Kategorie

Status jednostek organizacyjnych nadal nierozstrzygnięty

Janina Fornalik
Doradca podatkowy, partner w spółce doradztwa podatkowego MDDP; doradztwem podatkowym zajmuje się od kilkunastu lat, poprzednio w międzynarodowych firmach doradczych; specjalizuje się w zagadnieniach związanych z podatkiem VAT, m.in. w działalności jednostek samorządu terytorialnego; doradza samorządom w kwestiach dotyczących rozliczania podatku VAT w bieżącej działalności, w zakresie realizowanych inwestycji oraz w ramach przekształceń, reprezentuje w postępowaniach podatkowych i sądowych; jest autorką licznych publikacji o tematyce prawnopodatkowej.
Status jednostek organizacyjnych.
Status jednostek organizacyjnych.
ShutterStock
Kwestie statusu podatkowego jednostek organizacyjnych gmin dla potrzeb rozliczeń VAT rozstrzygnie ostatecznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Do czasu jego decyzji gminy będą działały w niepewności co do ewentualnych skutków swoich decyzji.

10 grudnia 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytanie prejudycjalne w sprawie statusu podatkowego gminnych jednostek organizacyjnych na potrzeby rozliczeń podatku od towarów i usług (VAT) dotyczące Wrocławia (zn. I FSK 311/12). Wciąż nie wiadomo więc, czy jednostki organizacyjne gminy, zwłaszcza działające w formie jednostek budżetowych, powinny być odrębnymi od gminy podatnikami VAT, czy też należy je włączyć do jednego rozliczenia VAT gminy, uznając, że nie spełniają ustawowej definicji podatnika VAT. Wydawało się, że zagadnienie to zostało już ostatecznie rozstrzygnięte przez NSA w uchwale wydanej 24 czerwca 2013 r. w poszerzonym składzie siedmiu sędziów (sygn. akt I FPS 1/13). W uchwale tej sąd uznał, że jednostki budżetowe gmin nie są odrębnymi od gminy podatnikami VAT ze względu na brak wystarczającej samodzielności w prowadzonej działalności.

Stanowisko Ministra Finansów

Czerwcowej uchwały NSA nie respektował w wydawanych interpretacjach podatkowych minister finansów, który konsekwentnie bronił wcześniejszej praktyki urzędów skarbowych, twierdząc, że jednostki budżetowe powinny być oddzielnie zarejestrowane na VAT od gminy. Po skierowaniu przez NSA zapytania do Trybunału Sprawiedliwości UE w grudniu 2013 r. Ministerstwo Finansów wydało komunikat, że samorządowe jednostki budżetowe pozostają odrębnymi od gminy podatnikami VAT. Takie stwierdzenie resortu finansów jest jednak przedwczesne, należy bowiem z wnioskami poczekać na orzeczenie unijnego Trybunału.

Wątpliwości NSA

Zasadność skierowania przez NSA pytania prejudycjalnego do Trybunału w Luksemburgu budzi jednak wątpliwości. Po pierwsze, potrzeby takiej nie dostrzegł poszerzony skład tego samego sądu, wydając uchwałę w czerwcu 2013 r., który uznał, że kwestię sporną należy rozstrzygnąć na gruncie regulacji krajowych. Zadanie pytania na tamtym etapie byłoby bardziej uzasadnione, gdyż na podstawie tej uchwały część gmin już zmieniła swoją dotychczasową praktykę. Odmienne zdanie miał jednak skład sędziowski NSA rozstrzygający w grudniu ub.r. sprawę gminy Wrocław (zresztą tę samą, dla której wydana została czerwcowa uchwała). Powziął on wątpliwości co do zgodności polskiej ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (dalej: ustawa o VAT) z regulacjami unijnymi i zapytał, czy w świetle art. 4 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 3 Traktatu UE jednostka organizacyjna gminy może być traktowana jako podatnik VAT, gdy wykonuje czynności w charakterze innym niż organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, mimo że nie spełnia przewidzianego w niej warunku samodzielności (niezależności). Sąd dopatrzył się nieprawidłowej implementacji tego przepisu w ustawie o VAT. W ustawie o VAT nie wprowadzono bowiem dyrektywowego warunku polegającego na tym, że organy władzy publicznej mogą być uznane za podatników wyłącznie w sytuacji, gdy prowadzą działalność w taki sposób, że wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziłoby do znaczących zakłóceń konkurencji.

Zobacz również: Usługi zakładu budżetowego

Skierowanie przez NSA zapytania do unijnego Trybunału budzi wątpliwości również z tego względu, że kwestia ta dotyczy specyficznej struktury funkcjonowania polskich organów samorządowych i nie ma charakteru uniwersalnego, który miałby przełożenie na praktykę podatkową w innych krajach UE. Skoro NSA, wydając uchwałę w czerwcu ubiegłego roku, nie widział potrzeby zadania Trybunałowi unijnemu pytania o zgodność przepisów krajowych z unijnymi, to ten sam sąd w kolejnym wyroku nie powinien był podważać podjętej już uchwały.

