REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Pułapki budżetu obywatelskiego

Grobicka-Madej Kamilla
Budżet/Fot. Fotolia
Budżet/Fot. Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Kryteria zawarte w uchwałach dotyczących konsultacji społecznych w ramach budżetów obywatelskich, często zamiast rozszerzać grono uczestników, ograniczają je. Czy nadmierna „nadgorliwość prawna” nie czyni z partycypacji zbyt formalnej procedury?

Przepis art. 5a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (dalej: u.s.g.) stanowi, że „w wypadkach przewidzianych ustawą oraz w innych sprawach ważnych dla gminy mogą być przeprowadzane na jej terytorium konsultacje z mieszkańcami gminy” (ust. 1). W myśl ust. 2 tego przepisu „zasady i tryb przeprowadzania konsultacji określa uchwała rady gminy”.

REKLAMA

Zobacz również: Samorządy powinny mieć większy wpływ na swoje dochody

Rada Miasta S., działając na podstawie tego unormowania, podjęła uchwałę w sprawie zasad i trybu przeprowadzania konsultacji społecznych, w załączniku do której określiła w drodze regulaminu zasady i tryb przeprowadzania konsultacji społecznych. W § 6 tego regulaminu organ stanowiący przyznał prezydentowi uprawnienie do rozpatrywania wniosków o przeprowadzenie konsultacji społecznych i podejmowania decyzji w tej sprawie w drodze zarządzenia. Rada Miasta postanowiła również, że zarządzenie w sprawie przeprowadzenia konsultacji społecznych określa:

1) cel i przedmiot konsultacji,

2) czas rozpoczęcia i zakończenia konsultacji oraz miejsce ich przeprowadzenia,

Dalszy ciąg materiału pod wideo

3) zasięg terytorialny oraz podmioty uczestniczące w konsultacjach,

4) formy przeprowadzania konsultacji,

5) jednostkę organizacyjną urzędu lub gminy odpowiedzialną za przeprowadzenie konsultacji,

6) termin i formę przekazania mieszkańcom gminy informacji o wynikach konsultacji.

Następnie – opierając się na przepisach tej uchwały – prezydent miasta S. wydał zarządzenie zawierające postanowienie o przeprowadzeniu w okresie od 1 czerwca do 21 października 2015 r. konsultacji społecznych w przedmiocie budżetu obywatelskiego na 2016 rok. W treści zarządzenia zawarto zapis, że „konsultacje obejmują teren Gminy Miasto S., a uczestniczyć w nich mogą (tzn. składać propozycje projektów – dop. red.) wszyscy mieszkańcy Gminy Miasto S.”, natomiast „prawo udziału w głosowaniu mają mieszkańcy Gminy Miasto S., którzy w dniu głosowania mają ukończone 16 lat i którzy spełniają jedno z poniższych kryteriów:

1) są zameldowani w S.,

2) nie posiadają zameldowania, ale zamieszkują w S.,

3) nie posiadają zameldowania, ale zamieszkują i studiują na terenie S.,

4) nie posiadają zameldowania, ale zamieszkują i uczęszczają do szkół na terenie S.”.

Kryterium wieku i zamieszkania

REKLAMA

Analiza przywołanej regulacji i dokonanego przez prezydenta miasta S. rozróżnienia musi prowadzić do wniosku, że zawiera ona nieuprawnione zawężenie – określonego przecież przez ustawę – kręgu osób uprawnionych do udziału w konsultacjach społecznych do tych, które w dniu głosowania ukończą 16 lat. W art. 5a ust. 1 i 2 u.s.g. prawodawca postanowił bowiem, że władnymi do wzięcia udziału w konsultacjach są mieszkańcy gminy. Norma ta nie zawiera żadnych ograniczeń ani też – co istotne – nie odsyła w tym zakresie do innych aktów prawa. Wspólnotę tworzą osoby stale zamieszkujące w danej gminie. Z kolei o tym, kto jest mieszkańcem gminy, przesądzają przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Zgodnie z art. 25 tego aktu, „miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu”. Z uwagi na to, że miejsce zamieszkania jest zależne od zamiaru, a więc od woli konkretnej osoby, a o charakterze pobytu decydują również okoliczności faktyczne wskazujące na zamiar rzeczywisty, osoby, które spełniają wymienione przesłanki, są mieszkańcami gminy. Żadne inne kryteria – w tym, jak w omawianym stanie faktycznym osiągnięcie określonego wieku – nie mogą decydować o uznaniu danej osoby za mieszkańca gminy (por. wyroki WSA w Opolu z 13 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Op 213/06, NSA z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1562/11).

