Kategorie

Zasady udzielania pożyczek z budżetu JST

Longin Mażewski
Pieniądze/ Fot. Fotolia
Samorządy mogą udzielać z budżetów pożyczek np. innym jednostkom samorządu terytorialnego albo podmiotom realizującym zadania publiczne. Istotnym ograniczeniem w tym zakresie są jednak cele, na jakie mogą być przeznaczone pożyczone środki.

Regulacje prawne pozwalają jednostkom samorządu terytorialnego (JST) udzielać pożyczek. Organem nadzoru w tym zakresie są regionalne izby obrachunkowe (RIO), do kompetencji których m.in. należy badanie uchwał i zarządzeń organów samorządowych w sprawach zaciągania zobowiązań wpływających na wysokość długu publicznego JST oraz udzielania pożyczek (art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych).

Umowa pożyczki

Umowa pożyczki nie jest umową publicznoprawną, lecz cywilnoprawną, którą uregulowano w art. 720–724 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Poprzez umowę pożyczki pożyczkodawca zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę (pożyczkobiorcę) określoną sumę pieniędzy albo rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Do zawarcia skutecznej umowy pożyczki udzielanej przez JST powinny być spełnione następujące warunki:

1) organ stanowiący JST musi podjąć uchwałę ustalającą maksymalną wysokość pożyczek i kredytów krótkoterminowych zaciąganych przez wójta (art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. i ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; dalej: u.s.g.), przez zarząd powiatu (art. 12 pkt 8 lit. d ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym) czy też przez zarząd województwa (art. 18 pkt 19 lit. d ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa),

2) musi istnieć powiązanie przeznaczenia udzielanych pożyczek z ustawowymi zadaniami JST (m.in. wyrok WSA w Krakowie z 4 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 544/09),

3) organ stanowiący JST musi podjąć uchwałę określającą niezbędne dane osób upoważnionych do dokonywania czynności prawnych związanych z udzielaniem pożyczek.

Zobacz również: Audyt efektywnościowy w administracji publicznej

Zbiorowe potrzeby wspólnoty

Reklama

Problematyką udzielania pożyczek przez JST dość często zajmują się organy nadzoru i sądy. Duże znaczenie w tym kontekście ma zwłaszcza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 4 grudnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Kr 544/09) w sprawie niedopuszczalności udzielania z budżetu gminy pożyczek na remont budynków osób prywatnych. W tezach tego wyroku zawarto istotne ustalenia dotyczące tej problematyki. Według sędziów, zasadniczym celem działania gminy jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty tworzonej przez mieszkańców gminy, a w myśl art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zatem jedynym kryterium oceny wykonywania zadań publicznych przez JST jest legalność, tym samym samorząd terytorialny nie ma prawa wykonywania innych zadań niż zadania publiczne. Zdaniem WSA, zaspokajanie potrzeb niektórych mieszkańców gminy, poprzez udzielanie nieoprocentowanych pożyczek, nie może być uznane za realizację zadań własnych gminy mieszczących się w zakresie spraw publicznych o znaczeniu lokalnym. Udzielanie pożyczek na remonty elewacji prywatnych budynków nie pozostaje bowiem w związku z wykonywaniem przez gminę zadań z zakresu ładu przestrzennego.

Kwestią udzielania pożyczek wspólnotom mieszkaniowym zajęło się także Kolegium RIO w Olsztynie w uchwale z 30 sierpnia 2012 r. (zn. 0102-178/12), rozstrzygając, że żaden przepis prawa nie upoważnia rady gminy do podjęcia uchwały w sprawie zasad udzielania pożyczek wspólnotom mieszkaniowym oraz ich członkom w gminie, także w przypadku konieczności remontu budynków, spowodowanych zdarzeniami losowymi.

Podstawa prawna

Z kolei uchwała Kolegium RIO w Olsztynie z 24 września 2009 r. (zn. 0102-169/09) stwierdziła nieważność uchwały rady gminy w sprawie udzielenia pożyczki imiennie oznaczonemu podmiotowi z uwagi na brak umocowania prawnego do takiego zapisu w u.s.g. Organ stanowiący ustala bowiem tylko górną granicę kwoty pożyczek udzielanych w roku budżetowym.

