Czas pracy głównego księgowego

Główny księgowy zalicza się do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy (art. 128 § 2 pkt 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy; dalej: k.p.). W stosunku do tej grupy pracowników przepisy o czasie pracy wprowadzają pewne modyfikacje.

Według ogólnej reguły, czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, nieprzekraczającym 4 miesięcy (art. 129 § 1 k.p.). Te normy, obowiązujące w podstawowym systemie czasu pracy, dotyczą również głównych księgowych. Główny księgowy – jako członek tzw. kadry kierowniczej – nie jest jednak objęty przepisami o dobowej normie wypoczynku, która wynosi 11 godzin na dobę (art. 132 k.p.).

ZAPAMIĘTAJ!

Jeżeli normy odpoczynku nie zostaną zachowane w danej dobie, muszą być zrównoważone odpowiednią ilością godzin odpoczynku w całym okresie rozliczeniowym.

Ponadto główny księgowy nie musi mieć zachowanej ogólnej tygodniowej normy odpoczynku, która wynosi 35 godzin. U głównego księgowego tygodniowy nieprzerwany odpoczynek może obejmować mniejszą liczbę godzin – nie może być jednak krótszy niż 24 godziny (art. 133 § 2 k.p.).

Główny księgowy wcale nie musi być jednak objęty podstawowym systemem czasu pracy, w którym praca rozliczana jest dobowo i w dobie pracowniczej nie może przekroczyć 8 godzin. Pracownik ten może zostać objęty zadaniowym systemem czasu pracy. Na podstawie art. 140 k.p., w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy, może być stosowany system zadaniowego czasu pracy. Pracodawca – po porozumieniu z pracownikiem – ustala czas niezbędny do wykonania powierzonych zadań, uwzględniając wymiar czasu pracy wynikający z norm ogólnych (8 godzin na dobę i 40 godzin na tydzień).

Zadaniowy czas pracy może być wprowadzony, gdy:

● dla danej pracy co najmniej utrudnione jest precyzyjne określenie momentu jej rozpoczęcia i zakończenia

● niemożliwa jest kontrola czasu poświęconego na wykonywanie pracy

● praca może być wykonywana poza normalnym rytmem funkcjonowania zakładu pracy

● wykonanie pracy zależy od zmiennych, trudnych do przewidzenia okoliczności i uwarunkowań

● zapotrzebowanie na daną pracę jest nierytmiczne

● decydującym czynnikiem dla wykonania pracy jest indywidualne zaangażowanie pracownika, a nie fakt jego uczestnictwa w kolektywie pracy skooperowanej i bezpośrednie podporządkowanie kierownictwu pracy.

Czytaj także: Dodatkowe obowiązki głównego księgowego przy kontroli zarządczej>>

Zadania głównego księgowego w jednostce sektora finansów publicznych zostały ogólnie określone w przepisach ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Głównym księgowym jednostki sektora finansów publicznych jest pracownik, któremu kierownik jednostki powierza obowiązki i odpowiedzialność w zakresie (art. 54 ustawy o finansach publicznych):

1) prowadzenia rachunkowości jednostki,

2) wykonywania dyspozycji środkami pieniężnymi,

3) dokonywania wstępnej kontroli:

a) zgodności operacji gospodarczych i finansowych z planem finansowym,

b) kompletności i rzetelności dokumentów dotyczących operacji gospodarczych i finansowych.

Zakres tych obowiązków przemawia za tym, że jest to rodzaj pracy, który może być objęty zadaniowym systemem czasu pracy.

Ustalenie czasu koniecznego do wykonania przez pracownika powierzonych mu zadań należy do kompetencji pracodawcy, jednak powinno to nastąpić „po porozumieniu” z pracownikiem – przy czym współdziałanie pracodawcy z pracownikiem nie ma tu stanowczego charakteru, gdyż brak w omawianym przepisie decydującego sformułowania: „w uzgodnieniu z pracownikiem”.

Do określenia zadaniowego czasu pracy konieczne jest ustalenie zadań pracownika (nie doraźnie, każdego dnia, lecz ogólnie – w akcie lub w aktach kreujących treść danego stosunku pracy). Wymiar zadań zleconych do wykonania powinien być tak określony, aby pracownik – przy dochowaniu zwykłej w danych okolicznościach staranności i sumienności – mógł je wykonać w ramach wymiaru podstawowej normy czasu pracy.

Do pracowników zatrudnionych w systemie mierzonym zadaniami nie mają, co do zasady, zastosowania przepisy o wynagradzaniu za pracę w godzinach nadliczbowych. Przepis, który pozbawił pracowników zatrudnionych w zadaniowym systemie czasu pracy możliwości korzystania z przepisów o wynagrodzeniu za pracę w godzinach nadliczbowych, jest konsekwencją braku możliwości ustalenia rzeczywistego czasu ich pracy oraz pozostawienia tym pracownikom swobody organizowania czasu w celu wykonania powierzonej im pracy. Jednak – nawet jeśli główny księgowy nie jest objęty zadaniowym systemem czasu pracy, to jako kadra kierownicza należy do tej grupy pracowników, którzy wykonują w razie konieczności pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 151⁴ k.p.). Czas pracy ponad ustaloną normę nie jest w stosunku do tej grupy w ogóle opłacany. Ustawodawca wychodzi tutaj z założenia, że z zajmowaniem pewnych stanowisk wiąże się większa odpowiedzialność i dyspozycyjność (które są już zrekompensowane wyższym – często znacznie – wynagrodzeniem zasadniczym albo np. dodatkami funkcyjnymi).

Czytaj także: Wymogi formalne dotyczące wykształcenia i praktyki kandydatów na głównych księgowych>>

Jedną z cech charakteryzujących ten system czasu pracy jest to, że pracodawca jest zwolniony z prowadzenia ewidencji zadaniowego czasu pracy (art. 149 § 2 k.p.). Dlatego potocznie nazywane jest to „nienormowanym czasem pracy”. Pojęcie takie jest jednak nieprawidłowe, gdyż zadaniowy system czasu pracy jest „normowany” wymiarem zadań, których ilość nie może doprowadzić do przekraczania ogólnych norm czasu pracy. W takim systemie pracownik w ogóle nie jest rozliczany z tego, ile czasu zajmuje mu praca, lecz z tego, czy wykonał powierzone zadania.

Reasumując – o tym, jak wygląda rozliczanie czasu pracy głównego księgowego w jednostce, decyduje pracodawca. Jeżeli umowa o pracę wskazuje na zadaniowy system czasu pracy na tym stanowisku, to główny księgowy nie jest rozliczany z czasu pracy, lecz jedynie ze swoich zadań. Jeśli umowa o pracę nie przewiduje zadaniowego systemu czasu pracy, główny księgowy obowiązany jest świadczyć pracę w określonych godzinach, ustalonych w rozkładzie czasu pracy. Jako członek kadry kierowniczej objęty jest jednak pewnymi modyfikacjami (brak wynagrodzenia za godziny nadliczbowe czy inne normy odpoczynku).

PODSTAWY PRAWNE

• Ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1996 r. Nr 21, poz. 94; ost.zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 80, poz. 432)

• Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240; ost.zm. Dz.U. z 2010 r. Nr 257, poz. 1726)