W kontekście tych rozważań za mało przekonujące należy uznać powszechne dość stanowisko organów wykonawczych gmin, że wprowadzenie kryterium wiekowego uprawniającego do głosowania na poszczególne projekty budżetów obywatelskich jest prawnie dopuszczalne, gdyż uzasadnia to troska o zapewnienie poziomu dojrzałości i świadomości osób uczestniczących w procesie decyzyjnym, jakim jest wybór zadań do realizacji w ramach budżetów obywatelskich, oraz odpowiedzialność za skutki budżetowe. Świadomość podejmowania decyzji oraz umiejętność przewidywania ich skutków wynika z dojrzałości umysłowej człowieka i choć rozwój tych predyspozycji jest uwarunkowany indywidualnie, z pewnością wzrasta z wiekiem. W opinii wielu samorządowców, znajduje to odzwierciedlenie w takich przepisach jak: art. 17 ust. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przyznający pacjentowi, który ukończył 16 lat, prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza, art. 10 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w którym prawodawca postanowił, że z ważnych powodów sąd opiekuńczy może zezwolić na zawarcie małżeństwa kobiecie, która ukończyła lat 16, czy art. 10 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że przez zawarcie małżeństwa małoletni uzyskuje pełnoletność.

Moim zdaniem, ograniczanie cezurą wiekową kręgu osób uprawnionych do udziału w konsultacjach społecznych wbrew postanowieniom ustawy narusza obowiązujący porządek prawny.

Dane osobowe

Kolejnym zagadnieniem budzącym poważne wątpliwości w opisywanej sprawie jest konieczność ujawniania przez osoby biorące udział w konsultacjach wielu danych, m.in. numeru PESEL i nazwiska rodowego matki.

REKLAMA

Warto przypomnieć, że numer PESEL służy jednoznacznej identyfikacji osoby fizycznej, przy czym w 11-cyfrowym symbolu numerycznym sześć pierwszych cyfr oznacza datę urodzenia (rok, miesiąc, dzień), kolejne cztery – liczbę porządkową i płeć osoby, ostatnia zaś jest cyfrą kontrolną służącą do komputerowej kontroli poprawności nadanego numeru ewidencyjnego, zatem jest oczywiste, że nie ma on nic wspólnego z miejscem zamieszkania, a tylko ta okoliczność ma znaczenie przy ustalaniu, czy osoba figurująca na liście jest mieszkańcem gminy.

Należy ponadto wskazać na ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne (np. wyroki: WSA we Wrocławiu z 10 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 140/13, WSA w Olsztynie z 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Ol 661/15, WSA w Krakowie z 22 września 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1053/15), w myśl którego numer PESEL (niewątpliwie również nazwisko rodowe matki) należy do kategorii danych osobowych, co oznacza, że podlega on ochronie przewidzianej w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, która w art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 stanowi, że „przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa lub do wykonania określonych zadań realizowanych dla dobra publicznego”.

Zrozumiałe jest dążenie organizatorów konsultacji społecznych w sprawie budżetu obywatelskiego do osiągnięcia stanu, w którym jeden uprawniony, odda tylko jeden ważny głos na wybrany projekt, stąd zapewne próba stworzenia zabezpieczeń przed potencjalnymi fałszerstwami. Tu jednak należy się przychylić do poglądu WSA we Wrocławiu wyrażonego w wyroku z 16 września 2015 r. (sygn. akt III SA/Wr 474/15), że wprowadzenie obowiązku podania numeru PESEL (jako warunku sine qua non udziału w głosowaniu) jest nie tylko nieuprawnionym tworzeniem nieprzewidzianych ustawowo kryteriów niesłużących przecież (jak wykazano wcześniej) określeniu „mieszkańca gminy”, ale stanowi także ograniczenie kręgu „mieszkańców gminy” do osób legitymujących się numerem PESEL, a więc pomija się przypadki, w których mieszkaniec gminy nie dysponuje takim kodem.

W kontekście tych rozważań konieczne jest zrewidowanie zasadności żądania tak wielu danych osobowych w celu oddania głosu w konsultacjach społecznych dotyczących budżetu obywatelskiego.

KAMILLA GROBICKA-MADEJ

zastępca dyrektora Wydziału Nadzoru i Kontroli Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie

PODSTAWY PRAWNE

● art. 17 ust. 1, ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 159; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1991)

● art. 23 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 1182; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 2281)

● art. 5a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1515; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1890)

● art. 10 § 2, ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1844)

Polecamy serwis: Finanse

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

REKLAMA

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ekoschematy 2024 - rozporządzenie wprowadza zmiany od 15 marca

    Ekoschematy 2024 - oświadczenie zastąpi zdjęcia geotagowane. Jest projekt rozporządzenia dotyczącego zmian w dopłatach dla rolników w ramach ekoschematów. Zmiany wejdą w życie 15 marca 2024 roku.

