Czy pracownicy socjalni muszą zapowiadać swoje wizyty w rodzinach dysfunkcyjnych?

• Petycja w sprawie niezapowiedzianych wizyt pracowników socjalnych
• Rodzinny wywiad środowiskowy podstawowym narzędziem pracy

Petycja w sprawie niezapowiedzianych wizyt pracowników socjalnych

Do MRPiPS wpłynęła petycja w sprawie wprowadzenia niezapowiedzianych wizyt pracowników socjalnych dokonujących wywiadu środowiskowego w rodzinach dysfunkcyjnych. „Kuratorzy sądowi jak i komornicy sądowi robią wizyty niezapowiedziane, dlatego uważam że pracownicy socjalni w szczególności w w/w przypadkach również powinni mieć wizyty tylko niezapowiedziane, bo wizyta zapowiedziana dla osoby co korzysta z pomocy społecznej może lub odbiega od rzeczywistości” – wskazano w petycji.

Resort wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym ustawodawca nie zobligował pracowników socjalnych do zapowiadania wizyt u osób i rodzin zwracających się o udzielenie wsparcia z systemu pomocy społecznej, w związku z tym resort nie planuje nowelizacji przepisów w tym zakresie. Procedowane są jednak inne zmiany dotyczące wywiadu środowiskowego. „Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej obecnie prowadzi prace legislacyjne dotyczące zmian w rozporządzeniu w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zmiany te polegać będą na rozszerzeniu diagnozy o sytuację dziecka, badanie przez pracowników socjalnych stanu jego bezpieczeństwa i opis powyższego w rodzinnym wywiadzie środowiskowym, a także podania przyczyn niemożności bezpośredniego sprawdzenia bezpieczeństwa dziecka. Zmiany dotyczyć mają części I wywiadu, a także części IV rodzinnego wywiadu środowiskowego” – wskazano w odpowiedzi na petycję.

MRPiPS przypomniało, że trwają też prace nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej obejmujące m.in. pracowników socjalnych. „W projektowanych zmianach do ustawy o pomocy społecznej również planuje się zmiany legislacyjne, które z jednej strony powinny doprowadzić do zmniejszenia liczby osób i rodzin znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, a przynajmniej do zminimalizowania skutków tych sytuacji, a z drugiej: powinny przyczynić się do podniesienia prestiżu pracowników socjalnych udzielających pomocy i wsparcia tymże osobom i rodzinom” - wskazano.

Rodzinny wywiad środowiskowy podstawowym narzędziem pracy

W odpowiedzi na petycję przypomniano także, że zasady realizacji zadań przez pracowników socjalnych jednostek organizacyjnych pomocy społecznej regulują przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. „Podstawowym narzędziem pracy pracownika socjalnego jest rodzinny wywiad środowiskowy, podczas przeprowadzania którego, pracownik socjalny dokonuje diagnozy sytuacji osób i rodzin zgłaszających się o pomoc i wspólnie z nimi, planuje formy i zakres koniecznej pomocy i wsparcia” – wskazano.

Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wywiad ten przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia. W oparciu u ust. 3 tego paragrafu, w sprawach niecierpiących zwłoki, wymagających pilnej interwencji pracownika socjalnego rodzinny wywiad środowiskowy, przeprowadza się niezwłocznie, nie później niż w terminie dwóch dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia z pomocy społecznej. „Rodzinny wywiad środowiskowy pracownik socjalny przeprowadza z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych w godzinach prac ośrodka pomocy społecznej lub centrum usług społecznych. Przepis ten zawiera również wyjątek, z którego wynika, że rodzinny wywiad środowiskowy może być przeprowadzony w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną wymagającą wsparcia, co może odbyć się tylko i wyłącznie za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, w której zatrudniony jest pracownik socjalny” – podkreślono.

Jak wskazało MRPiPS, zarówno obowiązujące prawo, jak i praktyka, jako zasadę przyjmuje, że pracownicy socjalni odwiedzają środowiska domowe bez wcześniejszej zapowiedzi.