Kategorie

Odpowiedzialność pracownika szkoły za powierzone mienie

Aby nauczyciel lub inny pracownik szkoły był pociągnięty do odpowiedzialności materialnej lub za powierzone mu mienie pracodawca powinien zbadać czy zaszły wszystkie przesłanki spowodowania szkody zawarte w ustawie.

Z chwilą zawarcia stosunku pracy powstaje odpowiedzialności materialna pracowników szkoły (pedagogicznych i niepedagogicznych). Stosuje się do nich przepisy działu V „Odpowiedzialność materialna pracowników” ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: k.p.).

Reklama

Oczywiście w szkole zawierane są specjalne umowy o odpowiedzialności za mienie powierzone. Umowy te z jednej strony konkretyzują zasady odpowiedzialności niektórych pracowników, którym powierzone zostały cenne składniki mienia, z drugiej strony zaś dokonują uproszczeń reguł odpowiedzialności.

Zarówno nauczyciel, jak i pracownik niepedagogiczny ponosi odpowiedzialność materialną na zasadach Kodeksu pracy, pod warunkiem że nie wykonał swoich obowiązków pracowniczych (lub wykonał je nienależycie), co spowodowało szkodę w mieniu pracodawcy (art. 114 k.p.). Uzupełnieniem są przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: k.c.) regulujące odpowiedzialność za niewykonanie (nienależyte wykonanie) umowy oraz odpowiedzialność z tytułu czynów niedozwolonych.

Przykład

Na lekcji historii uczniowie zachowywali się bardzo nagannie. Nauczyciel po wielokrotnym zwróceniu im uwagi nie wytrzymał i wyszedł z sali mocno trzaskając drzwiami. Nad drzwiami znajdowały się oprawione w szklane ramki wizerunki królów Polski. Na skutek trzaśnięcia drzwiami ramki pospadały i potłukły się. Za co nauczyciel będzie odpowiadał?

Nauczyciel historii nie powinien odpowiadać za niewłaściwe wykonanie obowiązków pracowniczych (przeprowadził lekcje historii), a więc nie mają tu zastosowania przepisy Kodeksu pracy. Powinien odpowiadać zatem z przepisów Kodeksu cywilnego za czyn niedozwolony jakim było trzaśnięcie drzwiami.

Przesłanki odpowiedzialności materialnej

Pracownik szkoły będzie ponosił odpowiedzialność materialną wyłącznie wtedy, gdy będą spełnione łącznie następujące przesłanki (art. 114 k.p.):

1)    bezprawne działanie (zaniechanie) pracownika lub nienależyte wykonanie lub niewykonywanie obowiązków,

2)    wina pracownika,

3)    szkoda pracodawcy,

4)    związek przyczynowy między zawinionym zachowaniem pracownika, a szkodą.

O niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu obowiązków można mówić wówczas, gdy pracownik bezpodstawnie uchyla się od wykonywania umówionej pracy lub nie wypełnia obowiązków pracowniczych, określonych dla:

-   nauczycieli (m.in. art. 6 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela),

-   pracowników niepedagogicznych jednostek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (rozdział 3 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych).

Niewykonywanie poleceń przełożonych będzie też takim przypadkiem, pod warunkiem że te polecenia będą zgodne z prawem. Nadmienić należy, że aby pracownik wykonywał swoje obowiązki właściwie powinien mieć przez pracodawcę to umożliwione. Oznacza to, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca (inna osoba) przyczynił się do jej powstania (art. 117 par. 1 k.p.)

Przykład

Reklama

Konserwator zauważył konieczność wymiany kaloryfera w jednej z sal lekcyjnych, ponieważ ciekła z niego woda. Zgłosił to kierownikowi, ale ten wydał polecenie niewymienienia kaloryfera (jako powód podał brak na to środków finansowych) i zaklejenia wycieku tymczasowo. Nad ranem okazało się, że z kaloryfera nadal ciekła woda tylko już z większą intensywnością i w konsekwencji zalała klepkę w sali. Kto odpowiada za szkodę?

W takie sytuacji konserwator nie może ponosić odpowiedzialności materialnej, gdyż nie miał możliwości w sposób prawidłowy usunąć zauważonej awarii. Na polecenie swojego przełożonego zakleił tymczasowo miejsce wycieku.

Kolejną przesłanką odpowiedzialności jest wina pracownika (umyślna lub nieumyślna). Na gruncie prawa pracy o wyrządzeniu szkody z winy umyślnej, można mówić wówczas, gdy pracownik nie wykonuje (nienależycie wykonuje) swoich obowiązków, a celem takiego działania (zaniechania) jest wywołanie skutku polegającego na uszczerbku w majątku pracodawcy. Może być też tak, że skutek przewidział i zgodził się na jego nastąpienie. W takich przypadkach pracownik jest obowiązany do naprawienia szkody w pełnej wysokości (art. 122 k.p.).