Reklama

Ważnym rozstrzygnięciem nadzorczym jest również uchwała Kolegium RIO we Wrocławiu z 30 listopada 2011 r. (zn. 95/2011) w sprawie nieważności uchwały rady gminy w sprawie udzielania pożyczek z budżetu gminy dla organizacji pozarządowych. Kolegium RIO uznało, że została ona podjęta bez podstawy prawnej. Zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP, organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach prawa. Przepis ten oznacza, że podstawą aktu normatywnego o zewnętrznym oddziaływaniu musi być wyraźne upoważnienie ustawowe zawarte w ustawie szczególnej.

Badana uchwała rady gminy była niezgodna z powołanym w jej podstawie prawnej art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. i u.s.g., stanowiącym o wyłącznej kompetencji rady gminy do ustalania maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez wójta w roku budżetowym. Gdyby ustawodawca zdecydował się na określenie zasad udzielania z budżetu pożyczek dla podmiotów i osób trzecich, to zawarłby stosowną delegację w u.s.g. Takie regulacje dotyczące organu wykonawczego zawiera art. 18 ust. 2 pkt 7, pkt 9 lit. a, b i g. Podobnie orzeczono w wyroku NSA z 16 stycznia 2001 r. (sygn. akt III SA 2622/00).

LONGIN MAŻEWSKI

Autor jest audytorem wewnętrznym, ekspertem w zakresie finansów publicznych

PODSTAWY PRAWNE

● art. 7, art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483; ost. zm. Dz.U. z 2009 r. nr 114, poz. 946)

● art. 18 pkt 19 lit. d ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 596; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1072)

● art. 12 pkt 8 lit. d ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 595; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1072)

● art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1113; ost. zm. Dz.U. z 2013 r. poz. 1646)

● art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a, b, g, i ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 594; ost. zm. Dz.U. z 2014 r. poz. 1072)

● art. 720, art. 721, art. 722, art. 723, art. 724 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; ost. zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 397)

Polecamy serwis: Finanse

Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    7 maja 2021
    Zakres dat:

    Matura z angielskiego 2021 [ARKUSZ CKE]

    Matura z angielskiego 2021 – arkusz CKE. Czy matura podstawowa z angielskiego był trudna? Pobierz arkusz i sprawdź.

    Przecieki na maturze 2021?

    Przecieki na maturze 2021. Pojawiają się liczne informacje, że na maturze z polskiego i z matematyki mogło dojść do przecieku. CKE złożyła zawiadomienie do prokuratury.

    Matura 2021: Czy były przecieki?

    Przecieki matura 2021. Nie milkną głosy, że na egzaminie maturalnym mogło dojść do przecieku. Co na to MEiN i CKE?

    Matura z matematyki 2021 – arkusz, odpowiedzi

    Matura z matematyki 2021 – prezentujemy arkusz CKE i odpowiedzi. Co na maturze 2021? Z jakimi zadaniami musieli się zmierzyć maturzyści?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje?

    Szczepienia uczniów przeciwko COVID-19 w wakacje? Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek odniósł się do możliwości szczepień na koronawirusa dzieci i młodzieży.

    Powrót do szkół 2021 - harmonogram, rozporządzenie

    Kiedy uczniowie wracają do szkół? W Dzienniku Ustaw ukazało się już rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki. Przedstawiamy harmonogram powrotu do nauki stacjonarnej.

    Matura z polskiego 2021 – arkusz CKE

    Matura 2021 z polskiego - arkusz CKE. Co na maturze 2021? Sprawdź jakie zadania, lektury i tematy rozprawek maturalnych pojawiły się na egzaminie. Pobierz arkusz.

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek

    Matura z polskiego 2021 – tematy rozprawek. Jakie lektury pojawiły się na maturze z polskiego 2021? Sprawdź tematy wypracowań.

    Matura 2021 – arkusze CKE, kiedy wyniki

    Matura 2021 – arkusze CKE. Kiedy poznamy zadania z tegorocznych matur oraz wyniki egzaminów?

    Matura 2021 - harmonogram egzaminów

    Matura 2021 - przedstawiamy terminy egzaminów. Matury zaczynają się już 4 maja i potrwają do 20 maja 2021 roku. Sprawdź harmonogram dzień po dniu.

    Matura 2021 – jakie przedmioty najczęściej wybierają maturzyści?