Konsekwencje decyzji NSA

Reklama

Skierowanie przez NSA zapytania do Trybunału Sprawiedliwości UE powoduje, że do czasu wydania przez Trybunał rozstrzygnięcia w samorządach pozostaje stan niepewności, jak rozliczać VAT w jednostkach organizacyjnych gmin – razem czy odrębnie od gminy. Przy czym pytanie postawione przez sąd rozszerza problem i obejmuje nie tylko gminne jednostki budżetowe, lecz także wszystkie jednostki organizacyjne gminy, czyli ponownie otwiera ugruntowaną już w polskim orzecznictwie kwestię dotyczącą statusu podatkowego samorządowych zakładów budżetowych. W tym zakresie sądy twierdziły, że zakłady budżetowe wykonują prowadzoną działalność komunalną na tyle samodzielnie, że należy je uznać za odrębnych od gminy podatników VAT (np. NSA w powołanej uchwale z 24 czerwca 2013 r. (sygn. akt I FPS 1/13), a także w wyroku z 18 października 2011 r. (sygn. I FSK 1369/10).

Dla gmin nie ma obecnie bezpiecznego rozwiązania, gdyż trudno przewidzieć, jak sprawa zostanie ostatecznie rozstrzygnięta przez unijny Trybunał. Stosowanie się do zaleceń Ministerstwa Finansów może wiązać się z ryzykiem podatkowym, gdyby Trybunał wydał wyrok zgodny z uchwałą NSA. Niektóre jednostki budżetowe w ogóle nie są bowiem zarejestrowane dla celów VAT i nie rozliczają podatku VAT od wykonywanych czynności z uwagi na nieprzekroczenie ustawowego progu obrotów rocznych. Jednocześnie wytyczne Ministerstwa Finansów mogą pozbawić gminy możliwości odzyskania VAT za wcześniejsze lata z uwagi na upływ terminu przedawnienia. Z drugiej strony, jeśli gminy zdecydują się postępować zgodnie z uchwałą, muszą liczyć się ze sporem z organami podatkowymi i postępowaniem przed sądem administracyjnym, zaś sądy będą zawieszały postępowania do czasu wydania wyroku przez Trybunał unijny.

Wątpliwości te mają także związek z rozliczaniem przez gminy dofinansowania ze środków UE w sytuacji, gdy VAT jest uznawany za koszt kwalifikowalny. Ta niepewność, którą spowodował NSA, zadając pytanie Trybunałowi Sprawiedliwości, potrwa jeszcze, niestety, około półtora roku.

Podstawy prawne

● Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054; ost. zm. Dz.U. z 2013 r. poz. 1608)

● Dyrektywa 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347 z 11 grudnia 2006 r., str. 1; ost. zm. Dz.Urz. UE L 201 z 26 lipca 2013 r., str. 4)

Polecamy serwis: Podatki i opłaty

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Gazeta Samorządu i Administracji
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Sektor publiczny
    1 sty 2000
    3 sie 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Dobry Start - pieniądze wypłacane przez ZUS

    ZUS wypłaca już pieniądze w ramach programu Dobry Start. Kto najszybciej otrzymał świadczenie? Jaki błąd uniemożliwia przelanie pieniędzy?

    Dodatek specjalny za część miesiąca

    Dodatek specjalny za część miesiąca koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej - jak obliczyć w przypadku absencji z innego powodu niż choroba?

    Kiedy gmina może wprowadzić uchwałę ograniczenia emisji hałasu

    Uchwały o ograniczeniu emisji hałasu nie można uchwalić tylko na podstawie skarg mieszkańców. Niezbędne są badania określające poziom hałasu. Przy czym wprowadzenia ograniczeń nie uzasadnia incydentalne naruszenie norm emisji hałasu.

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień

    Program „Rosnąca odporność” dla gmin i mobilne punkty szczepień w oparciu o urzędy wojewódzkie to nowe programy, których uruchomienie zapowiada rząd.

    Premia dla lekarza POZ za szczepienie

    Lekarz POZ otrzyma premię finansową za zwiększenie tempa szczepień i liczby zaszczepionych pacjentów w poradni.

    Nadzór nad dyrektorami - planowane zmiany

    Projektowane przepisy, mające zwiększyć kontrolę nad szkołami, zostały złagodzone. Co z dyrektorami?

    Powodzie - czy możemy przygotować się na nadchodzące zalania?

    W momencie wystąpienia sytuacji kryzysowej praktyczne możliwości zabezpieczenia przed jej skutkami są bardzo ograniczone. Jakie mamy możliwości ograniczenia zagrożenia powodziowego?

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym

    Zmiany w ustawie o zatrudnieniu socjalnym przewiduje przygotowany przez MRiPS projekt nowelizacji. Co się zmieni?