Z nieumyślnym wyrządzeniem szkody mamy natomiast do czynienia, gdy pracownik zdawał sobie sprawę z możliwości wystąpienia szkody, lecz przypuszczał, że jej uniknie. Ma tu zastosowanie też sytuacja, w której wystąpienia szkody nie przewidział w ogóle, ale mógł i powinien ją przewidzieć. Wówczas odszkodowanie (odpowiedzialność) ustala się w wysokości wyrządzonej szkody, jednak nie może ono przewyższać kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia przysługującego pracownikowi w dniu wyrządzenia szkody (art. 119 k.p.).

Pracodawca we wspomnianych przypadkach ma obowiązek wykazać okoliczności uzasadniające odpowiedzialność pracownika oraz wysokość powstałej szkody (art. 116 k.p.). Rozmiar szkody można ustalić, porównując aktualny stan majątkowy pracodawcy z tym, jaki istniałby, gdyby nie doszło do naruszenia obowiązków pracowniczych.

Czytaj także: Od 1 września nauczyciele podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej>>

Z orzecznictwa

Artykuł 116 k.p. nie wprowadza wymagania, aby wymienione w nim okoliczności były udowodnione za pomocą dokumentów. Mogą być one wykazane za pomocą wszelkich środków dowodowych, których wiarygodność i moc dowodową sąd ocenia, według własnego przekonania, na przedstawienia wszechstronnego rozważania zebranego materiału dowodowego

Wyrok SN z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt III PK 15/09

Ponadto warunkiem koniecznym pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności materialnej jest istnienie szkody. Szkodę należy rozumieć jako taki uszczerbek w majątku pracodawcy, który nie powstałby, gdyby pracownik w sposób należyty wykonał swoje obowiązki. Jeśli więc nie dopełnił obowiązków i szkoda nie powstała, to możliwe jest tylko pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej.

Pracodawca ustalając uszczerbek powinien wziąć pod uwagę, to że każdy sprzęt w toku normalnego użytkowania ulega zużyciu (art. 117 par. 2 k.p.). Ma też jakiś okres żywotności. W szkole najwięcej zużywa się np. sprzęt komputerowy. Oznacza to że nie należy zużycia traktować jak szkody w mieniu.

Mienie powierzone

W artykule 124 par. 1 k.p wskazane są przykłady mienia, które może być powierzone pracownikowi. I tak powierzyć można:

1)    pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,

2)    narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty,

3)    środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze.

Przy czym powierzyć można coś co da się przekazać fizycznie.

Ustalając przesłanki do pociągnięcia pracownika do odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym zauważyć należy, że zastosowanie mają w większości te przepisy z Kodeksu pracy, które odnoszą się do odpowiedzialności materialnej. Wyjątki wskazane są poniżej.

Przy odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone, by móc pociągnąć pracownika do odpowiedzialności, muszą być łącznie spełnione następujące warunki:

1)    prawidłowe powierzenie i zabezpieczenie mienia,

2)    szkoda w mieniu powierzonym,

3)    naruszenie obowiązków pracowniczych (brak zwrotu powierzonego mienia albo niewyliczenie się z niego),

4)    wina pracownika,

5)    związek przyczynowy, a więc odpowiedzialność za tzw. normalne następstwa.

Pracodawcy często zapominają o tym, że należy prawidłowo przekazać mienie, aby prawidłowo było zwrócone. Prawidłowe powierzenie następuje może nastąpić np. na podstawie inwentaryzacji powierzonych składników mienia, przeprowadzonej w obecności pracownika szkoły, któremu się je powierza. Wtedy pracownik będzie wiedział jakie mienie zostaje mu przekazane i ile ma elementów. Pracodawca zaś będzie mógł w przyszłości sprawdzić czy pracownik zwrócił wszystkie przekazane mu składniki mienia. Potwierdzeniem przekazania mienia może być jakiś dokument np. deklaracja podpisana przez pracownika. Służy ona celom dowodowym. Ustawy jej nie wymagają.

W dalszym etapie musi dojść do fizycznego powierzenie mienia.

Przykład

Uczniowie wystąpili do nauczyciela geografii z inicjatywą zorganizowania wycieczki szkolnej w góry. Nauczyciel chętnie się zgodził i pomógł w ustaleniu jej trasy oraz w sprawach organizacyjnych. Po wyliczeniu kosztów okazało się, że każdy uczeń musi wpłacić na wycieczkę 200 zł. Czy możemy tu mówić o powierzeniu mienia?