    Matura 2021 - jakie przedmioty na poziomie rozszerzonym najczęściej zdają tegoroczni maturzyści? Co trzeba zdać na maturze?

    Druga dawka szczepienia dla nauczycieli a matury

    Szczepienia nauczycieli - czy druga dawka szczepienia przeciwko COVID-19 zostanie przełożona ze względu na matury?

    Od 1 maja większa dostępność obiektów sportowych. Muzea i galerie otwarte od 4 maja

    Obiekty sportowe, muzea i galerie. Z początkiem maja wchodzą w życie nowe regulacje dotyczące ograniczeń wynikających ze stanu pandemii. Zgodnie z opublikowanym 29 kwietnia rozporządzeniem Rady Ministrów, od soboty, 1 maja, na obiektach sportowych na świeżym powietrzu będzie mogło przebywać jednocześnie do 50 osób. Także od soboty na baseny oraz zamknięte obiekty sportowe mogą wrócić zorganizowane grupy dzieci i młodzieży. 4 maja działalność w reżimie sanitarnym mogą wznowić muzea, galerie sztuki oraz inne instytucje kultury prowadzące działalność wystawienniczą.

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - czy będą powiązane z pensją minimalną?

    Zmiany w wynagrodzeniach nauczycieli - jakie są propozycje Ministerstwa Edukacji i Nauki? Czy wynagrodzenia nauczycieli będą powiązane z pensją minimalną lub średnim wynagrodzeniem? Czy będą podwyżki dla nauczycieli?

    Szczepienie przeciw COVID-19 bez rejestracji w majówkę

    Szczepienie przeciw COVID-19 - zaszczep się w majówkę w Warszawie bez rejestracji. Kto będzie mógł się zaszczepić? Gdzie to zrobić?

    Nowe dowody osobiste - czy są bezpieczniejsze?

    Nowe dowody osobiste zaczną być wydawane od 2 sierpnia 2021 roku. Czy są bezpieczniejsze? Czy rządowa aplikacja mObywatel ochroni nas przed kradzieżą danych osobowych?

    Systemy dla sygnalistów w gminach - badania, problemy

    Jakimi kanałami pracownicy urzędu mogą zgłaszać nieprawidłowości według deklaracji gmin? Czy ankietowane gminy dopuszczają możliwość anonimowego zgłaszania nieprawidłowości?

    Czy studenci wrócą na uczelnię w październiku 2021?

    Czy studenci wrócą na uczelnie w październiku 2021? Ministerstwo Edukacji i Nauki ma przygotowane kilka scenariuszy na naukę w roku akademickim 2021/2022.

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski

    Fundusz Odbudowy - unijne środki dla Polski. Jakie środki dla Polski zakłada unijny budżet na lata 2021-2027? Czym jest Krajowy Plan Odbudowy?

    Szczepienie przeciwko COVID-19 osób w wieku 18-39 lat

    Rejestracja na szczepienie COVID. Od 30 kwietnia e-skierowanie na szczepienie przeciw COVID-19 będą otrzymywać osoby w wieku 39-18 lat.

    Powrót do nauki stacjonarnej w szkołach – maj 2021

    Powrót do szkół nastąpi już po majówce. Najpierw do nauki stacjonarnej wrócą klasy 1-3 szkoły podstawowej, następnie starsi uczniowie. Sprawdź harmonogram powrotu do szkół w maju 2021 roku.

    Odbiór świadectw ukończenia liceum lub technikum 2021

    Odbiór świadectw ukończenia liceum lub technikum 2021. Jak powinno to wyglądać w obecnym roku szkolnym?

    Uproszczona rekrutacja na zagraniczne uczelnie w 2021 r.

    Rekrutacja na studia za granicą - jakie ułatwienia dla polskich studentów przygotowały zagraniczne uczelnie?

    Paszporty covidowe od czerwca 2021 r.?

    Paszport covidowy - czym jest? Od kiedy ma wejść w życie? Czy cyfrowe zaświadczenia o szczepieniu ułatwią wakacyjne podróże w UE?

    Edukacja domowa – dla kogo, jak wygląda?

    Edukacja domowa – czym jest? Jak zacząć? Czy potrzebna jest opinia poradni? Jakie zmiany w nauczaniu domowym wejdą w życie w 2021 r.?