    Społeczne Agencje Najmu - korzyści podatkowe dla właścicieli

    Od 23 lipca 2021 r. obowiązują przepisy pozwalające tworzyć tzw. Społeczne Agencje Najmu (SAN). Ich zadaniem jest dzierżawa lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych od ich właścicieli oraz wynajmowanie ich osobom fizycznym wskazanym przez gminę. Właściciele takich mieszkań i budynków będą korzystać ze zwolnień podatkowych w podatku dochodowym i VAT.

    Zasady odwołania od wyników egzaminu maturalnego 2021

    Odwołania od wyników egzaminu maturalnego. Niecałe trzy tygodnie temu maturzyści poznali wyniki egzaminów dojrzałości. Niektórzy mają wątpliwości, czy ich praca została poprawnie sprawdzona, i wnioskują o wgląd do niej oraz wyższe noty.

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli

    Kontrole zwolnień lekarskich nauczycieli - zgodnie z projektem nowelizacji prawa oświatowego autorstwa MEiN ministerstwo co kwartał będzie przekazywało do ZUS szczegółowe informacje dotyczące nauczycieli przebywających m.in. na zwolnieniach lekarskich, urlopach zdrowotnych oraz macierzyńskich.

    Nauka stacjonarna w szkołach od 1 września 2021 r.

    Nauka stacjonarna w szkołach - minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek zapowiedział, że trwają przygotowania do powrotu uczniów do szkół od 1 września 2021 r.

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot?

    Historia XX i XXI wieku - od kiedy nowy przedmiot zapowiedziany w Polskim Ładzie? Co obejmie?

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - możliwość zwiększenia liczby godzin

    Dodatkowe zajęcia wspomagające - większa liczba dzieci będzie mogła skorzystać z dodatkowych lekcji. MEiN przygotowało zmianę przepisów w tym zakresie.

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? - wytyczne dla uczelni

    Nauka zdalna czy stacjonarna w roku akademickim 2021/2022? Ministerstwo Edukacji i Nauki opublikowało wytyczne dla uczelni.

    Compliance - cykl Deminga

    Compliance - każdy system powinien działać w cyklu Deminga i zawsze należy monitorować ryzyka. Niestety często brakuje na to zasobów lub woli najwyższego kierownictwa.

    Transakcja zakupu nieruchomości na rzecz gminy

    Zakup nieruchomości na rzecz gminy. W ramach działalności gospodarczej gmina może nabywać prawa do nieruchomości na wolnym rynku - w trybie czynności cywilnoprawnych. W takich transakcjach istotne są kompetencje organów gminy. Wójt jest uprawniony do dokonywania czynności związanych z nabyciem nieruchomości. Działa jednak z zachowaniem zasad prawidłowej gospodarki i w ramach wytyczonych przez radę gminy.

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) - co zawiera?

    Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków (CEEB) już działa. Wyjaśniamy, jakie informacje zawiera ten ważny rejestr. Warto również wspomnieć o obowiązkach właścicieli budynków związanych z CEEB.

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania?

    Loteria szczepionkowa - kiedy losowania? Wciąż można zarejestrować się w Loterii Narodowego Programu Szczepień i wziąć udział w kolejnych losowaniach nagród.

    Wakacje 2021 w Europie - zasady podróżowania, paszport covidowy, testy

    Wakacje 2021 w Europie w czasach koronawirusa - jakie zasady obowiązują podróżnych? W większości krajów trzeba pokazać paszport covidowy lub wynik testu na COVID-19.

    Aspekty środowiskowe w nowym prawie zamówień publicznych

    Zrównoważone zamówienia to taki sposób organizacji postępowań o udzielenie zamówienia publicznego, który uwzględnia aspekty środowiskowe lub społeczne, co przekłada się na charakter udzielanego zamówienia, przy jednoczesnym zapewnieniu celowego, racjonalnego i oszczędnego wydatkowania środków publicznych. W pojęciu tym mieszczą się więc zarówno tzw. „zielone”, jak również społeczne zamówienia publiczne.

    Cyfryzacja usług a cyberbezpieczeństwo w sektorze publicznym

    W ostatnich latach można obserwować postępującą cyfryzację usług, również w sektorze publicznym. O ile załatwianie spraw urzędowych online jest dla obywateli ogromną wygodą, o tyle zasadne w tym kontekście jest pytanie – jak właściwie zadbać o bezpieczeństwo przetwarzanych danych?

    Karta Lokalizacji Podróżnego - jak wypełnić?

    Kartę Lokalizacji Podróżnego musi wypełnić każdy przylatujący do Polski. Czym jest? Jak wypełnić Kartę Lokalizacji Pasażera?

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej

    Karta Lokalizacji Podróżnego w formie elektronicznej od soboty zastąpi karty papierowe. Kto musi wypełnić Kartę Lokalizacji Podróżnego?

    Loteria szczepionkowa - ochrona danych uczestników

    Loteria szczepionkowa - jak chronione są dane osobowe uczestników Loterii Narodowego Programu Szczepień? Czy dane medyczne są bezpieczne?