Tak, nauczyciel przyjmując wpłaty ma niejako upoważnienie pracodawcy do ich przyjmowania.

Kolejną przesłanką odpowiedzialności pracownika jest powstanie szkody w powierzonym mieniu. Tylko w sytuacji wystąpienia szkody pracownik może zostać pociągnięty do odpowiedzialności, o ile nie udowodni, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych (art. 124 par. 3 k.p.).

Tak samo jak przy pracowniczej odpowiedzialności materialnej, przesłanką odpowiedzialności za mienie powierzone jest wina pracownika, która może być umyślna lub nieumyślna. Rodzaj winy nie ma w zasadzie wpływu na zakres odpowiedzialności pracownika, który za mienie powierzone i tak z zasady odpowiada w pełnej wysokości (art. 124 par. 2 k.p.).

Czytaj także: Kiedy pracownik ma prawo odmówić wykonania polecenia pracodawcy>>

Przykład

Zastępcy dyrektora szkoły powierzono laptop. Gdy jechał swoim samochodem na spotkanie służbowe, stwierdził że zatrzyma się przy bankomacie w celu wybrania gotówki. Samochodu nie zamknął. W tym czasie laptop został skradziony, co z-ca dyrektora zobaczył dopiero jak pojechał na miejsce spotkania. Z jaką odpowiedzialnością powinien się liczyć?

W takim przypadku dyrektor zawinił, bo zostawił laptop bez zabezpieczenia. Powinien odpowiadać za mienie powierzone i zwrócić równowartość laptopa.

Ewa Barańska

samorzad.infor.pl

Podstawy prawne:

Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94; ost. zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432)

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93; ost. zm. Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432)

Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674; ost. zm. Dz. U. z 2009 r. Nr 216, poz. 1706)

Ustawa z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458; ost. zm. Dz. U. z 2010 r. Nr 229, poz. 1494)

Źródło: Samorzad.infor.pl
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    19 cze 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Do kiedy Spis Powszechny?

    Spis Powszechny – do kiedy trwa? Do kiedy można się spisać przez Internet? Czy każdy domownik musi się spisać osobno? Jakie kary grożą za brak udziału w spisie ludności i mieszkań w 2021 roku?

    Nieskuteczność systemów Compliance, systemów Whistleblowingu lub ochrony danych osobowych - przyczyny

    Nieskuteczność systemów. Czy da się zlikwidować ryzyko compliance lub ryzyko naruszenia danych osobowych? Jakie są powody pozorności lub nieskuteczności systemów?

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich

    Program Kangur - autobusy elektryczne dla gmin wiejskich. Dzięki wsparciu NFOŚiGW, w wysokości prawie 40 mln zł, autobusy elektryczne będą woziły dzieci do szkół w kolejnych 16 gminach.

    Czyste Powietrze - zmiany w programie, koniec dotacji na piece węglowe

    Czyste Powietrze - co się zmieni w programie? Do kiedy można jeszcze uzyskać dotację na piece węglowe?

    Pakiet psychologiczny – rekomendacje dla uczelni dotyczące pomocy studentom

    Pakiet psychologiczny. Na podstawie przekazanych przez uczelnie informacji na temat udzielanego w okresie epidemii wsparcia studentom, Ministerstwo Edukacji i Nauki opracowało poniższe zalecenia w zakresie zwiększenia pomocy psychologicznej.

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021

    Nauczyciel w Polsce - pasja czy zawód? Raport o statusie nauczycieli w Polsce 2021. Nauczyciel to zawód często oceniany. Ale czy doceniany? W raporcie zbadano, co myślą o nauczycielach rodzice, uczniowie, a także oni sami o swojej pracy.

    Domowa Opieka Medyczna - Pulsoksymetr i PulsoCare

    Domowa Opieka Medyczna to program mający na celu zdalne monitorowanie stanu zdrowia Pacjentów. Program wykorzystuje pulsoksymetr jako narzędzie diagnostyczne i aplikację PulsoCare do przekazywania i monitoringu danych.

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła

    CEEB - zadania gmin związane ze spisem źródeł ciepła. W jakim terminie gmina powinna wprowadzić dane do ewidencji? Ile czasu ma urzędnik na wprowadzenie danych z deklaracji do systemu? Czy każdy pracownik urzędu może wprowadzać dane do CEEB? Czy przewidziano finansowanie dla gmin?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, deklaracja

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - od kiedy, jak złożyć deklarację źródeł ciepła? Przedstawiamy najważniejsze informacje o nowym obowiązku, który będzie spoczywał na właścicielach i zarządcach budynków.

    CEEB - jakie kary za brak zgłoszenia do ewidencji źródeł ciepła?

