo 9167,58 zł netto [42 przykłady od 1 lipca 2022 r.]
    Lista płac dla pracownika, który przekroczył I próg podatkowy - to przykład nr 40 z poradnika Wydawnictwa Infor o przeliczaniu wynagrodzeń z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. Pozostałe przykłady w poradniku.
    Ochrona zabytków w gminach
    Zadania, które realizuje samorząd gminny w celu zaspokajania zbiorowych potrzeb wspólnoty lokalnej, obejmują między innymi ochronę i opiekę nad zabytkami. Oznacza to wiele obowiązków ustawowych, które gmina musi wypełniać.
    Okazjonalne kąpielisko za milczącą zgodą wójta
    Zmienia się procedura tworzenia miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli. Zgłoszenie wodnoprawne i zgłoszenie na utworzenie takiego miejsca będzie można załatwić w jednym urzędzie - gminy. Nowelizacja Prawa wodnego upraszcza także zasady i formę zgody na utworzenie takiego miejsca (może być milcząca). Ważne jest również skrócenie terminów opiniowania zgłoszenia przez inspekcje ochrony środowiska, sanepid, dyrektorów: parku narodowego, urzędu morskiego czy urzędu żeglugi śródlądowej.
    Pełnomocnictwo dla wójta do reprezentowania spółki to nie dokument urzędowy
    Pełnomocnictwo udzielone przez reprezentującego podmiot gospodarczy, nawet na rzecz osoby sprawującej funkcję publiczną, nie jest dokumentem urzędowym. Taki dokument jest wystawiony przez podmiot prywatny i dotyczy spraw, które nie są związane z działalnością organu publicznego oraz zarządzaniem mieniem komunalnym. Z tego powodu dokument taki nie stanowi również informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu.
    Listy płac dla 3010 zł, 6000 zł i 11 000 zł brutto netto od 1 lipca 2022 r. [42 przykłady]
    W artykule jeden z 42 przykładów jak przeliczać wynagrodzenie z brutto na netto od 1 lipca 2022 r. z poradnika Wydawnictwa Infor. I sporządzić listy płac. Od 1 lipca 2022 r. pensja 3010 zł brutto, to 2363,56 zł netto, wynagrodzenie 6000 zł brutto, to na rękę 4420,43 zł a 11 000 zł brutto, to wypłata netto 7828.63 zł. Pozostałe 41 przykłady w poradniku.
    PIP po kontroli przestrzegania PPK może nałożyć mandat karny do 2000 zł [wykaz naruszeń prawa]
    Po nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, od 4 czerwca br., każdy podmiot zatrudniający w rozumieniu ustawy o PPK – nie tylko pracodawca, ale też np. zleceniodawca - może być kontrolowany przez PIP w zakresie obowiązków wynikających z ustawy o PPK.
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]
    4900 zł brutto, to netto 3670,67 zł od 1 lipca 2022 r. [kalkulator wynagrodzeń brutto netto]