    Co to jest transport sanitarny? Dla kogo jest bezpłatny?

    Pacjent, który nie może się samodzielnie poruszać, a chce udać się do przychodni lub szpitala, może skorzystać z transportu sanitarnego. Jak to się odbywa?

    Podwyżki o 30%-33% dla nauczycieli z kłopotem. Samorządy chcą pieniędzy na dodatki. MEN wyda interpretację?

    Samorządowcy pytają ministerstwo edukacji o zasady wypłaty wyrównań dla nauczycieli. Czy min. edukacji Barbara Nowacka wyjaśni zasady postępowania?

    Wywiad Ukrainy: Rosja nasila operację dezinformacyjną Majdan-3; punkt kulminacyjny w marcu-maju 2024 roku

    Rosja nasila operację informacyjną Majdan-3 w celu wywołania konfliktów wewnętrznych w Ukrainie oraz krajach ją popierających, by następnie uderzyć i pokonać wojska ukraińskie na wschodzie – ostrzegł prezydencki komitet ds. wywiadu w Kijowie.

    REKLAMA

    Znasz portal Diety NFZ? Korzysta z niego już prawie 870 tys. osób

    Portal diety.nfz.gov.pl to baza bezpłatnych przepisów na zdrowe i proste w przygotowaniu dania do samodzielnego przygotowania. Narodowy Fundusz Zdrowia podał, że z planów żywieniowych korzysta już blisko 870 tys. osób. 

    Min. rolnictwa Cz. Siekierski: Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane

    Minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski w dniu 27 lutego 2024 r. w czasie posiedzenia unijnej Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), powiedział: – Różne, nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu muszą zostać wycofane. Komisja Europejska musi zrozumieć protestujących rolników. Rolnicy mówią: nic o nas, bez nas. List przewodniczącego Norberta Linsa pokazuje, że Parlament Europejski też oczekuje szybkich działań.

    Doradca Prezydenta RP: kontrolę nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE

    Profesor Andrzej Waśko, doradca prezydenta RP, przewodniczący Rady ds. Rodziny, Edukacji i Wychowania, odnosząc się do "Europejskiego obszaru edukacji" podkreślił, że polityka oświatowa, która dotąd była powierzona kompetencji rządów krajowych, stanie się częścią polityki unijnej. Zwrócił uwagę, że kontrole nad polskim szkolnictwem obejmie bezpośrednio UE.

    Min. Siekierski: KE narzuciła nieracjonalne wymogi Zielonego Ładu; musimy zrozumieć protesty rolników. 27 lutego posiedzenie unijnej rady ministrów w Brukseli. 29 lutego rozmowy z rolnikami w Ministerstwie

    Komisja Europejska narzuciła zbyt duże, nieracjonalne, kosztowne wymogi Zielonego Ładu, które miały służyć środowisku, przeciwdziałać zmianom klimatu, a w rzeczywistości doprowadziły do bankructwa wielu gospodarstw - oświadczył w 26 lutego 2024 r. na konferencji prasowej w Brukseli minister rolnictwa RP Czesław Siekierski. Wcześniej tego samego dnia, jeszcze będąc w Polsce w czasie konferencji prasowej kierownictwa Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, minister Siekierski powiedział: Musimy zrozumieć protesty rolników i o to będę zabiegał na jutrzejszym posiedzeniu unijnej rady ministrów w Brukseli.

    REKLAMA

    KPO 2024. Polska nie dostanie wszystkich pieniędzy? Ekspert: 43 inwestycje i ich refinansowanie zagrożone. Konieczna rewizja polskiego KPO

    Zdaniem Łukasza Kościjańczuka, eksperta firmy doradczej CRIDO, ok. 43 inwestycji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (z 56 zaplanowanych) może nie zostać zrealizowanych do 31 sierpnia 2026 r, co oznacza, że Polska nie otrzyma refinansowania z UE. Dlatego niezbędna jest rewizja KPO, która - jak oszacował ekspert - może objąć nawet połowę planowanych przedsięwzięć.

    D. Tusk odblokował unijne pieniądze na polskie KPO [137 mld euro, 600 mld zł]. W przyszłym tygodniu dwie ważne decyzje. von der Leyen: Razem będziemy bronić praworządności w całej Europie

    Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz premier Belgii Alexander De Croo w piątek 23 lutego 2023 r. rozmawiali w Warszawie z premierem Tuskiem. Przewodnicząca KE poinformowała po spotkaniu, że w przyszłym tygodniu zapadną dwie decyzje ws. funduszy europejskich dla Polski. Uwolnią one do 137 mld euro z funduszu spójności i Funduszu Odbudowy.

    REKLAMA