    CEEB - Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków rusza już 1 lipca 2021 roku. Oznacza to nowy obowiązek dla milionów Polaków, którzy będą musieli zgłosić, czym ogrzewają swoje domy. Jakie kary grożą za brak zgłoszenia?

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach - NFZ przyjmuje wnioski

    Szczepienia przeciw COVID-19 w aptekach. Oddziały Wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia przyjmują od wtorku wnioski od aptek, które chcą przystąpić do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Nabór jest otwarty i ciągły, nie ma konkretnej daty jego zakończenia.

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć?

    Aplikacja mObywatel - co można w niej znaleźć? Już ponad 3 miliony Polaków korzysta z naszej aplikacji mObywatel, czyli cyfrowego portfela na dokumenty. Wkrótce trafi do niej Unijny Certyfikat COVID.

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały

    Tymczasowy profil zaufany będzie stały. 17 czerwca 2021 roku wejdą ważne zmiany dotyczące profilu zaufanego, szczególnie jego tymczasowej wersji. Co się zmieni?

    Kiedy wyniki matur 2021?

    Wyniki matur 2021 – kiedy? Jak i gdzie je sprawdzić? Przedstawiamy ważne informacje dla tysięcy tegorocznych maturzystów.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r.

    Profilaktyka 40 plus - badania od 1 lipca 2021 r. Minister zdrowia podpisał rozporządzenie zapowiedziane w programie Polski Ład. Z jakich badań będzie można skorzystać?

    Polski Ład: nowe miejsca pracy i infrastruktura mają rozwiązać problemy gmin

    Polski Ład to całościowe spojrzenie na problemy powiatów i gmin w całej Polsce. W ramach Polskiego Ładu budowane będą m.in. obiekty sportowe oraz infrastruktura drogowa, energetyczna, internetowa, kolejowa, które przyczynią się do rozwoju gospodarczego i poprawią jakość życia - mówił premier Mateusz Morawiecki.

    Konrad Fijołek prezydentem Rzeszowa - wyniki wyborów

    Konrad Fijołek nowym prezydentem Rzeszowa - znamy już oficjalne wyniki wyborów. Kandydat popierany przez opozycję: PO, Lewicę, PSL i Ruch Polska 2050 wygrał w pierwszej turze. Ile głosów zdobyli poszczególni kandydaci?

    Kurator oświaty - jakie ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Kurator oświaty. Ministerstwo Edukacji i Nauki proponuje rozwiązania wzmacniające rolę kuratora oświaty. Jakie kurator ma mieć uprawnienia po zmianach?

    Lektury w szkole podstawowej – proponowane zmiany

    Lektury w szkole podstawowej – zmiany. Ministerstwo Edukacji i Nauki przygotowało propozycję zmian w liście lektur szkolnych. Jakie książki zostaną usunięte z wykazu a jakie dodane?

    Lista lektur w liceum i technikum – proponowane zmiany

    Lektury w liceum i technikum – jakie zmiany proponuje Ministerstwo Edukacji i Nauki? Skreślone z wykazu lektur mają być m.in. wiersze Marcina Świetlickiego oraz „Mała apokalipsa” Tadeusza Konwickiego. Zamiast tego uczniowie mają czytać m.in. dzieła filozoficzne i egzystencjalne Jana Pawła II.

    Dopłaty z gmin za odpady, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody

    Dopłaty z gmin, maksymalna stawka opłaty od zużycia wody - szykują się spore zmiany w gospodarce odpadami. Co zawiera rządowy projekt zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach?

    Komunikacja w Compliance

    Komunikacja w Compliance. W najbliższym czasie sektor publiczny, ale i sektor prywatny (zwłaszcza duże i średnie przedsiębiorstwa) czeka wdrażanie systemów Compliance. Kluczem do udanego wdrożenia, a potem utrzymania systemów Compliance jest komunikacja.

    Leśna szkoła z klimatem - ruszają ekolekcje

    Leśna szkoła z klimatem to program opracowany we współpracy Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Edukacji i Nauki, który służy inspirowaniu uczniów i nauczycieli do działań sprzyjających środowisku przyrodniczemu. W program zaangażowane są też Lasy Państwowe, które m.in. przygotowują służące grom plenerowym ścieżki i organizują prelekcje.

    Dzień Ojca - gra miejska "Przygoda z Tatą"

    Dzień Ojca - MRiPS zaprasza do zapisów na grę miejską "Przygoda z Tatą". Gra odbędzie się w Warszawie.

    Praca zdalna urzędników - ekwiwalent

    Praca zdalna urzędników - po zmianie przepisów pracodawca będzie musiał zagwarantować ekwiwalent. Czy wygasi to pracę zdalną urzędników?